I SA/Wa 698/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart, Sędziowie: WSA Anna Falkiewicz-Kluj, WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2021 r. sprawy ze skargi A. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 723/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3.000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE A. S. pismem z [...] marca 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 723/17, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (dawniej [...]), ozn. hip. nr [...], obecnie część działki ewid. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że Prezydent [...] miał obowiązek wykonać wyrok oraz że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca zaznaczyła, że akta administracyjne wraz z wyrokiem z [...] kwietnia 2018 r. zostały zwrócone organowi w październiku 2018 r. Pomimo upływu wyznaczonego w wyroku terminu, a także mimo skierowania do Prezydenta pism, w których wezwano do wykonania wyroku, decyzja w przedmiotowej sprawie nie została wydana. Skarżąca podkreśliła, że od zwrotu akt minęły ponad 2 lata i efektu nie przyniosło żadne z wystosowanych wezwań do wykonania wyroku. Zasadne jest zatem wymierzenie organowi grzywny w najwyższej przewidzianej w art. 154 § 6 P.p.s.a. wysokości. Ignorowanie wyroku Sądu stanowi jaskrawy przykład braku szacunku dla porządku prawnego RP. Wymierzenie grzywny w najwyższej możliwej wysokości powinno stanowić ostrzeżenie przed podobnym zachowaniem w przyszłości oraz stanowić publiczne potwierdzenie konstytucyjnej zasady w myśl której nikt, nawet Prezydent [...], nie stoi ponad prawem. Wydanie wyroku uwzględniającego skargę i orzeczenie wysokiej grzywny będzie miało ponadto skutki "profilaktyczne", stworzy bowiem przesłankę do powstania majątkowej odpowiedzialności urzędników odpowiedzialnych za bezczynność organu w wykonaniu wyroku WSA. Bezczynność Prezydenta ma charakter systemowy. Odnosząc się do żądania przyznania sumy pieniężnej skarżąca podkreśliła, że nie może korzystać ze środków należnych jej z tytułu nacjonalizacji rodzinnej własności. Na poparcie twierdzeń skarżąca przytoczyła stosowne orzecznictwo sądowoadminstracyjne. Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podnosząc, że jedną z przesłanek badanych w postępowaniu odszkodowawczym jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela bądź jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania nieruchomością. Organ zaznaczył, że obecnie postępowanie znajduje się na etapie gromadzenia materiału dowodowego. W toku postepowania pozyskano dokumentację zarchiwizowaną w Biurze Organizacji Urzędu dotyczącą nieruchomości, zdjęcia lotnicze obrazujące stan nieruchomości przed 8 kwietnia 1958 r. O nadesłanie stosownych dokumentów wystąpiono ponadto do Archiwum Państwowego. Strony postępowania były zaś informowane o podjętych czynnościach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej P.p.s.a, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajdują się pisma skarżącej [...] października 2018 r., [...] marca 2019 r. i [...] stycznia 2021 r., którymi wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 5 kwietnia 2018 r. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z 5 kwietnia 2018 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania w terminie trzech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 4 lipca 2018 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 4 października 2018 r. Mimo to Prezydent [...] nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. Zauważyć trzeba, że z analizy akt wynika, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 5 kwietnia 2018 r. wraz z aktami sprawy Prezydent [...] podejmował nieliczne działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Stosowne czynności podjęte zostały w lipcu i sierpniu 2018 r. (pisma z [...] lipca 2018 r. skierowane do Delegatury Biura Administracji Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...] oraz do Zarządu Terenów Publicznych, z [...] lipca 2018 r. do Biura Organizacji Urzędu oraz z [...] sierpnia 2018 r. do Centralnego Archiwum Wojskowego) oraz w lipcu 2020 r. (pismo z [...] lipca 2020 r. skierowane do Archiwum Państwowego). Stosownymi pismami z [...] listopada 2018 r., [...] kwietnia 2019 r. oraz [...] lipca 2020 r. informowano ponadto stronę o podjętych w sprawie czynnościach oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu okoliczności powyższe wskazują, że działania mające na celu wyjaśnienie sprawy podejmowane były przez Prezydenta sporadycznie, w dużych odstępach czasu. Nie ulega jednocześnie wątpliwości, że organ nadal nie wydał stosownego rozstrzygnięcia rozpoznającego wniosek o przyznanie odszkodowania. Spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 5 kwietnia 2018 r. terminu na załatwienie sprawy Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Określając wysokość grzywny wzięto pod uwagę, że działania mające na zgromadzenie materiału dowodowego i wyjaśnienie sprawy podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu, nieefektywnie. Z uwagi na powyższe okoliczności Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 5 kwietnia 2018 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania mimo upływu terminu wyznaczonego ww. wyroku nie została przez organ załatwiona i wyznaczony w wyroku termin został znacznie przekroczony. Jak wskazano po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nieliczne czynności mające na celu zakończenie postępowania podjęte zostały jedynie w 2018 i 2020 r. Organ nie wskazał przy tym przyczyn tak znacznych przerw pomiędzy kolejnymi działaniami. Okoliczności usprawiedliwiających bezczynność po wydaniu ww. wyroku nie stanowią podnoszone przez organ twierdzenia dotyczące konieczności gromadzenia materiału dowodowego, zwłaszcza, że jak wyżej wskazano działania w sprawie nie były podejmowane regularnie i efektywnie. Trudno uznać, że organ interesował się na bieżąco sprawą. Nie ulega przy tym wątpliwości, że od 3 lat prawomocny wyrok Sądu nie został wykonany, sprawa o ustalenie odszkodowania toczy się zaś już od ponad 7 lat. Sąd uznał ponadto brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że suma pieniężna, określona ww. przepisie, powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych. Stanowi ona formę zadośćuczynienia za niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu i konieczność zastosowania tego szczególnego środka powinna być właściwie uzasadniona. W rozpoznawanej sprawie podnoszone w skardze okoliczności dotyczące braku możliwości korzystania z należnych środków, nie stanowią podstawy do uwzględnienia żądania. W ocenie Sądu, to wymierzona grzywna stanowi dolegliwość finansową wobec organu, mobilizującą go do wydania orzeczenia. Skarga w tej części podlega więc oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2 i § 6 oraz art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 P.p.s.a.