III AUa 490/24
Sądy powszechne2025-10-16
Sygnatura
III AUa 490/24
Data orzeczenia
2025-10-16
Rodzaj
SENTENCE
Sędziowie
Barbara Białecka (PRESIDING_JUDGE)
Podstawa prawna
Treść orzeczenia
<p>Sygn. akt III AUa 490/24</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 16 października 2025 r.</p>
<p>Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p>
<p>w składzie następującym:</p>
<table>
<colgroup>
<col width="154"/>
<col width="450"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>Przewodniczący:</p>
</td>
<td>
<p>Sędzia Barbara Białecka</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>Protokolant:</p>
</td>
<td>
<p>st. sekr. sąd. Katarzyna Hajko</p>
</td>
</tr>
</table>
<p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2025 r. w <span class="anon-block">S.</span>
</p>
<p>sprawy <span class="anon-block">M. M.</span>
</p>
<p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span>
</p>
<p>o przeliczenie podstawy wymiaru kapitału początkowego i emerytury</p>
<p>na skutek apelacji organu rentowego</p>
<p>od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie</p>
<p>z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt VI U 297/23</p>
<p>uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w <span class="anon-block">S.</span> VI Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.</p>
<table>
<colgroup>
<col width="240"/>
<col width="241"/>
<col width="240"/>
</colgroup>
<tr>
<td> </td>
<td>
<p>Barbara Białecka</p>
</td>
<td> </td>
</tr>
</table>
<p>Sygn. akt III AUa 490/24</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Decyzją z 13 stycznia 2023 r., znak <span class="anon-block"> (...)</span>-2008, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span> ponownie ustalił kapitał początkowy ubezpieczonego <span class="anon-block">M. M.</span>. Jego wartość na dzień 1 stycznia 1999 r. wyniosła 157 797,09 zł. W związku z decyzją o ponownym ustaleniu kapitału początkowego została również wydana decyzja z 8 lutego 2023 r. o przeliczeniu emerytury od 1 listopada 2022 r.</p>
<p>Odwołanie od powyższych decyzji złożył <span class="anon-block">M. M.</span> kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia organu rentowego w zakresie jego pracodawcy i wysokości wynagrodzenia w spornym okresie.</p>
<p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, w uzasadnieniu podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.</p>
<p>Wyrokiem z dnia 29.10.2024 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">S.</span> z dnia13 stycznia 2023 r., znak <span class="anon-block"> (...)</span> w ten sposób, że przyznał <span class="anon-block">M. M.</span> prawo do uwzględnienia przy ustalaniu wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego okresu pracy od 30 czerwca 1986 r. do 31 lipca 1990 r. w <span class="anon-block"> (...)</span>.</p>
<p>Sąd Okręgowy ustalił, że począwszy od 6 września 1984 r. <span class="anon-block">M. M.</span> był pracownikiem <span class="anon-block">H. W.</span>, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą <span class="anon-block"> Zakład (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>. <span class="anon-block">H. W.</span> oddelegował pracownika do pracy spawacza w <span class="anon-block"> Hucie (...)</span> w <span class="anon-block">R.</span>. <span class="anon-block">M. M.</span> miał trudności z porozumieniem się ze swoim pracodawcą, w związku z czym poprosił o rozwiązanie umowy o pracę. 31 marca 1986 r. otrzymał pisemne oświadczenie pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę. Trzymiesięczny okres wypowiedzenia upłynął 30 czerwca 1986 r.</p>
<p>Jeszcze 31 marca 1986 r. <span class="anon-block">M. M.</span> złożył podanie o zatrudnienie do <span class="anon-block"> (...)</span>. Następnie przeszedł szkolenie BHP, odnowił uprawnienia spawalnicze i złożył własne próbki spawalnicze do <span class="anon-block"> (...)</span>. Poprzedni pracodawca – <span class="anon-block">H. W.</span> nie miał niczego wspólnego z tymi czynnościami, ani nie delegował go do <span class="anon-block"> (...)</span>.</p>
<p>W dniu 30 czerwca 1986 r. <span class="anon-block">M. M.</span> zawarł umowę o pracę z <span class="anon-block"> (...)</span>.</p>
<p>Kurs i przygotowanie spawalnicze trwały dwa miesiące, po czym <span class="anon-block">M. M.</span> wyjechał – jako pracownik <span class="anon-block"> (...)</span> – na budowę eksportową elektrowni atomowej w <span class="anon-block">S.</span> w Niemieckiej Republice Demokratycznej.</p>
<p>Przez cały okres budowy eksportowej otrzymywał dodatek eksportowy. Jego przełożeni dokonywali wpisów w Książce spawacza w części „Przebieg pracy spawalniczej”, każdorazowo używając przy tym pieczątki o treści „<span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block">ul. (...)</span>, <span class="anon-block">(...)-(...) Z.</span>, <span class="anon-block">B.</span> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 ()">KKW</a> <span class="anon-block">S.</span>”:</p>
<p>- od 30.06.86 do 31.10.89 – spawanie elektryczne ręczne w elektrowni atomowej w <span class="anon-block">S.</span> w NRD</p>
<p>- od 1.11.89 do 31.07.1990 – spawanie elektryczne ręczne w <span class="anon-block"> (...)</span>/IMO <span class="anon-block">L.</span> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 ()">KKW</a> <span class="anon-block">S.</span>.</p>
<p>W okresie zatrudnienia w <span class="anon-block"> (...)</span> zawarł dwa aneksy do umowy o pracę: 1 stycznia 1989 r. oraz 2 stycznia 1990 r. Każdy z nich nosił w nagłówku pieczątkę <span class="anon-block"> (...)</span> i odnosił się do umowy o pracę z dnia 18 czerwca 1986 r.</p>
<p>16 lipca 1990 r. <span class="anon-block"> (...)</span> wystawił <span class="anon-block">M. M.</span> dokument o nazwie „Ocena przydatności pracownika zatrudnionego na budowie eksportowej”. W jego treści wpisano, że od 30 czerwca 1986 r. jest pracownikiem delegowanym przez <span class="anon-block"> (...)</span> do pracy na budowie eksportowej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 ()">KKW</a> <span class="anon-block">S.</span>.</p>
<p>Z dniem 15 czerwca 1990 r. <span class="anon-block"> (...)</span> wypowiedział umowę o pracę ubezpieczonego, ze względu na zmianę środków płatniczych w kraju zatrudnienia.</p>
<p>
<span class="anon-block"> (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">Z.</span> wystawiła <span class="anon-block">M. M.</span> świadectwo pracy za okres pracy od 30 czerwca 1986 r. do 31 lipca 1990 r., na stanowisku spawacza, w pełnym wymiarze czasu pracy.</p>
<p>
<span class="anon-block"> (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">Z.</span> 20 października 2022 r. złożyła do ZUS zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu <span class="anon-block"> (...)</span>7 <span class="anon-block">M. M.</span>, wykazując w nim wynagrodzenie za lata 1986-1990</p>
<p>Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Okręgowy zważył, że odwołanie ubezpieczonego okazało się uzasadnione. Sąd ten podkreślił, że przedmiotem postępowania była decyzja ZUS z dnia 13 stycznia 2023 r., którą organ rentowy ustalił <span class="anon-block">M. M.</span> wysokość kapitału początkowego, pomijając okres zatrudnienia od 30 czerwca 1986 r. do 31 lipca 1990 r. w <span class="anon-block"> (...) Spółce Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">Z.</span> (oraz jej poprzednika prawnego <span class="anon-block"> (...)</span>) i towarzyszące mu wynagrodzenie za pracę na budowie eksportowej. Organ rentowy błędnie ustalił, że w tym okresie ubezpieczony był pracownikiem <span class="anon-block">H. W.</span>, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą <span class="anon-block"> Zakład (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>. W konsekwencji kolejną decyzją z 8 lutego 2023 r. ZUS na tej podstawie przeliczył emeryturę ubezpieczonego.</p>
<p>Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy przywołał <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 173;art. 173 ust. 1)">art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 173 poz. 1251)">poz. 1251</a> - dalej jako ustawa emerytalna), zgodnie z którym dla osób objętych nowymi zasadami obliczania emerytur, które podlegały ubezpieczeniu przed wejściem w życie ustawy, kiedy nie było jeszcze obowiązku ewidencjonowania składek na indywidualnych kontach, ustalany jest kapitał początkowy.</p>
<p>Stosownie do art. 174 ust. 1 ustawy, kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Zgodnie z ust. 2, przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:</p>
<p>1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6;</p>
<p>2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;</p>
<p>3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-4 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2.</p>
<p>Zgodnie z art. 175 ust. 1 zdanie 2 ustawy emerytalnej, postępowanie w sprawie ustalenia kapitału początkowego przebiega według zasad dotyczących ustalenia prawa do świadczeń przewidzianych w ustawie (w szczególności chodzi tu o katalog środków dowodowych, jakie służą ubezpieczonemu w postępowaniu przed organem rentowym do wykazania zarówno stażu ubezpieczonego, jak i wysokości przychodów).</p>
<p>Z kolei na mocy § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. z 2011 r. Nr 237, poz. 1412) osoba ubiegająca się o emeryturę powinna przedstawić dokumenty stwierdzające okresy uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokość.</p>
<p>W § 22 ust. 1 cytowanego rozporządzenia wskazano, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności: 1) legitymacja ubezpieczeniowa; 2) legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia.</p>
<p>Sąd Okręgowy zaznaczył, że postępowanie w sprawach emerytalnych jest dwuetapowe. Przed organem rentowym sprawa ma charakter administracyjno-prawny (organ rentowy stosuje przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 ()">Kodeksu postępowania administracyjnego</a>), natomiast na etapie postępowania odwoławczego staje się sprawą cywilną, rozpoznawaną na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">Kodeksu postępowania cywilnego</a>. Podstawowym celem tego postępowania jest zaś rozstrzygnięcie sprawy po dostatecznym, wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności spornych. Według <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 473)">art. 473 k.p.c.</a> w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych nie stosuje się żadnych ograniczeń dowodowych. Wynika z tego, iż każdy fakt może być dowodzony wszelkimi środkami, które sąd uzna za pożądane i celowe. Sąd nie jest też związany środkami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organami rentowymi (tak m.in. uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984 r., III UZP 48/84. LEX nr 14630; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1999 r., OSNP 2000 /11/439; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1996 r., II URN 3/95).</p>
<p>Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Należy mieć na uwadze, że swobodna ocena dowodów dokonywana jest przez pryzmat własnych przekonań sądu, jego wiedzy i posiadanego zasobu doświadczeń życiowych, ale powinna także uwzględniać wymagania prawa procesowego oraz reguły logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i - ważąc ich moc oraz wiarygodność - odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (por. wyrok SN z 10 czerwca 1999 r. II UKN 685/98 OSNAPiUS 2000/17 poz. 655).</p>
<p>Ustalając stan faktyczny tej sprawy Sąd Okręgowy oparł się o treść dokumentów zgromadzonych w aktach rentowych ubezpieczonego, ale przede wszystkim na tych złożonych przez ubezpieczonego w toku procesu, których autentyczność nie była przez strony kwestionowana i nie budziła wątpliwości Sądu. Zostały one sporządzone w sposób zgodny z przepisami prawa, przez uprawnione do tego osoby, w ramach ich kompetencji oraz w sposób rzetelny i jako takie mogły być podstawą ustaleń faktycznych sądu. Z tymi dokumentami korespondowały zeznania ubezpieczonego, które na podstawie bezpośredniej obserwacji sąd uznał za spontaniczne i wiarygodne.</p>
<p>Wynikało z nich, że w 1986 r. ubezpieczony miał trudności z porozumieniem się ze swoim pracodawcą, w związku z czym poprosił o rozwiązanie umowy o pracę. 31 marca 1986 r. otrzymał pisemne oświadczenie pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę, a okres wypowiedzenia upłynął 30 czerwca 1986 r., co potwierdza przesłuchanie ubezpieczonego oraz dokument wypowiedzenia.</p>
<p>Świadectwo pracy wystawione przez ówczesnego pracodawcę, na którym oparł się organ rentowy, zawierało błędną datę końcową okresu zatrudnienia.</p>
<p>Wynika to przede wszystkim z szeregu dokumentów, które wykazują przebieg zatrudnienia ubezpieczonego u kolejnego pracodawcy, czyli w <span class="anon-block"> (...)</span> w okresie od 30 czerwca 1986 r. do 31 lipca 1990 r., gdy świadczył pracę na budowie eksportowej elektrowni atomowej w <span class="anon-block">S.</span> w Niemieckiej Republice Demokratycznej:</p>
<p>- <span class="anon-block">K.</span> spawacza (w oryginale) wykazująca wpisy z części „Przebieg pracy spawalniczej”, gdzie dwukrotnie przełożeni używając pieczątki o treści „<span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block">ul. (...)</span>, <span class="anon-block">(...)-(...) Z.</span>, <span class="anon-block">B.</span> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 ()">KKW</a> <span class="anon-block">S.</span>” wykazali pracę od 30.06.86 do 31.10.89 na budowie elektrowni atomowej w <span class="anon-block">S.</span> w NRD oraz od 1.11.89 do 31.07.1990 na budowie w <span class="anon-block"> (...)</span>/IMO w <span class="anon-block">L.</span> oraz elektrowni w <span class="anon-block">S.</span>,</p>
<p>- dwa aneksy do umowy o pracę: z 1 stycznia 1989 r. oraz z 2 stycznia 1990 r., z których każdy zawierał w nagłówku pieczątkę <span class="anon-block"> (...)</span> i odnosił się do umowy o pracę z czerwca 1986 r.</p>
<p>- „Ocena przydatności pracownika zatrudnionego na budowie eksportowej” z 16 lipca 1990 r., gdzie pracodawca zaznaczył, że od 30 czerwca 1986 r. ubezpieczony był pracownikiem delegowanym przez <span class="anon-block"> (...)</span> do pracy na budowie eksportowej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 ()">KKW</a> <span class="anon-block">S.</span>
</p>
<p>- wypowiedzenie umowy z dniem 15 czerwca 1990 r. dokonane przez <span class="anon-block"> (...)</span>
</p>
<p>- świadectwo pracy za okres pracy od 30 czerwca 1986 r. do 31 lipca 1990 r. wystawione przez <span class="anon-block"> (...) SA</span> w <span class="anon-block">Z.</span>.</p>
<p>Wszystkie te dokumenty są zupełnie zbieżne z opisem zatrudnienia zawartym w zeznaniach ubezpieczonego. W żadnym z nich nie ma mowy o zatrudnieniu u <span class="anon-block">H. W.</span> lub o delegowaniu przez tegoż. Wynika z nich bez wątpienia, że w spornym okresie ubezpieczony był pracownikiem <span class="anon-block"> (...)</span> i to ten pracodawca delegował go na budowę eksportową do NRD.</p>
<p>W rezultacie Sąd Okręgowy, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477<sup>
<!-- -->14</sup> § 2 k.p.c.</a> zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do uwzględnienia przy ustalaniu wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego okres pracy od 30 czerwca 1986 r. do 31 lipca 1990 r. w <span class="anon-block"> (...)</span>. Organ rentowy powinien uwzględnić więc wynagrodzenie ubezpieczonego w latach 1986-1990 wykazane przez <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu <span class="anon-block"> (...)</span>7 z 20 października 2022 r. (k. 60-61 pliku I akt rentowych) zarówno przy wyliczaniu kapitału początkowego, jak i przy przeliczeniu emerytury.</p>
<p>Z wyrokiem nie zgodził się organ rentowy, rozstrzygnięciu zarzucił:</p>
<p>1. obrazę przepisów prawa procesowego, tj.:</p>
<p>a) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, tj. ustalenia wysokości zarobków ubezpieczonego podlegających wliczeniu do podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczonej na jego podstawie emerytury;</p>
<p>b) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14))">art. 477<sup>
<!-- -->14</sup> k.p.c.</a> poprzez jego niezastosowanie i brak orzeczenia w przedmiocie odwołania ubezpieczonego od decyzji ZUS z dnia z dnia 08.02.2023 r. nr <span class="anon-block"> (...)</span> o przeliczeniu emerytury;</p>
<p>2. obrazę przepisów prawa materialnego, tj.:</p>
<p>a) art. 174 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego niezastosowanie i nakazanie zakładowi uwzględnienie przy ustalaniu wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego okresu pracy od 30.06.1986 r. do 31.08.1990 r. w <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">Z.</span>, podczas gdy okres ten został już uwzględniony przez Zakład w zaskarżonej decyzji.</p>
<p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 368;art. 368 § 5)">art. 368 § 5 k.p.c.</a> organ wniósł o:</p>
<p>- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o</p>
<p>- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania wnioskodawcy, a nadto</p>
<p>- o przeprowadzenie dowodu z pisma <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 05.03.2003 r., z pisma <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 16.07.1990 r, na okoliczność ustalenia wysokości wynagrodzeń ubezpieczonego,</p>
<p>- zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.</p>
<p>W odpowiedzi na apelację ubezpieczony wniósł o jej oddalenie w całości, o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie od organu na rzecz ubezpieczonego kosztów zastępstwa radcowskiego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Z ostrożności ubezpieczony wniósł o nieobciążanie go kosztami zastępstwa strony przeciwnej.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.</strong>
</p>
<p>Apelacja organu rentowego, jako uzasadniona, skutkowała uchyleniem zaskarżonego orzeczenia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.</p>
<p>Nie ulega wątpliwości, iż rozpoznanie istoty sprawy wymaga prawidłowego zidentyfikowania jej przedmiotu; bez tego zabiegu nie jest możliwe dokonanie oceny żądania pozwu (w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych rolę tę pełni odwołanie) w płaszczyźnie prawa materialnego. Sąd drugiej instancji dokonuje tej oceny - w granicach zaskarżenia - niezależnie od zarzutów podniesionych w apelacji. Istotę sprawy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> określa przedmiot i zakres postępowania sądowego. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych bezpośrednim przedmiotem sprawy jest odwołanie od decyzji organu rentowego. Oczywiście odwołanie odnosi się do decyzji i przez to podlega ona także rozpoznaniu przez sąd, ale tym co podlega podstawowej kognicji jest odwołanie; to ocena jego zasadności (niezasadności) jest głównym zadaniem sądu ubezpieczeń społecznych; z kolei ocena odwołania staje się podstawą, główną przesłanką ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy.</p>
<p>W niniejszej sprawie zaskarżone odwołaniem zostały dwie decyzje:</p>
<p>- decyzja ZUS z dnia 13.01.2023 r. o ponownym ustaleniu kapitału początkowego,</p>
<p>- decyzja ZUS z dnia 8.02.2023 r. o przeliczeniu emerytury.</p>
<p>Decyzją z dnia 13.01.2023 r. ustalono kapitał początkowy wnioskodawcy w związku z przeliczeniem podstawy wymiaru. W związku z wydaniem decyzji o ponownym ustaleniu kapitału początkowego, wydano decyzję z dnia 08.02.2023 r. o przeliczeniu emerytury. Ubezpieczony wniósł odwołanie od obu decyzji.</p>
<p>Tymczasem, Sąd Okręgowy przeprowadził postępowanie dowodowe i zmienił decyzję organu z dnia 13.01.2023 r. przyznając ubezpieczonemu prawo do uwzględnienia przy ustalaniu wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego okresu pracy od dnia 30.06.1986 r. do dnia 31.08.1990 r, w <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">Z.</span> uznając, iż ubezpieczony był w ww. okresie pracownikiem tegoż Zakładu. Sąd I instancji nie orzekł natomiast w kwestii decyzji z dnia 8.02.2023 r., poprzestając na stwierdzeniu wyartykułowanym w końcowej treści pisemnego uzasadnienia, iż <em>
<!-- -->„organ rentowy powinien uwzględnić więc wynagrodzenie ubezpieczonego w latach 1986-1990 wykazane przez <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu <span class="anon-block"> (...)</span>7 z 20 października 2022 r. (k. 60-61 pliku I akt rentowych) zarówno przy wyliczaniu kapitału początkowego, jak i przy przeliczeniu emerytury”. </em>Rzecz w tym, że powyższego Sąd Okręgowy nie ujął w treści sentencji wyroku – pominął w treści rozstrzygnięcia decyzję z 8.02.2023 r. Nie dokonał też jakichkolwiek rozważań faktycznych czy prawnych w tym zakresie. Uwaga Sądu Okręgowego ogniskowała się wyłącznie na kwestii ujęcia w kapitale początkowym spornego okresu.</p>
<p>Dostrzec trzeba, że sam okres pracy wnioskodawcy od 30.06.1986 r. do 31.08.1990 r. został już ujęty w kapitale początkowym przez pozwanego (k. 66 akt ZUS, plik I). Okoliczność uwzględnienia ww. okresu pracy wynika z wykazu okresów uwzględnionych do wyliczenia kapitału początkowego i była niesporna.</p>
<p>Faktycznym zaś przedmiotem sporu było ustalenie wysokości wynagrodzeń z okresu od 30.06.1986 r. do 31.08.1990 r., które mają zasadnicze znaczenie dla podstawy wymiaru emerytury ubezpieczonego. Ubezpieczony bowiem stał na stanowisku, że do wyliczenia kapitału początkowego, a następnie emerytury, winny być przyjęte kwoty wynagrodzeń wynikające z zaświadczenia RP7 (k. 60 akt ZUS, plik I) wystawionego przez <span class="anon-block"> (...) S. A.</span> dnia 20.10.2022 r. Odwołujący wskazał, że w <span class="anon-block"> Zakładzie (...)</span> pracował do 31 marca 1986 r., a w kolejnych latach jego pracodawcą był <span class="anon-block"> (...)</span>. Treść odwołania, choć lakoniczna, wprost określa zaskarżane decyzje oraz ich przedmiot. Podobnie wola samego odwołującego została wyrażona w jego piśmie z dnia 11 maja 2023 r. (k. 23), w którym odnosi się do wysokości wynagrodzeń za lata 1986 – 1990.</p>
<p>Organ z kolei stanął na stanowisku, że <span class="anon-block"> (...)</span>, nie był uprawniony do wystawienia RP7, zatem należało przyjąć minimalne wynagrodzenie pracowników obowiązujące w spornych latach, zgodnie z art. 15 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS.</p>
<p>Powyżej wyartykułowane kwestie winien rozważyć Sąd Okręgowy w odniesieniu do dokumentów przedłożonych przez ubezpieczonego oraz wzmiankowanych przez organ, znajdujących się w aktach emerytalnych. Zadaniem Sądu I instancji będzie ustalenie po pierwsze, który zakład pracy w latach 1986 – 1990 był pracodawcą ubezpieczonego, a co za tym idzie który był uprawniony do wystawienia zaświadczenia RP7. Dalej należy ustalić, czy za podstawę wyliczeń kapitału początkowego należy przyjąć kwoty wynagrodzeń wynikające z zaświadczenia RP7 przedłożonego przez ubezpieczonego, czy też należy przyjąć minimalne wynagrodzenie pracowników obowiązujące w spornych latach.</p>
<p>Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji nie odnosi się więc do tego, co było przedmiotem sprawy, przy zaniechaniu zbadania materialnej podstawy formułowanego żądania, a to oznacza nierozpoznanie istoty sprawy. Wnioskodawca w sposób, który nie pozostawia wątpliwości, formułuje swoje żądanie, ale materialna podstawa jego żądania nie została zbadana i rozstrzygnięcie tego żądania nie dotyczyło. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w pierwszej kolejności ustali na podstawie dokumentów z akt rentowych okoliczności konieczne dla rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania ubezpieczonego i na podstawie przepisów prawa materialnego, do których odniesie te okoliczności, rozstrzygnie kwestię zasadności zgłoszonego roszczenia, uwzględniając fakt, iż odwołanie dotyczy dwóch decyzji.</p>
<p>Sąd Apelacyjny zaznacza, że nawet mając na uwadze ekonomię procesową nie mógł zmienić orzeczenia w postulowanym przez ubezpieczonego kierunku albowiem skoro apelację wniósł jedynie organ rentowy to taka zmiana byłaby na niekorzyść apelującego, co niezgodne byłoby z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 384)">art. 384 k.p.c.</a>
</p>
<p>Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> orzekł, jak w sentencji, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2 k.p.c.</a> Sądowi Okręgowemu.</p>
<p>Sędzia Barbara Białecka</p>
</div>