II FZ 510/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 28 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 325/11 w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 14 marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 325/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił P. S. (dalej: Skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonego skargą Skarżącego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 14 marca 2011 r. o nr [...], wydane w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Lublinie podał, że SKO zaskarżonym postanowieniem stwierdziło niedopuszczalność zażalenia Skarżącego na postanowienie Wójta Gminy M. w przedmiocie wezwania Skarżącego do uzupełnienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. 2.2. W piśmie z dnia 15 lipca 2011 r. Skarżący wniósł o "wstrzymanie biegu sprawy do czasu wpłynięcia odwołania z dnia 05.05.2011 r. celem połączenia sprawy jako jedno rozpoznanie, gdyż dotyczy ono tego samego Urzędu Gminy, tego samego tematu tej samej decyzji". 2.3. Postanowieniem z dnia 20 lipca 2011 r. WSA w Lublinie przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie: 3.1. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skorzystanie przez sąd z instytucji połączenia spraw w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia w sytuacji kiedy mogły być one objęte jedną skargą (obligatoryjnie – art. 111 § 1 p.p.s.a.) albo gdy pozostają ze sobą w związku (fakultatywnie – art. 111 § 2 p.p.s.a.) staje się możliwe kiedy sprawy te, które mogą być przedmiotem połączenia, już toczą się przed sądem. Jak wskazał Skarżący w złożonym piśmie z dnia 15 lipca 2011 r. taka sytuacja w sprawie nie zachodzi, a dopiero istnieje perspektywa wniesienia w przyszłości dalszych skarg dotyczących "tego samego tematu". W tych okolicznościach wniosek strony o "wstrzymania biegu sprawy", na obecnym etapie postępowania należało potraktować jako wniosek o wstrzymania wykonania zaskarżonego do sądu postanowienia, który podlega rozpoznaniu w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. 3.2. Zgodnie z w.w. przepisem po przekazaniu skargi sądowi, sąd na wniosek skarżącego może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego doń aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może dotyczyć tylko takich z nich, które mają przymiot wykonalności tzn. nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy zaś rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z treścią aktu. Nie każdy więc akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. Co do zasady z przymiotu wykonalności nie korzystają wszelkie akty administracyjne odmowne oraz te spośród konstytutywnych aktów uprawniających, które dla spowodowania stanu prawnego lub faktycznego w nich określonego nie wymagają żadnych działań ze strony podmiotów uprawnionych. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy zatem aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. np. postanowienie NSA w sprawie II FSK 198/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). 3.3. Z tych też względów, w ocenie Sądu pierwszej instancji, zaskarżone postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia nie posiada atrybutu wykonalności. Nie nadaje się do wykonania i nie podlega wykonaniu, czy to dobrowolnemu czy w trybie egzekucji, a przez to nie może wywołać bezpośrednich następstw w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. 4. Stanowisko Skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: 4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na w.w. postanowienie WSA w Lublinie Skarżący stwierdził, że nie umie czytać, ani pisać, jest chory na padaczkę, którą ma "nawet 7-em razy dziennie". Z tych względów nie jest wstanie poradzić sobie w "odległym sądzie". W zażaleniu Skarżący sformułował wniosek o przyjęcie tegoż zażalenia bez radcy prawnego i wyraził zgodę na to, aby "...po wyznaczeniu radcy prawnego przedmiotowe zażalenie miało sens nadania biegu sprawie". 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie Skarżącego nie może być ocenione jako mające uzasadnione podstawy, stąd podlega oddaleniu. Skarżący nie sformułował w nim wniosku, który bezpośrednio dotyczyłby zaskarżonego postanowienia WSA w Lublinie oraz nie przedstawił w uzasadnieniu zażalenia żadnych argumentów dotyczących przedmiotu tego postanowienia. 5.2. Odnosząc się w pierwszej kolejności do cech formalnych zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie odpowiada ono w pełni wymogom prawa. Zgodnie z art. 194 § 3 p.p.s.a., zażalenie powinno czynić bowiem zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Wniesione przez Skarżącego zażalenie – jak już wyżej wskazano - nie zostało uzasadnione oraz nie zawiera wniosku dotyczącego zaskarżonego postanowienia WSA w Lublinie. W myśl art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Uwzględniając specyfikę środka odwoławczego jakim jest zażalenie oraz postępowania, które inicjuje, należy stwierdzić, że wykluczona jest możliwość odpowiedniego stosowania art. 174 i 176 p.p.s.a. Przemawia za tym systemowe odczytanie art. 197 § 2 i art. 194 § 4 p.p.s.a. Ten ostatni przepis określa wyczerpująco wymogi formalne stawiane przez przepisy prawa środkowi odwoławczemu określonemu w p.p.s.a. jako zażalenie. Tym samym nie ma potrzeby do sięgania po dyspozycję norm zapisanych w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Wadliwe uzasadnienie zażalenia nie może zatem prowadzić do tak rygorystycznych konsekwencji, jakie miałyby miejsce w postępowaniu zainicjowanym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej. Rygoryzm formalny, mający swoją podstawę w art. 174 i art. 176 p.p.s.a., nie ma w postępowaniu zażaleniowym miejsca, gdyż w.w. przepisów nie stosuje się. Tym samym, jeżeli z treści zażalenia możliwe jest wywiedzenie, jakimi intencjami i racjami kierował się wnoszący zażalenie, to nie ma przeszkód do nadania sprawie dalszego biegu i rozpoznania merytorycznego sprawy przez sąd drugiej instancji (por. postanowienia NSA: z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 553/09, z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 441/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W rozpoznawanej sprawie zażalenie Skarżącego nie pozwala na merytoryczną kontrolę zaskarżonego postanowienie WSA w Lublinie, bowiem w oparciu o wnioski tego środka odwoławczego oraz jego uzasadnienie nie można wywieść, w jaki sposób Skarżący chce zakwestionować prawidłowość postanowienia WSA w Lublinie. Nie jest jednoznaczne, czy Skarżący polemizuje z oceną Sądu pierwszej instancji co do kwestii łącznego rozpoznawania spraw, czyli możliwości zastosowania art. 111 § 1 i 2 p.p.s.a., czy też nie zgadza się z potraktowaniem jego pisma z dnia 15 lipca 2011 r. jako wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia SKO z dnia 14 marca 2011 r. Skarżący nie powołuje w zażaleniu żadnych przepisów prawa oraz nie podaje żadnych okoliczności faktycznych, które pozwoliłby Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu poddać postanowienie WSA w Lublinie kontroli, co do zasadności i prawidłowości rozstrzygnięcia. 5.3. Stwierdzając niejednoznaczność zażalenia Skarżącego oraz jego oderwanie od przedmiotu zaskarżonego postanowienia WSA w Lublinie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Uwzględniając trudną sytuację Skarżącego jako osoby nie czytającej i nie piszącej oraz będącej w ciężkiej sytuacji zdrowotnej, należy wskazać, że w dalszych czynnościach procesowych powinna ściśle współpracować z pełnomocnikiem wyznaczonym z urzędu, którego wskazano w piśmie Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. z dnia 23 sierpnia 2011 r. (k. 43 akt WSA w Lublinie) po wniesieniu analizowanego zażalenia.