I FSK 1967/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku D. S.A. z siedzibą w W. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej D. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/WA 2064/15 w sprawie ze skargi D. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 12 lipca 2016 r., sygn. akt: III SA/Wa 2064/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. S.A. z siedzibą w W. (dalej zwana: "skarżącą spółką") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 27 maja 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca spółka, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej zwana "ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi") zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonego postanowienia oraz decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z 21 stycznia 2015 r. 3. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka podniosła, że wstrzymaniu podlegać powinno nie zaskarżone postanowienie a decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 21 stycznia 2015 r., jednak z ostrożności procesowej złoża wniosek o wstrzymanie wykonania obu rozstrzygnięć. Skarżąca spółka podkreśliła, że w przypadku wniesienia skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia, sąd administracyjny może udzielić ochrony tymczasowej przed wykonywaniem decyzji organu I instancji. W ocenie skarżącej spółki brzmienie zdania 3 art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnoszące się do zakresu przedmiotowego udzielenia ochrony tymczasowej wzmacnia takie stanowisko, gdyż decyzja organu I instancji, mieści się w pojęciu "aktu wydanego w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy". 4. Skarżąca spółka argumentowała, że wykonanie decyzji może wywołać dla niej i powiązanych z nią podmiotów drastyczne i nieodwracalne skutki, gdyż zapłata kwot wynikających z decyzji istotnie zaburzyłaby jej bieżącą działalność, w tym mogłaby doprowadzić do stanu niewypłacalności a nawet upadłości. Powołała się też na brak możliwości realizacji zaplanowanych działań inwestycyjnych, rezygnację z zawarcia nowych kontraktów, utratę kontrahentów jak i pogorszenie wizerunku na rynku. Wyjaśniła, że ewentualna upadłość, utrata zatrudnienia przez pracowników i współpracowników i ewentualne kolejne upadłości niezaspokojonych kontrahentów skarżącej spółki automatycznie spowodowałyby utratę wpływów do budżetu z podatków płaconych przez skarżącą spółkę, jej pracowników, współpracowników i kontrahentów. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Wniosek skarżącej spółki nie zasługuje na uwzględnienie. 5.2. Dopuszczalność wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu także w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę została przesądzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07. W uzasadnieniu powyższej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że przewidziana w art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi możliwość udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej uzależniona jest od zajścia niebezpieczeństwa wystąpienia wskazanych w przepisie skutków w następstwie wykonania decyzji. 5.3. Ze stanu sprawy wynika, że skarżąca spółka, jak sama zaakcentowała, składając wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 27 maja 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania domagała się przede wszystkim wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, tj. decyzji wymiarowej w przedmiocie podatku od towarów i usług, której dotyczyło spóźnione odwołanie. 5.4. Odnotować w tym miejscu też należy, że skarżąca spółka już w postępowaniu przed sądem I instancji składała wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającej go decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 29 września 2015 r., sygn. akt: III SA/Wa 2064/15 odmówił ich wstrzymania zaś Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 28 stycznia 2016r., sygn. akt I FZ 559/15 oddalił zażalenie skarżącej spółki na to postanowienie. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który podziela także Sąd w niniejszym składzie, że na podstawie art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozpoznając skargę na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, nie może wstrzymać wykonania wymiarowej decyzji organu podatkowego I instancji, wobec której skarżąca spółka wniosła odwołanie, a organ podatkowy, ustalił że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził bowiem, że w takim przypadku nie zachodzi tożsamość stosunku administracyjnoprawnego wynikającego z zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania oraz stosunku administracyjnoprawnego wynikającego z wymiarowej decyzji podatkowej. Akty te nie kształtują, nie zmieniają ani nie znoszą tego samego stosunku administracyjnoprawnego. 5.5. Akceptując w pełni przytoczony wyżej pogląd Naczelny Sąd Administracyjny dodatkowo zauważa, że oba akty, tj. decyzja wymiarowa wydana przez organ I instancji oraz postanowienie stwierdzające uchybienie terminu dotyczyły innej co do przedmiotu sprawy i zakres pojęcia "w granicach tej samej sprawy" sprecyzowany w art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest różny od stanu faktycznego przyjętego w rozpoznawanej sprawie. Kontrola legalności postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie rozciąga się bowiem na badanie przesłanek do zastosowania na podstawie art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi środków w niej przewidzianych w stosunku do decyzji objętej odwołaniem. Postanowienie to jest wyłącznie rozstrzygnięciem wpadkowym z punktu widzenia sprawy załatwionej decyzją organu I instancji. Podstawą jego wydania jest wyłącznie ustalenie, że strona uchybiła termowi do złożenia odwołania, podczas gdy kontrola legalności decyzji administracyjnej zakłada nadto ocenę przesłanek materialnoprawnych. W konsekwencji czego kontrola przez sąd administracyjny zgodności z prawem decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 21 stycznia 2015 r. była w tej sprawie wyłączona. Opowiedzenie się za poglądem, że badając zgodność z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, sąd administracyjny mógłby wstrzymać wykonanie decyzji organu I instancji rozstrzygającej sprawę "materialną", byłoby w istocie obejściem rygorów prawnych wynikających z art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (por. glosa Z. Kmieciaka do postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27 października 2004 r., sygn. akt II SA/Gl 2352/02, OSP z 2007 r., z. 3, poz. 25). 5.6. Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, zauważa, że składając wraz ze skargą kasacyjną wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającej go decyzji skarżąca spółka ponownie powieliła argumenty, które legły u podstaw uprzednio wydanego rozstrzygnięcia w sprawie oznaczonej sygn. akt I FZ I FZ 559/15. To zaś oznaczało, że skarżąca spółka ponownie nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku i w żaden sposób nie uzasadniła w jaki sposób wykonanie postanowienia w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania wiąże się z ryzykiem powstania trudnych do odwrócenia skutków bądź niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podnosząc wprost, że celem złożenia wniosku jest wstrzymanie wykonania decyzji. Tymczasem sąd administracyjny rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania aktu złożony w trybie art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest uprawniony do samodzielnego szukania okoliczności spełniających kryteria przyznania wnioskowanej ochrony. Oznacza to, że to skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania aktu przez sąd, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 5.7. W tej sytuacji przyjąć należało, że braki wniosku w zakresie podniesionych w nim twierdzeń ponownie spowodowały, że nie było możliwości dokonania oceny czy sytuacja skarżącej spółki, w aspekcie przesłanek wykonania zaskarżonego postanowienia, nie uległa zmianie. Innymi słowy, czy przesłanki jakimi kierował się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 28 stycznia 2016 r. I FZ 559/15 pozostają w dalszym ciągu aktualne. 9. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wniosek.