I SA/Wa 1391/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 659/17 1. wymierza Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz J. P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE J. P. (dalej: Skarżący) pismem z dnia 12 maja 2022 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o: 1) wymierzenie Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywny w wysokości stosownej do bezczynności Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania, biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2021 r. ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w dniu 18 lutego 2022 r.; 2) stosownie do art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) o przyznanie od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 2000 zł; 3) zasądzenie od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania; 4) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym; - w związku z niewykonaniem przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 659/17. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Skarżącego na przewlekłe prowadzenie postępowania zobowiązał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia 10 lipca 2017 r., o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip "[...]", nr rej. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oddalił skargę w pozostałym zakresie i zasądził na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 4 lipca 2018 r. Termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w wyroku z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 659/17, upłynął zatem z dniem 4 października 2018 r. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że w związku z niewykonaniem powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 245/19 wymierzył Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywnę w wysokości 1000 zł i stwierdził, iż bezczynność w wykonaniu wyroku nie miała miejsca rażącym naruszeniem prawa. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 200/20 ponownie wymierzył Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywnę w wysokości 2000 zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku oraz stwierdził, iż bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z brakiem podejmowania jakichkolwiek czynności zmierzających do rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie odszkodowania pismem z dnia 9 maja 2022 r. Skarżący wezwał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do wykonania wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. I SAB/Wa 659/17. Pomimo tego do dnia złożenia skargi Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nie wykonał ciążącego na nim zobowiązania na mocy ww. wyroku. Z uwagi na powyższe Skarżący stwierdził, że zasadne jest nałożenie na Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy grzywny adekwatnej do bezczynności organu w wykonaniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2018 r. Z kolei suma pieniężna stanowi swoiste zadośćuczynienie. Zasadne jest więc przyznanie na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej, ze względu na to, że Skarżący od lat oczekuje na rozpoznanie złożonego wniosku o odszkodowanie za odebrany po wojnie rodzinny majątek i dwukrotnie doprowadził do kontroli sądowoadministracyjnej odnośnie wykonania wyroku dnia 6 kwietnia 2018 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy decyzją z 3 czerwca 2022 r. nr [...] odmówił Skarżącemu przyznania odszkodowania za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze Miasta Stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" nr rej. hip. [...], stanowiącej obecnie część działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Rozpoznawana skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Niewykonanie wyroku w rozumieniu tego przepisu ma miejsce zarówno wówczas, gdy organ ten w ogóle nie wykonał orzeczenia sądowego, jak również wówczas, gdy wprawdzie orzeczenie to wykonał, ale uczynił to z przekroczeniem wyznaczonego terminu i po wniesieniu skargi - jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie bowiem z treścią art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 659/17 zobowiązał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia 10 lipca 2017 r., o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip "[...]", nr rej. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt. Bezspornie, akta tej sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia z dnia 6 kwietnia 2018 r. wpłynęły do organu w dniu 4 lipca 2018 r., zatem trzymiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 4 października 2018 r. Istotną w sprawie i niekwestionowaną okolicznością jest to, że do dnia wniesienia skargi z dnia 12 maja 2022 r. – mimo uprzedniego trzykrotnego wezwania organu przez Skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku i wymierzenia organowi grzywny w wysokości 1000 zł wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 245/19 i w wysokości 2000 zł wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 200/20 – Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy nie rozstrzygnął tej sprawy, to jest nie rozpoznał wniosku z dnia 10 lipca 2017 r. do wniesienia rozpoznawanej skargi. Decyzję w tym przedmiocie podjął dopiero w dniu 3 czerwca 2022 r. Skoro organ w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 6 kwietnia 2018 r. sprawy nie załatwił, a rozstrzygnięcie podjął dopiero po wniesieniu rozpoznawanej skargi, to oznacza, że wyroku tego nie wykonał w terminie. Wyrok ten zobowiązywał bowiem organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy (do czego doszło po wniesieniu rozpoznawanej skargi) ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie. Dlatego wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest uzasadniony. W demokratycznym państwie prawnym nie może być bowiem tolerowane niewykonywanie wyroków sądów. Pogląd ten jest konsekwentnie wyrażany w orzecznictwie. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzi bowiem do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy też o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Zgodnie z treścią art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Skład orzekający ocenił, że w realiach rozpoznawanej sprawy wystarczająco represyjną funkcję spełni grzywna w wysokości 2000 złotych, która to kwota mieści się w granicach wymiaru określonego w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze, że sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości warszawskie przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze Miasta Stołecznego Warszawy cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co w połączeniu z okolicznością, że Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw, może częściowo tłumaczyć niedochowanie terminów oraz to, że organ wydał decyzję w sprawie z wniosku z dnia 10 lipca 2017 r. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1792/16). Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w wykonaniu wyroku z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 659/17 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ do wniesienia rozpoznawanej skargi nie zakończył bowiem sprawy z wniosku z dnia 10 lipca 2017 r., mimo że upłynęły ponad 4 lata od wyznaczonego terminu. Zgodnie z treścią art. 154 § 7 p.p.s.a. uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Sąd nie uwzględnił wniosku Skarżącego o przyznanie od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy sumy pieniężnej, będącej swego rodzaju zadośćuczynieniem za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Suma pieniężna, o której stanowi powołany przepis pełni funkcję represyjną i prewencyjną, ale też kompensacyjną, co oznacza, że ma ona na celu zadośćuczynienie za szkodę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Innymi słowy ma kompensować stronie nieuzasadnione oczekiwanie z powodu bezczynności i przewlekłości działania organu. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Dlatego we wniosku o przyznanie sumy pieniężnej skarżący winien uzasadnić szkodę wywołaną bezczynnością organu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 327/20). W rozpoznawanej skardze Skarżący stwierdził jedynie, że przyznanie sumy pieniężnej jest zasadne z uwagi na to, że Skarżący od lat oczekuje na rozpoznanie złożonego wniosku o odszkodowanie za odebrany po wojnie rodzinny majątek i dwukrotnie doprowadził do kontroli sądowoadministracyjnej odnośnie wykonania wyroku dnia 6 kwietnia 2018 r. Dlatego wniosek złożony w tym zakresie należało uznać za nieuzasadniony, a skarga w tej części została oddalona. Sąd zasądził też na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.