I SA/Wa 1747/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 października 2021 r. sprawy ze skargi E.K., G.W., G.O., M.L., M.W., M.W., W.D., W.W. i Z.W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 281/12 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 15.000 (piętnaście tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz E.K., G.W., G.O., M.L., M.W., M.W., W.D., W.W. i Z.W. sumę pieniężną w kwocie po 4.000 (cztery tysiące) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E.K., G.W., G.O., M.L., M.W., M.W., W.D., W.W. i Z.W. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. E. K., M. L., G. W., Z. W., W. W., W. D., G. O., M. W. i M. W. (dalej jako: skarżący) reprezentowani przez radcę prawnego E. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 201 r. sygn. akt I SAB/Wa 281/12. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Prezydent [...] mimo sądowego zobowiązania do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ul. [...], [...], [...], pochodzącej z “Osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku oraz wezwania skarżących do wykonania powołanego wyroku, nie wydał w sprawie decyzji. Wobec czego skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 10000 zł oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Wnieśli również o rozpoznanie w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi wskazując, że przed organem toczy się szereg postępowań prowadzonych w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wobec nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. św. [...], [...], [...], [...] i [...], opisanej jako część osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...]. Strony postępowania składały liczne skargi o wymierzenie grzywny Prezydentowi [...]. W wyniku analizy akt stwierdzono, iż zawodowy pełnomocnik w złożonych wnioskach o ustalenie odszkodowania nie wskazał w trybie jakiego ustępu art. 215 u.g.n. żąda ich rozpoznania. Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. pełnomocnik stron został wezwany do sprecyzowania wniosku w terminie 14 dni pod rygorem rozpatrzenia ww. wniosków w oparciu o art. 215 ust. 1 u.g.n. Z materiału dowodowego wynika, iż czynności podjęte w sprawie, jak i miejsce przebywania akt było znane pełnomocnikowi stron postępowania. Kierowanie wezwania do wydania decyzji w sprawie w terminie 7 dni w sytuacji, gdy akta znajdowały się w posiadaniu organu nadzorczego oraz świadomość o okolicznościach utrudniających zakończenie postępowania, bezsprzecznie wskazuje na ukierunkowanie jedynie na aktywność procesową stron przed sądem administracyjnym, nie wykazując faktycznego zainteresowania zakończeniem postępowania prowadzonego przez Prezydenta [...]. Dodatkowo organ podniósł, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wielotomowy, zatem jego weryfikacja wymaga dłuższego czasu. W przedmiocie żądania rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym Prezydent [...] wniósł sprzeciw. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie rozważyć należy kwestię dopuszczalności przedmiotowej skargi, stanowiącej zgodnie z jej treścią skargę na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2012 r. Tryb postępowania w tym zakresie uregulowany jest w art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 zm. – dalej ppsa), zgodnie z którym, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Powyższe oznacza, iż warunkiem złożenia skargi w trybie art. 154 §1 ppsa jest pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Jak wynika z akt sprawy, skarżący pismem z dnia 21 kwietnia 2021 r. po raz kolejny wezwali organ do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2012 r. Tym samym stwierdzić należy, iż dochowany został warunek konieczny do złożenia skargi na niewykonanie wyroku Sądu. Z kolei grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 ppsa, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 ppsa, może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Z powyższego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 ppsa.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 13 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SAB/Wa 281/12 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ul. [...], [...], [...], pochodzącej z “Osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły zaś do organu 17 sierpnia 2012 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ppsa, rozpoczął zatem swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynnym, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 17 października 2012 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez strony do wykonania powyższego wyroku, jak też pięciokrotnego wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej zwłoki w jego wykonaniu grzywny (vide wyroki z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 450/16, z dnia 23 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 126/17, z dnia 13 grudnia 2017 r. sygn. akt 1270/17, z 18 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 430/19, z dnia 9 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1325/20), organ ów zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Oznacza to, że od blisko 9 lat organ pozostaje przy wykonywaniu powyższego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, w tym przede wszystkim narusza w ten sposób przepisy art. 153 ppsa i art. 286 § 2 ppsa w zw. z art. 12 kpa. Stąd żądanie wymierzenia Prezydentowi [...] kolejnej grzywny z tytułu opieszałości w wykonaniu prawomocnego wyroku, jest zasadne. Zdaniem sądu w okolicznościach niniejszej sprawy adekwatną grzywną jest grzywna w wysokości 15 000 złotych. Ustalając ją na tym poziomie Sąd wziął także pod uwagę okres jaki upłynął od zwrotu akt wraz z odpisem ostatniego wydanego w sprawie wyroku do wniesienia niniejszej skargi (około 5 miesięcy), jak też to, że przez znaczny czas procedowania sprawy Prezydent [...] nie dysponował kompletnymi aktami (w związku ze składnymi licznymi skargami) – umożliwiającymi w sposób odpowiedzialny zakończenia postępowania. Wprawdzie w takiej sytuacji procedowanie jej mogło być co zasady kontynuowane przy wykorzystaniu akt zastępczych (uwierzytelnionych odpisów). Niemniej ze względu na skomplikowany charakter tego typu spraw i ich historyczny kontekst jak też obszerności materiału dowodowego( w niniejszej sprawie 22 tomy), celowym jest dysponowanie przez organ dokumentami oryginalnymi. Tylko bowiem taka forma dokumentów (zwłaszcza wytworzonych kilkadziesiąt lat wcześniej) sprzyjała rzetelnemu formułowaniu ocen co do ich wiarygodności (formalnej i materialnej), a co za tym idzie przydatności w sprawie. Podobną konkluzję można wyprowadzić także z ustalonej w art. 35 § 5 kpa zasady niewliczania do terminów załatwienia sprawy okresów opóźnień spowodowanych przyczynami niezależnymi od organu. Przez które z kolei rozumieć należy przeszkody obiektywnie uniemożliwiające procedowanie sprawy, których źródłem nie są działania (zaniechania) owego organu, niestanowiące jednocześnie podstawy do zawieszenia postepowania, jak choćby oczekiwanie na przedłożenie przez stronę pozostającego w jej dyspozycji istotnego dowodu czy też brak akt administracyjnych. Z akt sprawy wynika, że akta sprawy po ostatnim wyroku sądu wpłynęły do organu w maju 2021 r. w lipcu 2021 r. została złożona kolejna skarga na niewykonanie wyroku, a w lipcu skarga wraz z aktami została przekazana do sądu. W tych okolicznościach strona musi się ona liczyć z wydłużonym okresem procedowania sprawy. Sąd uznał jednak, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ppsa, aczkolwiek w niższej od oczekiwanych przez nich wysokości. Za adekwatny w takich okolicznościach faktycznych Sąd uznał wymiar sumy pieniężnej w wysokości po 4000 złotych na rzecz każdego ze skarżących. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania oraz fakt, że wcześniejszymi wyrokami przyznano na rzecz każdego skarżącego sumę pieniężną w wysokości po 2000 zł i po 4000 zł. Łączny wymiar obciążających Prezydenta [...] sankcji (grzywna i sumy pieniężne) jest w tej sytuacji na tyle dotkliwy, że powinien być wystarczającym dla zdyscyplinowania organu i doprowadzenia do respektowania przezeń prawomocnego orzeczenia Sądu, bez konieczności występowania przez strony ubiegające się o odszkodowania z kolejną przewidzianą w art. 154 ppsa skargą. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie ppsa orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Warszawie, wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. Z 2020 r., poz. 374 ze zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r.