III SA/Kr 23/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi Ł. M. C. na decyzję Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki z dnia 31 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE Pismem z dnia 3 grudnia 2020 r. (data stempla pocztowego, data wpływu do organu dnia 7 grudnia 2020 r.) Ł. M. C., zwany dalej skarżącym, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki z dnia 31 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych. W odpowiedzi na skargę Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Nauki wniosła o jej oddalenie. Wyjaśniła, że ww. decyzja została wysłana skarżącemu w dniu 3 listopada 2020 r., a odebrana w dniu 3 listopada 2020 r. o godz. 11:36. W załączeniu do pisma dołączono zrzut ekranu z systemu teleinformatycznego NCN. Jednocześnie wskazano, że przedmiotowa decyzja została wydana zgodnie z datą złożenia ostatniego podpisu, tj. dnia 31 października 2020 r. Opatrzona podpisami członków organu decyzja w formie elektronicznej została w dniu 3 listopada 2020 r. dodana do elektronicznych akt sprawy, stąd też w systemie teleinformatycznym widnieje taka data. Nie jest to jednak data wydania decyzji, a data umieszczenia decyzji w systemie informatycznym. Tego samego dnia decyzja została wysłana do wnioskodawcy za pomocą systemu teleinformatycznego NCN i przez niego odebrana. Zarządzeniem z dnia 12 sierpnia 2021 r. wezwano pełnomocnika Komisji Odwoławczej Rady NCN o uzupełnienie akt sprawy poprzez przedłożenie dowodu doręczenia skarżącemu przedmiotowej decyzji. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 24 sierpnia 2021 r. (k. 108 akt sądowych) pełnomocnik Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki powtórzył, że decyzja wydana w drugiej instancji została doręczona skarżącemu za pomocą systemu teleinformatycznego NCN. Decyzję wysłano w dniu 3 listopada 2020 r. o godz. 10:14, a odebrano w dniu 3 listopada 2020 r. o godz. 11:36. W załączeniu do pisma doręczono zrzut ekranu z systemu teleinformatycznego NCN, obejmujący potwierdzenie doręczenia odbioru zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej w skrócie - "P.p.s.a."), merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Polega ono m.in. na sprawdzeniu czy skarga została wniesiona z zachowaniem terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a. Z kolei zgodnie z art. 58 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę: 1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; 2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; 3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; 4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; 5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; 5a) jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego; 6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 325/19, sprowadzające się do stwierdzenia, że zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, zatem przepis ten wymaga aby skarga została "wniesiona" w określonym terminie, tzn. "od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie". Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że rozpoznawanej w dacie orzekania przez organ administracji obowiązywał przepis art. 46 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 5 października 2021 r. Zgodnie z tym przepisem: § 1 odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. § 2 Jeżeli odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia doręczenia lub nie może tego uczynić, doręczający sam stwierdza datę doręczenia oraz wskazuje osobę, która odebrała pismo i przyczynę braku jej podpisu. § 3 W przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej doręczenie jest skuteczne, jeżeli adresat potwierdzi odbiór pisma w sposób, o którym mowa w § 4 pkt 3. § 4 W celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ administracji publicznej przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: 1) wskazanie, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego; 2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma; 3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób. § 5 W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego w sposób, o którym mowa w § 4 pkt 3, organ administracji publicznej po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma. § 6. W przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia. § 7. Zawiadomienia, o których mowa w § 4 i 5, mogą być automatycznie tworzone i przesyłane przez system teleinformatyczny organu administracji publicznej, a odbioru tych zawiadomień nie potwierdza się. § 8. W przypadku uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone na podstawie § 6 organ administracji publicznej umożliwia adresatowi pisma dostęp do treści pisma w formie dokumentu elektronicznego przez okres co najmniej 3 miesięcy od dnia uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone oraz do informacji o dacie uznania pisma za doręczone i datach wysłania zawiadomień, o których mowa w § 4 i 5, w swoim systemie teleinformatycznym. § 9. Warunki techniczne i organizacyjne doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego określają przepisy ustawy, o której mowa w § 4 pkt 3. § 10. Doręczenie pisma w formie dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w § 4 pkt 3, następuje przez elektroniczną skrzynkę podawczą tego podmiotu, w sposób określony w tej ustawie. Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r., poz. 670 ze zm., zwanej dalej ustawą o informatyzacji) określa zasady wymiany informacji drogą elektroniczną, w tym dokumentów, pomiędzy podmiotami publicznymi. Powyższa ustawa wraz z wydanym na jej podstawie rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych określa zasady doręczania dokumentów elektronicznych za pośrednictwem platformy e-PUAP (Dz. U. z 2018 r., poz. 180 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych). Zgodnie z art. 3 pkt 20 ustawy o informatyzacji, urzędowe poświadczenie odbioru to dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych, określające: a) pełną nazwę podmiotu publicznego, któremu doręczono dokument elektroniczny lub który doręcza dokument, b) datę i godzinę wprowadzenia albo przeniesienia dokumentu elektronicznego do systemu teleinformatycznego podmiotu publicznego - w odniesieniu do dokumentu doręczanego podmiotowi publicznemu, c) datę i godzinę podpisania urzędowego poświadczenia odbioru przez adresata z użyciem mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 1 albo 2 - w odniesieniu do dokumentu doręczanego przez podmiot publiczny, d) datę i godzinę wytworzenia urzędowego poświadczenia odbioru. Zdefiniowane wyżej urzędowe poświadczenie odbioru jest wspólnym określeniem dla urzędowego poświadczenia przedłożenia (UPP, do którego odnosi się art. 3 pkt 20 lit. b i urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD, do którego odnosi się art. 3 pkt 20 lit. c). Tego rodzaju poświadczenia zostały zdefiniowane w rozporządzeniu w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych. Zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych, doręczenie dokumentu elektronicznego na informatycznym nośniku danych może być potwierdzone poświadczeniem przedłożenia, które jest przesyłane na adres poczty elektronicznej wskazany przez doręczającego (§ 11 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych). W przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych). Należy podkreślić, że dochodzi tu do automatycznego wygenerowania poświadczenia przedłożenia, bez udziału człowieka. Dokument ten jest generowany przez system teleinformatyczny podmiotu publicznego i przekazywany nadawcy. W praktyce oznacza to, że jeżeli dana osoba wniosła podanie drogą elektroniczną do podmiotu publicznego, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie UPP pozwala jej przyjąć, że dokument ten wpłynął do urzędu. Ma to znaczenie na przykład dla ustalenia, że osoba ta zachowała termin do dokonania określonej czynności oraz dla późniejszego ewentualnego ustalenia, czy organ załatwił sprawę czy też pozostawał w bezczynności. Natomiast w § 14, § 15 i § 16 rozporządzenie w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych reguluje sposób tworzenia poświadczenia doręczenia (UPD). Ten drugi proces przebiega inaczej, ponieważ doręczenie wymaga świadomego przyjęcia przesyłki przez adresata i dokonania potwierdzenia odbioru przez złożenie podpisu. Podpis elektroniczny, o którym mowa w § 15 rozporządzenia w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych, może być złożony z wykorzystaniem certyfikatu kwalifikowanego lub danych potwierdzonych profilem zaufanym e-PUAP. Dopiero po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata: udostępnia adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia; udostępnia organowi doręczającemu podpisane poświadczenie doręczenia (§ 16 rozporządzenia w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych). Z powyższego wynika więc, że doręczanie pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej następuje dwuetapowo. "W pierwszym etapie, w celu doręczenia pisma w postaci dokumentu elektronicznego, organ (...) przesyła na adres e-mail strony postępowania informację, że adresowana do niej korespondencja czeka na odebranie. W tej informacji organ (...) musi zamieścić pouczenie o sposobie odbioru pisma ze wskazaniem adresu elektronicznego (link), pod którym przesyłkę można pobrać. Natomiast drugi etap doręczenia pisma, to jego pobranie i podpisanie przez adresata urzędowego poświadczenia odbioru pisma (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 2232/19; LEX nr 3117399). Ww. przepisy dotyczą więc dwóch kierunków komunikacji elektronicznej - od podmiotu publicznego do strony i od strony do podmiotu publicznego. Datą doręczenia nie jest więc wydrukowanie dokumentu przesłanego w formie elektronicznej, ale wysłanie potwierdzenia jego otrzymania (art. 46 § 3 i 4 k.p.a.) – por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1305/19; LEX nr 3022750. Mając na uwadze powyższe uregulowania wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona przed doręczeniem decyzji adresatowi, a więc z naruszeniem terminu wynikającego z art. 53 § 1 P.p.s.a. Skarga jest więc przedwczesna i podlega odrzuceniu na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł, jak w sentencji postanowienia.