I SA/Sz 548/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi E.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. UZASADNIENIE Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w sprawie zarzutów zgłoszonych przez E. B. w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] listopada 2020 r. wystawionych w związku z obowiązkiem zapłaty kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry w łącznej kwocie [...]zł. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w O. decyzjami z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] i [...] oraz z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] i [...] określił stronie kary pieniężne z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O., po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, decyzjami z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] i [...] oraz z dnia [...] października 2018 r. nr [...] i [...] utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W związku z brakiem wpłaty z tytułu nałożonych na stronę kar pieniężnych Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S., jako wierzyciel, [...] listopada 2020 r. wystawił tytuły wykonawcze, które przekazał organowi egzekucyjnemu - Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w K.. Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone stronie [...] grudnia 2020 r. W piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. strona wniosła zarzuty, wskazując, że zaskarża czynność w postępowaniu egzekucyjnym polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia [...] grudnia 2020 r. w całości oraz wniosła o jej uchylenie. Ponadto wniosła o wstrzymanie wszystkich czynności w postępowaniu egzekucyjnym do czasu merytorycznego rozpatrzenia zarzutów i wyjaśnienia sprawy co do istoty; zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu faktu, że co do tych samych zobowiązań toczy się już postępowanie egzekucyjne przed Naczelnikiem [...] Urzędy Skarbowego w S., co powoduje, że w chwili obecnej dochodzi do zdublowania ewentualnych zobowiązań. Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. wierzyciel wezwał stronę do sprecyzowania podstawy zarzutu wniesionego w piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. W pouczeniu pisma wierzyciel zamieścił informację, że w przypadku nieudzielenia odpowiedzi zarzut zostanie zakwalifikowany jako nieistnienie obowiązku. Strona na zobowiązanie nie udzieliła odpowiedzi. Ww. postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. wierzyciel oddalił zarzut nieistnienia obowiązku. Wierzyciel stwierdził w zakresie zaskarżenia czynności egzekucyjnej oraz zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie stanowi on podstawy wniesienia zarzutu oraz wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. jest wierzycielem i nie prowadzi postępowania egzekucyjnego, ale zainicjował takie postępowanie poprzez wystawienie tytułów wykonawczych i przekazanie ich Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w K., tj. organowi egzekucyjnemu. Ponadto wierzyciel zwrócił uwagę, że wezwał stronę do sprecyzowania podstaw prawnych zarzutów, ale odpowiedzi nie udzielono. W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel wyjaśnił, że - zgodnie z zastosowanym w piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. rygorem - zarzut zinterpretowano jako nieistnienie obowiązku. W tym zakresie wierzyciel wskazał, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. utrzymał w mocy decyzje Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w O.. Decyzje są ostateczne i podlegają wykonaniu, co przesądza o istnieniu obowiązku uiszczenia nałożonych na stronę kar pieniężnych. Natomiast, decyzje organu odwoławczego zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który - ze względów formalnych - skargi odrzucił. Tym samym, decyzje stały się prawomocne. W zażaleniu na postanowienie strona wniosła o jego uchylenie, ponadto zaskarżyła czynność w postępowaniu egzekucyjnym polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia [...] grudnia 2020 r. w całości i wniosła o jej uchylenie, a także o wstrzymanie wszystkich czynności w postępowaniu egzekucyjnym do czasu merytorycznego rozpatrzenia zarzutów i wyjaśnienia sprawy co do istoty. W uzasadnieniu strona przedstawiła przebieg postępowania wymiarowego oraz sformułowała zarzuty dotyczące przebiegu postępowania dowodowego w sprawie dotyczącej nałożenia kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zarzut nieistnienia obowiązku - w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm.); dalej: "u.p.e.a.", oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy decyzja nakładająca obowiązek nie została skutecznie doręczona. Według organu, decyzje wymiarowe zostały skutecznie doręczone [...] sierpnia 2018 r., a następnie - po rozpoznaniu wniesionych przez stronę odwołań - utrzymane w mocy. Również decyzje organu odwoławczego zostały skutecznie doręczone stronie, odpowiednio w dniach: [...] października 2008 r., [...] listopada 2018 r. i [...] listopada 2018 r. Organ odwoławczy, na podstawie ww. okoliczności, potwierdził, że decyzje pozostają w obrocie prawnym, a obowiązki z nich wynikające podlegają wykonaniu. W ocenie organu, nieuzasadnione są argumenty dotyczące przebiegu postępowania wymiarowego, ponieważ nie mogą one stanowić podstawy rozpoznania zarzutów egzekucyjnych, mieszczą się bowiem w zakresie dwuinstancyjnego postępowania podatkowego, a ponadto wierzyciel prawidłowo wyjaśnił stronie kwestię podziału kompetencji pomiędzy wierzycielem a organem egzekucyjnym. Końcowo, organ wskazał, że na podstawie poczynionych w sprawie ustaleń zarzut nieistnienia obowiązku wynikający z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. należało uznać za nieuzasadniony. W tym zakresie rozstrzygnięcie wierzyciela uznał za prawidłowe. W skardze na ww. postanowienie organu odwoławczego, skarżąca ponowiła argumentację zamieszczoną w zażaleniu, dotyczącą przebiegu postępowania wymiarowego. Skarżąca zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego w całości i wniosła o jego uchylenie oraz uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wierzycielowi, ewentualnie o merytoryczne rozpoznanie sprawy przez sąd, a także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a także naruszenie prawa procesowego poprzez naruszenie art. 10 k.p.a. w związku z tym, że przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy nie miała możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Ponadto skarżąca zażądała przeprowadzenia dowodów przedłożonych przez nią, a znajdujących się w aktach sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Przedmiotem zaskarżenia jest utrzymane w mocy przez organ odwoławczy, postanowienie wierzyciela oddalające zarzut, jaki skarżąca wniosła w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym jest na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela w związku z niedokonaniem przez skarżącą zapłaty nałożonych kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w łącznej kwocie [...]zł. Należne kwoty zostały ustalone decyzjami Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w O., które w postępowaniu odwoławczym zostały utrzymane w mocy decyzjami Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z dnia [...] października 2018 r. nr [...]; z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...]; z dnia [...] października 2018 r. nr [...]; z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Decyzje pozostają w obrocie prawnym, a obowiązek z nich wynikający podlega wykonaniu. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że procedura egzekucyjna przewidziana w u.p.e.a. nie służy ustaleniu bądź określaniu obowiązków zobowiązanego, czy też warunków jego wykonania, a jedynie wykonaniu obowiązków w drodze egzekucji administracyjnej, których zobowiązany nie wykonał dobrowolnie, co stanowi podstawę do przymusowego egzekwowania tego obowiązku według reguł przewidzianych w u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym rodzajem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.); dalej: "k.p.a.", mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej. Podkreślić przy tym należy, że celem tego postępowania, przy uwzględnieniu ochrony praw zobowiązanego w określonych przepisami u.p.e.a. sytuacjach, jest jednak zaspokojenie dochodzonych roszczeń wierzyciela. Podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji są zarzuty, których podstawy są ściśle określone przez ustawodawcę, a zatem stanowią zamknięty katalog, który przewidziany jest w przepisie art. 33 u.p.e.a. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy ostateczne rozstrzygnięcie o zasadności bądź niezasadności, czy też niedopuszczalności zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn ściśle wymienionych w ww. art. 33 u.p.e.a. Na skutek wniesionych zarzutów uruchamiane jest postępowanie przewidziane w art. 34 u.p.e.a. Obowiązkiem zobowiązanego jest wskazanie podstawy zarzutu, a więc faktu lub prawa mieszczącego się w zakresie podstaw określonych przepisem art. 33 u.p.e.a. Wskazanie podstawy zarzutu wiąże organ egzekucyjny. Wobec przedstawionej funkcji postępowania egzekucyjnego i odrębnego trybu rozpoznawania zarzutów zobowiązanego, wskazać należy, że w ramach tego postępowania co do zasady nie podlegają rozpoznaniu zarzuty, które winny być podniesione w ramach zwykłej procedury odwoławczej, realizowanej poza postępowaniem egzekucyjnym. Postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może bowiem prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, wydanych w toku postępowania administracyjnego, jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał jemu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest m.in. nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 34 § 1-3 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: w całości, w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym; b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Mając na uwadze przywołaną regulację prawną, należy stwierdzić, że wierzyciel prawidłowo ocenił w swoim postanowieniu, iż zarzut nieistnienia obowiązku nie zasługiwał na uwzględnienie. W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w O. wyżej opisanymi decyzjami nałożył na skarżącą kary pieniężne, które zostały utrzymane w mocy decyzjami Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O.. W związku z tym, że decyzje stały się ostateczne (zostały skutecznie doręczone i nie wstrzymano ich wykonalności), a skarżąca nie uiściła wymaganych należności, wierzyciel wystawił wobec skarżącej tytuły wykonawcze. W konsekwencji możliwe stało się wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej. Podkreślić więc należy, że prowadzenie egzekucji administracyjnej w sprawie jest co do zasady dopuszczalne, bowiem w momencie wszczęcia egzekucji dochodzony w stosunku do skarżącej obowiązek istniał, był wymagalny i wynikał z ostatecznych (także prawomocnych) decyzji administracyjnych, zaś organ egzekucyjny nie miał podstaw, aby na etapie tego postępowania egzekucyjnego podważać treść tytułów wykonawczych przez badanie zasadności dochodzonego w toku egzekucji obowiązku nałożonego ww. decyzjami, przy czym skarżąca nie przedstawiła żadnego innego dowodu skutkującego koniecznością odstąpienia organu egzekucyjnego od czynności egzekucyjnych w kontrolowanej sprawie. Zatem, wbrew argumentacji skarżącej, stanowisko wierzyciela znajduje oparcie w ww. przepisach u.p.e.a. oraz k.p.a. Odnosząc się do zarzutu braku zapewnienia stronie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu oraz uniemożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych, wskazać należy, że przepis art. 18 u.p.e.a. przewiduje w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a. Przy interpretacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6-16 k.p.a.), w tym też zasady czynnego udziału stron w postępowaniu przewidzianej w art. 10 k.p.a., należy brać pod uwagę odrębność celów postępowania administracyjnego i postępowania egzekucyjnego. Zasada ta, przejawiająca się między innymi w obowiązku zagwarantowania stronie dostępu do akt sprawy oraz w umożliwieniu stronie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, odnosi się jedynie do postępowania orzekającego i jedynie do postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Sposób więc stosowania tych przepisów k.p.a. należy uznać za cechujący się znacznym ograniczeniem z uwagi na inną funkcję procesową (por. wyroki: NSA z dnia 13 października 2005 r. sygn. akt II FSK 157/05; wyroki: WSA w Szczecinie z dnia 9 października 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 471/08; WSA w Bydgoszczy z dnia 2 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 525/11; WSA Białymstoku z dnia 15 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 638/11). Niezależnie od tego, skarżąca na każdym etapie sprawy, zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Także zarzuty dotyczące postępowania wymiarowego, stanowiące w zasadzie polemikę z ustaleniami organów co do podstawy nałożenia kary pieniężnej za urządzanie przez skarżącą gier na automatach poza kasynem gry, nie mogą być oceniane w tym postępowaniu sądowym, gdyż nie stanowią one podstawy zarzutu egzekucyjnego. Postępowanie sądowe ma na celu kontrolę legalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie powstania podlegającego egzekucji obowiązku (tj. oceny prawidłowości postępowania wymiarowego). W tej sytuacji, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skargę jako nieuzasadnioną - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - należało oddalić. Wszystkie przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.