I FZ 288/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. sp. z o.o. z siedzibą w K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 października 2019 r. sygn. akt I SA/Bk 127/19 wzywające do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 127/19 oddalającego skargę R. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Naczelnika [....] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia 6 lutego 2019 r., nr [....] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. R. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Spółka) - reprezentowana przez radcę prawnego G.D. - wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 127/19. Wyrokiem tym Sąd oddalił jej skargę na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia 6 lutego 2019 r. w przedmiocie określenia Spółce zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2016 r. 2. Zarządzeniem z dnia 31 października 2019 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wezwał Spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 4.745 zł. Jako podstawę wezwania wskazano art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193; dalej: rozporządzenie). 3. Na powyższe zarządzenie Spółka złożyła zażalenie. Zarzuciła w nim niewłaściwe zastosowanie § 3 w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia w związku z art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na nieprawidłowym ustaleniu kwoty wpisu sądowego. W motywach podała, że: - określenie wpisu stosunkowego w relacji do nakładu pracy sądów jest nieuzasadnione i stanowi ograniczenie prawa do sądu; - z tego powodu wpis powinien wynieść 500 zł, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia; - sędziowie w rozpoznawaniu spraw podlegają tylko Konstytucji i ustawom, a wpis został określony na podstawie rozporządzenia. W oparciu o powyższe Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego zarządzenia przez ustalenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 500 zł oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Zażalenie było pozbawione usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegało oddaleniu. 4.2. Spółka została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w połowie wysokości wpisu od skargi. Z akt sądowych wynikało, że od skargi uiszczony został przez Spółkę wpis w kwocie 9.489 zł, natomiast o wpis od skargi kasacyjnej wezwano ją w kwocie 4.745 zł (po stosownym zaokrągleniu). 4.3. W zażaleniu Spółka nie kwestionowała sposobu obliczenia oczekiwanej od niej opłaty sądowej. Natomiast w istocie podważała zasadę, że w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, pobiera się wpis stosunkowy. Uważała bowiem, że wpis stosunkowy, wysokość którego jest określana na podstawie rozporządzenia, stanowi swoistą barierę sądową. Z tej przyczyny w miejsce tak ustalanego wpisu, jako kwotę prawidłową należało przyjąć wpis stały w wysokości 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia). 4.4. Przywołany przez Spółkę przepis § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia stanowi, że wpis stały wynosi w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu zobowiązań podatkowych - 500 zł. Przepis ten nie mógł jednak mieć zastosowania w rozważanym przypadku, gdyż akt objęty skargą Spółki dotyczył należności pieniężnych (decyzja określała zobowiązania podatkowe, a te wyrażane są w pieniądzu). Odnotować należało, że w art. 199 P.p.s.a. wprowadzono zasadę, że koszty postępowania obciążają stronę, w zakresie, w jakim są związane z jej udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z kolei w myśl art. 230 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym, w tym od skargi, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Natomiast przepis art. 231 P.p.s.a. przewiduje, że wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Wynika z tego, że już na poziomie ustawowym prawodawca dokonał podziału wpisów na stosunkowe oraz stałe. Tam zaś, gdzie skargą obejmowany jest akt dotyczący należności pieniężnych, przyjął, że właściwy jest ten pierwszy rodzaj opłaty, czyli wpis o charakterze stosunkowym. Zupełnie więc bezpodstawnie Spółka wysuwała zastrzeżenia co do wezwania ją do uiszczenia wpisu wyliczonego stosunkowo według wartości przedmiotu zaskarżenia. Kwestie związane z technicznym sposobem obliczania wysokości wpisu stosunkowego uregulowano w rozporządzeniu. W odniesieniu do analizowanej sprawy określono go w ramach § 3 w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia. W konsekwencji nie wystąpiły przesłanki do uznania, aby z tego tylko względu wskazane przepisy aktu wykonawczego miałyby być niezgodne z Konstytucją RP przez ograniczenie Stronie prawa do sądu. Dostrzec tu należało i to, że na poziomie ustawowym przewidziana została także instytucja prawa pomocy. Instytucja ta, zwana również "prawem ubogich", stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie w całości, albo w części kosztów postępowania sądowego. Tym samym nawet w przypadkach określania wpisu sądowego o charakterze stosunkowym, który dla danej strony może stanowić niemożliwą do pokonania barierę finansową, a co za tym idzie ograniczać prawo do Sądu, ustawodawca przewidział właśnie rozwiązanie gwarantujące (w uzasadnionych sytuacjach) dostęp do Sądu. 4.5. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 198 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.