I OW 199/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska (spr.) Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Choroszczy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Choroszczy a Prezydentem Miasta Lublina w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Lublina jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 7 sierpnia 2018 r. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Choroszczy działając z upoważnienia Prezydenta Choroszczy, na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta Lublina w sprawie rozpoznania wniosku J. B. o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Lublina jako organu właściwego w sprawie. Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2018 r. WSA w Białymstoku stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu (sygn. akt II SO/Bk 21/18). We wniosku z dnia 7 sierpnia 2018 r. Burmistrz Choroszczy wskazał, że w dniu 27 czerwca 2018 r. wpłynął do Prezydenta Miasta Lublina wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego Pana J. B. zamieszkałego w Lublinie, ul. [...], a przebywającego na leczeniu w [...] w C. Postanowieniem z dnia 2 lipca 2018 r. Prezydent Miasta Lublina przekazał wniosek do rozpoznania Burmistrzowi Choroszczy, uzasadniając że aktualnie centrum życiowe Pana J. B. znajduje się na terenie gminy Choroszcz. Organ wnioskujący z tym stanowiskiem się nie zgadza. Wskazując na treść art. 20 ust. 2 oraz art. 3 pkt. 11 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1952 ze zm.) podkreślił, że decydujące znaczenie w niniejszym przypadku ma ustalenie miejsce zamieszkania J. B. Artykuł 25 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, dalej jako "k.c.") wskazuje sposób ustalenia miejsca zamieszkania osoby fizycznej. Zgodnie z art. 25 k.c., aby określona miejscowość została uznana za miejsce zamieszkania osoby fizycznej, konieczne jest łączne występowanie dwóch elementów: zamiaru stałego pobytu oraz faktycznego przebywania w danej miejscowości, która stanowić musi rzeczywiste centrum aktywności życiowej jednostki. Czasowa zmiana miejsca pobytu np. na czas leczenia, której nie towarzyszy zamiar stałego przebywania w miejscowości aktualnego pobytu, pozostaje bez wpływu na miejsce zamieszkania. Zdaniem Burmistrza Choroszczy w niniejszej sprawie organem właściwym jest Prezydent Miasta Lublina, bowiem strona faktycznie zamieszkuje w Lublinie, a jej pobyt w gminie Choroszcz podyktowany jest koniecznością leczenia i terapii, a nie zamieszkania. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Lublinie działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublina w piśmie z dnia 13 listopada 2018 r. wniósł o wskazanie Burmistrza Choroszczy jako organu właściwego o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego J. B. Wniósł również na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) o zwrócenie się do [...] w C. o przesłanie dokumentów, na podstawie których nastąpiło przyjęcie Pana J. B. do placówki medycznej na okoliczność wskazania miejsca zamieszkania i organu właściwego w sprawie. Prezydent Miasta Lublina podniósł, że aktualnym miejscem zamieszkania J. B. jest C. Wynika to – w jego ocenie – z faktu, że został on przyjęty do [...] w C. na długoterminowy pobyt, bez możliwości wskazania terminu opuszczenia placówki medycznej. Prezydent Miasta Lublina uznaje, że w takich okolicznościach należy przyjąć, że pobyt pacjenta w placówce nie ma charakteru przejściowego, ukierunkowanego na leczenie, ale ma charakter stały, zapewniający raczej stałą opiekę nad osobą wymagającą pomocy innej osoby w codziennym funkcjonowaniu, jak dom pomocy społecznej. Dodał również, uzasadniając wniosek o przesłanie dokumentów od [...]w C., na podstawie których nastąpiło przyjęcie Pana J. B. do placówki medycznej, że z dokumentów tych może wynikać charakter pobytu pacjenta w placówce medycznej, czy ma on charakter tymczasowy, czy też centrum życiowe J. B. koncentruje się w C. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, niemające wspólnego organu wyższego stopnia, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W realiach rozpatrywanej sprawy wystąpił spór negatywny o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Lublina, a Burmistrzem Choroszczy w sprawie rozpoznania wniosku J. B. o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, a także osób, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z ust. 2 art. 23 tej ustawy wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w ust. 1. Podstawą do ustalenia właściwości miejscowej organu jest zatem miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Skoro przepis art. 23 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych mówi o zamieszkaniu, o właściwości organu decydują wymogi określone w art. 25 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Z materiałów nadesłanych wraz z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego wynika, że J. B. przed umieszczeniem w [...] w C. zamieszkiwał w Lublinie, ul. [...] i taki też adres wskazał we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że pobytu w zakładzie opieki zdrowotnej, nie można zakwalifikować jako miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c., albowiem tego rodzaju placówki lecznicze nie są przeznaczone do zamieszkiwania i nie mogą stanowić miejsca, w którym osoby przebywają z zamiarem stałego pobytu. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 o działalności leczniczej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 160 ze zm.), samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej są podmiotami leczniczymi, a działalność lecznicza polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, może polegać także na promocji zdrowia lub realizacji zadań dydaktycznych i badawczych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i promocją zdrowia, w tym wdrażaniem nowych technologii medycznych oraz metod leczenia (art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy). Wskazywany przez Prezydenta Miasta Lublina aktualny pobyt strony w zakładzie nie ma charakteru stałego, lecz przejściowy. Zbędne zatem było przeprowadzanie dowodu z dokumentów, na podstawie których nastąpiło przyjęcie J. B. do placówki medycznej, w celu ustalenia charakteru jego pobytu. Zakłady lecznicze są przeznaczone do okresowego pobytu pacjentów i nie stanowią ich miejsca zamieszkania w rozumieniu powołanych wyżej przepisów Kodeksu Cywilnego, nie służą bowiem celom mieszkalnym, a pobyt przebywających w nim osób związany jest z ich leczeniem i w sposób oczywisty ma charakter czasowy (por. postanowienie NSA z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I OW 79/09 oraz z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt I OW 103/09, zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie sposób zatem przyjąć, by miejscem zamieszkania J. B. była C., skoro w znajdującym się w tej miejscowości szpitalu został on umieszczony jedynie celem odbycia leczenia. Brak jest również podstaw uzasadniających twierdzenie, że miejscem zamieszkania J. B. nie jest Lublin. Należy bowiem zważyć, że w tym właśnie mieście zamieszkiwał przed umieszczeniem go w [...] w C. Odbywanie przez niego leczenia w [...] w C. nie oznacza w żadnym razie, że stał się osobą, która nie ma miejsca zamieszkania. Wobec powyższego właściwość organu należało ustalić zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co skutkowało wskazaniem, jako właściwego do rozpatrzenia sprawy, Prezydenta Miasta Lublina. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.