I GSK 927/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 602/20 w sprawie ze skarg A.B. na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnych, po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 25 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 602/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi A.B. na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] wydane w postępowaniu wznowieniowym przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok - w postępowaniu wznowieniowym - nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowo-kIimatycznej na 2017 rok. W skardze kasacyjnej wniesionej w imieniu A.B., na podstawie art. 173 § 1, art. 175 § 1, art. 176 i art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) zaskarżono powyższy wyrok w całości i na podstawie art. 174 pkt 1) p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonego wyroku, tj. art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1312) i art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w Ramach Programu Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2020, poz. 217) poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie, że w dacie [...] maja 2017 r. skarżący nie posiadał tytułu prawnego do działek zgłoszonych we wnioskach, w sytuacji gdy skuteczność złożonego przez Agencję Nieruchomości Rolnych rozwiązania umowy dzierżawy nr [...] z dnia [...] sierpień 1994 r. jest sporna i do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Rejonowy w R. skarżący posiada tytuł prawnych do użytkowania działek oznaczonych numerami [A.] W skardze kasacyjnej wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, 2) zasądzenie na podstawie art. 203 p.p.s.a. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, 3) przeprowadzenie rozprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., który stanowi, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Nie był uzasadniony jedyny postawiony w niej zarzut, mianowicie naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 18. ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w Ramach Programu Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 i stwierdzenie, że w dniu 31 maja 2017 r. skarżący nie posiadał tytułu prawnego do działek zgłoszonych we wnioskach o płatności. Zgodnie z art.18 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego "Płatność bezpośrednia do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny." Art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 stanowi natomiast, że "Jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu będącego własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny, z tym że w przypadku działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12 - podmiotowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny." Jak wynika z treści skargi kasacyjnej błędne zastosowania powyższych przepisów w okolicznościach rozpoznawanej sprawy miało polegać na błędnym przyjęciu przez organy i Sąd pierwszej instancji, że w dniu [...] maja 2017 r. skarżący kasacyjnie nie posiadał tytułu prawnego do działek zgłoszonych we wnioskach, oznaczonych numerami [...]. Podkreślić w tym miejscu należy, że w skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a tym samym nie zakwestionowano dokonanych ustaleń faktycznych odnośnie do złożonego przez Agencję Nieruchomości Rolnych oświadczenia z dnia [...] października 2016 r. o rozwiązaniu ze skutkiem natychmiastowym umowy dzierżawy nr [...] z dnia [...] sierpnia 1994 r. Tymczasem Sąd pierwszej instancji uznał, że w oparciu o to właśnie oświadczenie, organy miały podstawę do przyjęcia, że umowa dzierżawy została rozwiązana, a w konsekwencji, że od dnia [...] października 2016 r., a więc także na dzień [...] maja 2017 r., skarżący kasacyjnie nie posiadał tytułu prawnego do stanowiących własność Skarbu Państwa działek oznaczonych numerami [...] , których dotyczył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za rok 2017. Należy podkreślić, że organy rozpoznające wniosek o przyznanie płatności mają obowiązek wyjaśnić jedynie, czy osoba ubiegająca się o płatność do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej miała na dzień 31 maja danego roku, do tej działki tytuł prawny, o jakim mowa w powołanych w skardze kasacyjnej i przytoczonych wyżej przepisach. W tym zakresie organy muszą się opierać na stanie wynikającym z dokumentów, którymi dysponują. Organy nie są natomiast uprawnione do rozstrzygania sporów o prawo do działki, czyli np. tak jak w niniejszej sprawie sporu między wydzierżawiającym a dzierżawcą. Organy nie mogły zatem samodzielnie ocenić prawidłowości dokonanego przez wydzierżawiającego rozwiązania umowy dzierżawy i nie były władne ustalić, że rozwiązanie umowy było bezskuteczne, a umowa nadal wiąże strony, tak jak tego oczekuje skarżący kasacyjnie. To wnioskujący o przyznanie płatności rolnik powołując się na określony rodzaj tytułu prawnego powinien go potwierdzić stosownymi i odpowiednimi do rodzaju tytułu dowodami. Sporne kwestie dotyczące tych spraw, jeżeli istnieją, powinny zostać rozstrzygnięte w postępowaniach cywilnych, gdyż wszelkie spory, jakie wystąpią między stronami umowy dzierżawy, są przedmiotem spraw cywilnych, które zgodnie z art. 2 § 1 ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2017, poz. 1136), są rozpoznawane przez sąd cywilny. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, przed Sądem Rejonowym w R., sygn. akt l C 141/17 toczy się wszczęte przez wydzierżawiającego postępowanie o wydanie nieruchomości objętych wskazaną umową dzierżawy, w którym badana będzie kwestia skuteczności rozwiązania umowy dzierżawy. W skardze kasacyjnej nie postawiono jednak zarzutu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2020, poz. 256) pozwalającego na zawieszenie postępowania administracyjnego gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny związany z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. granicami skargi kasacyjnej nie zajmował się w ogóle kwestią ewentualnego wpływu przyszłego rozstrzygnięcia sprawy cywilnej o wydanie nieruchomości na postępowanie administracyjne w przedmiocie płatności. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że nie doszło w rozpoznawanej sprawie do naruszenia przepisów art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w Ramach Programu Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, albowiem wobec nie kwestionowanych w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych odnośnie do złożonego przez Agencję Nieruchomości Rolnych oświadczenia o rozwiązaniu umowy dzierżawy, prawidłowe było przyjęcie, że skarżący kasacyjnie nie spełniał przewidzianej w tych przepisach przesłanki posiadania tytułu prawnego do działek objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.