I GSK 639/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. NSA Zdzisław Sadurski Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. K. - Firma Handlowa A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 28 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Po 42/08 w sprawie ze skarg B. J. oraz T. K. - Firma Handlowa A. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Po 42/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargi T. K. (prowadzącego działalność gospodarczą jako Firma Handlowa A.) oraz B. J. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] oraz [...], w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Decyzją tą organ odwoławczy uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...], w części dotyczącej wezwania do zapłaty odsetek wyrównawczych umarzając postępowanie w tym zakresie, zaś w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów celnych obu instancji, które stwierdziły, że zgłoszenie celne dokonane w imieniu T. K. przez przedstawiciela pośredniego S. M. "E." s.c. B. J., S. J. w procedurze uproszczonej poprzez wpis do rejestru towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu pod pozycją nr 130 z dnia [...] października 2002 r. oraz zgłoszenie celne uzupełniające według dokumentu SAD z dnia [...] listopada 2002 r. o nr [...], na podstawie których objęto procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzone z zagranicy tkaniny syntetyczne, nie są prawidłowe w części dotyczącej stawki celnej i kwoty długu celnego. Preferencyjne pochodzenie towaru nie zostało prawidłowo udokumentowane. W związku z tym zastosowano stawkę celną autonomiczną 30 % zamiast zadeklarowanej przez stronę stawki celnej konwencyjnej 9%. Powyższa ocena została sformułowana w związku z pismem tajwańskich władz celnych z dnia [...] stycznia 2004 r. informującym o wynikach weryfikacji m.in. świadectwa pochodzenia towaru nr [...], dołączonego do przedmiotowego zgłoszenia celnego uzupełniającego. W piśmie tym Tajwańska Izba Handlowa nie potwierdziła autentyczności świadectwa pochodzenia. Oznaczało to, że zgłoszenie celne zostało sporządzone na podstawie nieprawidłowych danych, a należności celne zaniżono. Do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego solidarnie zobowiązani byli: S. M. "E." s.c. B. J., S. J. (jako przedstawiciel pośredni działający w imieniu własnym, ale na rzecz innej osoby) oraz T. K. (jako osoba, na rzecz której składane było zgłoszenie celne), a zatem to te podmioty organ celny powiadomił o retrospektywnym zarejestrowaniu uzupełniającej kwoty długu celnego. Oddalając skargi złożone przez T. K. i B. J. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. uznał, że organy celne zgodnie z prawem procesowym zgromadziły materiał dowodowy oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego określające pochodzenie towaru w ramach handlu niepreferencyjnego. Sąd I instancji stwierdził, że reguły niepreferencyjnego pochodzenia towarów znajdują zastosowanie w każdym przypadku stosowania Taryfy celnej poza określonymi wyjątkami. W zgłoszeniu celnym zawnioskowano o zastosowanie konwencyjnej stawki celnej. W tych okolicznościach organy celne prawidłowo, zdaniem Sądu, oparły swoje rozstrzygnięcia na art. 16 do art. 19 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.). Sąd wskazał, że zgodnie z § 11 ust. 1 powołanego rozporządzenia pochodzenie towarów wymienionych w wykazie nr 3 winno być udokumentowane odpowiednim świadectwem pochodzenia. Z kolei § 13 ust. 1 pkt 1 – 3 omawianego rozporządzenia stanowi, że każde świadectwo musi spełniać określone warunki: zostać sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania takich dokumentów oraz dający gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towarów, zawierać dane niezbędne do identyfikacji towaru objętego świadectwem, poświadczać pochodzenie danego towaru z określonego kraju. Za dowód pochodzenia towaru może być przy tym uznane wyłącznie świadectwo pochodzenia wystawione prawidłowo w kraju, z którego dokonano wywozu towaru (§ 13 ust. 2 rozporządzenia). Możliwość zastosowania właściwej stawki celnej w handlu niepreferencyjnym jest uzależniona od rodzaju przedstawionego przez zgłaszającego dowodu pochodzenia towaru oraz jego formalnej i materialnej poprawności. Takim dowodem jest właśnie prawidłowo wystawione świadectwo pochodzenia towaru, uprawniające do zastosowania stawki celnej konwencyjnej. Dokument ten podlegać jednak może określonym czynnościom kontrolnym, polegającym na sprawdzeniu jego autentyczności oraz prawidłowości danych w nim zawartych. Zgodnie bowiem z § 20a ust. 1 omawianego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. organ celny może skierować świadectwo pochodzenia towaru do weryfikacji do organu wystawiającego ten dokument. W ocenie Sądu I instancji pismo pochodzące od organu obcego państwa sporządzone w związku ze zwróceniem się przez polski organ celny w trybie § 20a ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia stanowiło w zasadzie jedyny dowód na potwierdzenie ustalenia, iż świadectwo pochodzenia nie jest autentyczne. Jednocześnie w ocenie Sądu uzyskany w ten sposób dokument był dowodem wystarczającym do stwierdzenia, iż strona skarżąca nie udowodniła, iż importowany towar zasługuje na skorzystanie z preferencji celnych w postaci odpowiednich stawek celnych. W piśmie tym Tajwańska Izba Handlowa wyjaśniła, iż na skutek przeprowadzonego dochodzenia stwierdzono, że m. in. sporne świadectwo pochodzenia towaru zostało sfałszowane albowiem nie zostało ono wystawione przez ten Urząd. Dodatkowo ustalono, iż pieczęć i podpisy w polu 11 nie były prawdziwe. Zdaniem Sądu podmiot udzielający odpowiedzi wyjaśnił w przekonujący sposób przyczyny, skutkiem których sformułował tezę co do nieautentyczności tego dokumentu. Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji uznał, że organy celne prawidłowo zastosowały przepis § 20 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. nr 130, poz. 851 ze zm.), stwierdzając brak przesłanek do potraktowania spornego dokumentu (uznanego przez kompetentny organ zagraniczny za nieautentyczny) jako podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej zadeklarowanej przez stronę. Sąd I instancji uznał przy tym za nieuzasadniony zarzut T. K. dotyczący konieczności powołania dowodu z opinii biegłego na okoliczność autentyczności świadectw pochodzenia towarów, albowiem w jego ocenie brak jest możliwości precyzyjnego ustalenia specjalności biegłego, który miałby wypowiedzieć się w kwestii objętej tak postawioną tezą dowodową. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji złożył T. K., zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi wnoszący skargę kasacyjną zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 150 p.p.s.a. oraz art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organy celne nie dopuściły się przy wydawaniu decyzji naruszenia przepisów postępowania, co skutkowało oddaleniem skargi w związku z przyjęciem przez Sąd, że organy celne prawidłowo wydały skarżoną decyzję, po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego, polegające na tym, iż Sąd nie dokonał oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, gdyż w przeciwnym wypadku stwierdziłby, iż zaistniały inne dowody i możliwe do wykonania czynności procesowe, które dowodziły istnienia faktu na potwierdzenie kraju pochodzenia towaru, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, w szczególności naruszenie art. 13 § 3 w związku z art. 19 § 2 oraz art. 222 § 4 Kodeksu celnego, bowiem Sąd uznał, że zastosowanie preferencyjnych stawek celnych może wynikać wyłącznie ze świadectwa pochodzenia towarów, co stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji przekroczył granice swobodnej oceny dowodów i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy. Sąd bezpodstawnie uznał, że brak jest innych dowodów i innych możliwości ustalenia kraju pochodzenia towaru i zastosowania stawki celnej autonomicznej, dając wiarę jedynie ustaleniom dokonanym w wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia towarów, nadającemu mu preferencyjny status i podstawy do zastosowania preferencyjnej, obniżonej stawki celnej. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, ustalenie kraju pochodzenia towarów mogło być dokonane w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy, zdjęcia towaru oraz na podstawie pobranych prób towaru, czy w oparciu o dowód z przesłuchania świadków (osób mających kontakt z próbkami i uczestniczących przy rewizji towarów) celem ustalenia czy towar miał cechy świadczące o jego pochodzeniu. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, brak lub nieautentyczność świadectwa pochodzenia nie wyłącza ustalenia, że towar pochodzi z określonego kraju lub regionu ze skutkami określonymi w części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej. Pominięcie tych kwestii w zaskarżonym wyroku stanowiło jego zdaniem naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż nie znajduje ona usprawiedliwionych podstaw. Wobec tego skarga ta podlega oddaleniu. Badanie zasadności powołanych w skardze kasacyjnej podstaw poprzedzić należy przypomnieniem, że skarga ta jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego elementy konstrukcyjne i treściowe wyznaczają granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać jedynie naruszenie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej. Z kolei w myśl art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu (ewentualnie innych jednostek redakcyjnych) oraz na czym to naruszenie polegało (art. 176 p.p.s.a.). Dopełnienie tych wymogów jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi związany jest Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie należy wskazać, iż niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § pkt 1 lit. c) w zw. z art. 150 p.p.s.a. oraz art. 122 i 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organy celne nie dopuściły się przy wydawaniu decyzji naruszenia przepisów postępowania, a Sąd pierwszej instancji przyjął, że organy celne prawidłowo wydały zaskarżoną decyzję, po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego. W opinii kasatora Sąd pierwszej instancji nie dokonał oceny całego zebranego materiału dowodowego, gdyż w przeciwnym wypadku stwierdziłby, iż istniały inne dowody i możliwe do wykonania czynności procesowe, które dowodziły istnienia faktu na potwierdzenie kraju pochodzenia towaru. Odnosząc się do tak postawionych zarzutów w pierwszej kolejności należy wskazać, iż Sąd pierwszej instancji nie dokonuje oceny zebranego materiału dowodowego w toku postępowania administracyjnego (celnego), gdyż ocena dowodów w toku tego postępowania jest domeną organów administracyjnych (celnych). Sąd pierwszej instancji może co najwyżej dokonać oceny dowodów przeprowadzonych na podstawie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Takie dowody nie zostały jednak przeprowadzone w toku tego postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie są bezzasadne, gdyż ustalenia co do faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, - zostały dokonane w sposób prawidłowy, a ich ocena nie może być uznana za niezgodną z prawem. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd powinien dążyć do wyjaśnienia kwestii pochodzenia towarów innymi metodami. Należy jednak wskazać, że uszło uwadze kasatora, iż pochodzenie towaru zostało ustalone za pomocą innych metod. Organy celne wskazały bowiem, że z załączonych dokumentów tj. faktury nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r., stanowiącej załącznik do zgłoszenia celnego, bezspornie wynikało, iż krajem pochodzenia towaru objętego przedmiotowym świadectwem pochodzenia był Tajwan, wobec czego w sprawie zastosowano autonomiczną stawkę celną w wysokości 30 %, a nie jak wskazuje autor skargi kasacyjnej stawkę celną autonomiczną, powiększona o 100 %. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezrozumiały jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji postanowień art. 150 p.p.s.a. albowiem przepis ten reguluje rozstrzygnięcia podejmowane przez Sąd w przypadku uwzględnienia skargi na akty i czynności niewymienione w art. 145 – 148 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji po pierwsze, nie uwzględnił skargi i po drugie, kontrolą objęta była decyzja organu celnego, a zatem akt wymieniony w art. 145 p.p.s.a. Również niezasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez pominięcie przez Sąd pierwszej instancji okoliczności, iż brak lub nieautentyczność świadectwa pochodzenia towaru nie wyklucza ustalenia, iż towar pochodzi z kraju lub regionu ze skutkami umożliwiającymi zastosowanie stawki autonomicznej, jak bowiem wcześniej wskazano, po pierwsze kraj pochodzenia towarów został ustalony. Po drugie zaś, odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że w art. 141 § 4 p.p.s.a. ustawodawca określa niezbędne składniki uzasadnienia wyroku. Zarzut naruszenia tego przepisu może być tylko wtedy skuteczny jako zarzut kasacyjny, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w omawianym przepisie (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa, 2008 r., str. 349 - 351). Zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie podważyć oceny sądu w zakresie prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez organ administracji publicznej. Inaczej mówiąc, nawet błędne stanowisko sądu w zakresie aprobaty dokonanych przez organ ustaleń, nie narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. Analizując treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku, należy stwierdzić, że zawiera ono zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną oraz jej wyjaśnienie. W konsekwencji powyższych uwag niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 13 § 3 w zw. z art. 19 § 2 Kodeksu celnego, poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że zastosowanie - jak to określa autor skargi kasacyjnej - preferencyjnych stawek celnych może wynikać wyłącznie ze świadectwa pochodzenia towarów. Nieuprawnione jest twierdzenie kasatora jakoby Sąd pierwszej instancji uznał, że zastosowanie preferencyjnych stawek celnych może wynikać wyłącznie ze świadectwa pochodzenia towarów. Przedmiotem rozważań Sądu nie było zastosowanie preferencyjnej stawki celnej, dlatego zarzut skargi kasacyjnej jest nieuprawniony. Odnośnie naruszenia art. 222 § 4 Kodeksu celnego, który to przepis odnosi się do kwestii pobierania odsetek wyrównawczych, to pomijając fakt, iż autor skargi kasacyjnej zarzutu tego w żaden sposób nie uzasadnił, Sąd pragnie zwrócić uwagę na to, że rozstrzygnięcie organu celnego w zakresie odsetek zostało wyeliminowane z obrotu prawnego już na etapie postępowania odwoławczego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.