I SA/Wa 144/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 28 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.S., S.S. i P.S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 stycznia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1289/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących – A.S., S.S. i P.S. sumę pieniężną w kwocie po 1000 (tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących A.S., S.S. i P.S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Wyrokiem z 27 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1289/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] września 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] i [...] oznaczoną nr hip. "[...]" działka nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 24 maja 2017 r. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 24 sierpnia 2017 r. Następnie wyrokiem z 19 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1663/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 zł za niewykonanie wyroku z 27 stycznia 2017 r. Pismem z [...] sierpnia 2020 r. skarżący ponownie wezwali organ do wykonania wskazanego wyroku Sądu o sygn. akt I SAB/Wa 1289/16. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie opatrzonej datą [...] grudnia 2020 r. skarżący A. S., S. S. i P. S. zarzucili Prezydentowi [...] niewykonanie wyroku z 27 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1289/16 i wnieśli o wymierzenie organowi grzywny w oparciu o art. 154 § 1 p.p.s.a. w kwocie 10000 złotych, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie 5000 złotych oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pomimo upływu terminu wyznaczonego przez Sąd oraz wezwania Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 27 stycznia 2017 r. wniosek o przyznanie odszkodowania do dnia sporządzenia skargi na niewykonanie wyroku nie został rozpoznany. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, skarżący podnieśli, że od pięciu lat oczekują, zgodnie z wyrokiem z 27 stycznia 2017 r., na rozpoznanie sprawy, której przedmiotem jest przyznanie odszkodowania za bezprawnie odebrany majątek rodzinny i obawiają się, że nie doczekają zakończenia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał na podejmowane w sprawie działania. Podniósł, że z uwagi na obowiązki wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz konieczność rozpatrzenia ww. sprawy zgodnie z Zarządzeniem Prezydenta [...] z [...] grudnia 2016 r. Nr [...]w sprawie wprowadzenia procedury postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie było możliwe zakończenie postępowania w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Ponadto wskazał, że opóźnienia w rozpoznaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku prowadzonych postępowań nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkuje wymierzeniem organowi grzywny. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 27 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1289/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] września 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] i [...] oznaczoną nr hip. "[...]" działka nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu 24 maja 2017 r., co oznacza, że termin załatwienia niniejszej sprawy upływał z dniem 24 sierpnia 2017 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1663/18, ukarał organ grzywną w wysokości 2000 złotych za niewykonanie wyroku z 27 stycznia 2017 r. Skarżący ponownie wezwali Prezydenta do wykonania wyroku o sygn. akt I SAB/Wa 1289/16. Wezwanie to pozostało jednak bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania. Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przedmiotowym stanie faktycznym na organie administracji publicznej ciążył obowiązek wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania. Nie zostało ono jednak wydane w przepisanym terminie, a okoliczności powoływane przez organ nie mogą zostać uznane za uzasadniające bezczynność w sprawie. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem sądu z 27 stycznia 2017 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku skarżących Sąd uznał, że grzywna w wysokości 5000 złotych będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego nałożenia. Rozpoznając sprawę Sąd jednocześnie - stosownie do art. 154 § 2 p.p.s.a. - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sąd stanął na stanowisku, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaistniała bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi okoliczność, że organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta i mimo ukarania go uprzednio grzywną za niewykonanie wyroku – nie zakończył sprawy, choć upłynęło ponad cztery lata od wyznaczonego terminu. Z punktu widzenia zasady praworządności, która ze swej istoty stanowi o działaniu zgodnym z prawem, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wyrok Sądu nie jest wykonywany. Przy czym Sądowi znany jest z urzędu fakt, że sprawy gruntów warszawskich należą, z uwagi na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, jak też okoliczność wpływu dużej ilości tych spraw do organu. Powyższe nie może jednak wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż czynności w sprawie podjęte przez organ w lipcu i październiku 2020 r. mogły być wykonane w dużo krótszym czasie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy. W ocenie Sądu, rozpoznania niniejszej sprawy, w tym podjęcia czynności w sprawie wcześniej niż w 2020 r. nie powinna również znacząco utrudniać wskazana w odpowiedzi na skargę okoliczność pozostawania akt administracyjnych w posiadaniu Prokuratury od [...] czerwca 2017 r. do [...] czerwca 2020 r. Organ winien bowiem tak procedować aby zapewnić prawo stron do sprawnego załatwienia sprawy. Przed przekazaniem akt administracyjnych do innych instytucji organ może wykonać, na użytek niniejszej sprawy, uwierzytelnione odpisy niezbędnych dokumentów. Natomiast w sytuacji konieczności wglądu w oryginały dokumentów organ może zwrócić się o wypożyczenie przekazanych akt, co zresztą Prezydent w niniejszej sprawie uczynił, choć dopiero pismem z [...] maja 2020 r. Sąd uwzględnił również zawarty w skardze wniosek o przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej, co skutkowało przyznaniem tej sumy w kwotach po 1000 złotych na rzecz każdego ze skarżących. Określając wymiar sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze okres zwłoki w wykonaniu wspomnianego wyroku w przedmiocie bezczynności. Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy dla zaprzestania bezczynności organu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny i rację mają skarżący wskazując na konieczność zasądzenia od organu sumy pieniężnej. To, że jej przyznanie ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może ona być przyznana tylko w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność tj. zwalczenia bezczynności i zdyscyplinowania organu. W ocenie Sądu, wynikające z tytułu przyznanej sumy pieniężnej obciążenie finansowe organu (3000 zł), w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną (5000 zł) jest przy tym na tyle dotkliwe, że powinno wypełnić funkcję dyscyplinującą Prezydenta [...] do zakończenia zawisłego przed nim postępowania o przyznanie odszkodowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jt. Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a.