I SAB/Wa 87/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz po rozpoznaniu 21 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Fundacji [...] w L. na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania w przedmiocie przyznania odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy [...], ozn. nr hip. [...] (d. [...]) w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz Fundacji [...] w L. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z [...] marca 2021 r. [...] z siedzibą w [...] (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] (dalej też jako organ/prezydent) postępowania o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy [...]. Skarżąca wskazała, że wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość został złożony [...] kwietnia 2019 r. i dotychczas nie został rozpoznany, pomimo złożenia ponaglenia przy piśmie z [...] grudnia 2019 r. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpatrzenia złożonego wniosku w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zasądzenie od organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, względnie wymierzenie organowi grzywny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w sprawie zgromadzono już materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji, za wyjątkiem opracowania geodezyjnego, które obecnie jest sporządzane. Wskazano ponadto, że organ zobowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację działania przez organ w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że tylko formalnie organ nie jest bezczynny (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 69 - 70). Przewlekłością postępowania będzie również mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (zob. J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 238). Przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Zatem dla stwierdzenia, czy organ administracyjny pozostawał w "przewlekłości" nie ma znaczenia to, czy podejmował w trakcie postępowania jakiekolwiek czynności, a nawet rozstrzygnięcia, lecz to czy rzeczywiście podjęte przez niego działania doprowadziły do sprawnego zakończenia postępowania bez zbędnej zwłoki. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Ponadto art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). Jak wynika z akt sprawy, wniosek inicjujący postępowanie wpłynął do organu [...] maja 2019 r. [...] maja 2019 r. organ wystąpił o akta nieruchomości, które wpłynęły [...] maja 2019 r. Pismem z [...] maja 2019 r. prezydent wystąpił do pełnomocnika skarżącej o uzupełnienie materiału dowodowego. [...] lipca 2019 r. prezydent wystąpił o dodatkowe materiały do Sądu Rejonowego dla [...] w [...], archiwum państwowego oraz Wydziału Archiwum Urzędu [...]. O kolejne materiały organ wystąpił przy pismach z [...] i [...] sierpnia 2019 r., następnie [...] listopada 2019 r. Pismem z [...] grudnia 2019 r. wskazano skarżącej przewidywany termin zakończenia postępowania – [...] marca 2020 r. Pismem z [...] grudnia 2019 r. skarżąca złożyła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z [...] lutego 2020 r. Wojewoda [...] uznał ponaglenie za nieuzasadnione. Pismami z [...] marca 2020 r. organ wystąpił o kolejne dokumenty. Pismem z [...] kwietnia 2020 r. organ poinformował o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy – [...] sierpnia 2020 r. Kolejne zawiadomienie skierowano przy piśmie z [...] września 2020 r., wskazując jako termin rozpatrzenia sprawy [...] grudnia 2020 r. Przy pismach z [...] października 2020 r. i [...] listopada 2020 r. organ wystąpił o kolejne materiały. [...] stycznia 2021 r. wskazano jako termin zakończenia sprawy [...] kwietnia 2021 r. Ostatnią odnotowaną czynnością w sprawie jest kolejne zawiadomienie w trybie art. 36 § 1 kpa – ze wskazaniem terminu na [...] lipca 2021 r. Mając powyższe na uwadze nie ulega wątpliwości, że organ przekroczył termin określony w art. 35 kpa. Pisma w trybie art. 36 kpa kierowane były do skarżącej z opóźnieniem, zaś w okresie od [...] kwietnia 2020 r. do [...] października 2020 r. nie zostały podjęte żadne czynności zmierzające do rozpatrzenia sprawy. Uzasadnia to stwierdzenie, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z wniosku skarżącej. W ocenie Sądu przewlekłość prezydenta nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. Należy zauważyć, że organ podjął w toku postępowania szereg czynności zmierzających do rozpatrzenia sprawy, zaś opóźnienie w wydaniu decyzji częściowo wynika z okoliczności niezależnej od organu, tj. przedłużającym się terminem wykonania opracowania geodezyjnego przez podmiot zewnętrzny. Ponadto Sądowi z urzędu jest wiadomym, że nadal trwająca pandemia koronawirusa COVID-19 spowodowała znaczące utrudnienia w pracy organów, co także może częściowo tłumaczyć opóźnienie w rozpatrzeniu sprawy. Odnosząc się do wniosku o wymierzenie organowi sumy pieniężnej lub wymierzenie organowi grzywny Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 149 § 2 ppsa zastosowanie tych dodatkowych środków pozostawione zostało do uznania Sądu. W ocenie Sądu instytucje te mogą być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Mając na uwadze powyższe okoliczności w ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy przesłanki takie nie zachodzą. Z akt sprawy wynika, że do zebrania kompletnego materiału dowodowego brakuje jedynie opracowania geodezyjnego, którego sporządzanie jest w toku. Pozwala to przypuszczać, że po sporządzeniu wskazanego opracowania w sprawie zostanie wydana decyzja. Należy też mieć na uwadze fakt, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279) cechują się znacznym stopniem skomplikowania i rozbudowanym stanem faktycznym, wymagają ustalania stanu prawnego nieruchomości na kilkadziesiąt lat wstecz, a jednocześnie w organie prowadzonych jest jednocześnie wiele tego rodzaju spraw. Również to może częściowo tłumaczyć opóźnienie w rozpatrzeniu sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 zobowiązał organ do wydania decyzji w terminie sześciu miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji) uznając, że termin ten będzie wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji), na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 sentencji) oraz orzekł o zwrocie kosztów sądowych stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.