II SA/Lu 361/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] E. O. – M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. UZASADNIENIE W dniu [...] lipca 2010 r. J. S. złożyła wniosek o przyznanie jej zasiłku celowego na zakup żywności. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B., odmówiono J. S. przyznania świadczeń pieniężnych w postaci zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło powyższą decyzję i przyznało J. S. bezzwrotny specjalny zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na zakup żywności. Przedmiotowa decyzja wydana została po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ pierwszej instancji wskutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 707/11 decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta B. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] odmawiającej przyznania J. S. świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2012 r. Kolegium powołało się na treść art. 39 ust. 1 i ust. 3, art. 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Organ odwoławczy wskazał, że matka wnioskodawczyni H. P. była i nadal jest właścicielką lokalu mieszkalnego znajdującego się w budynku wielorodzinnym przy ul. P. [...] w B. Wraz z wnioskodawczynią zamieszkuje w mieszkaniu o małym metrażu, składającym się z jednego pokoju, kuchni oraz łazienki. H. P., która jest w podeszłym wieku i posiada liczne stałe schorzenia (w badanym okresie leczyła się w poradni endokrynologicznej, neurologicznej, okulistycznej i ogólnej), wymaga opieki drugiej osoby. Z informacji zawartej w piśmie J. S. z dnia 2 marca 2012 r. wynika, że organ pomocy społecznej w B. przyznał H. P. opiekuna faktycznego. Kolegium wskazało, że J. S. ma stwierdzony umiarkowany stopień niepełnosprawności i w badanym okresie leczyła się w poradni pulmonologicznej, neurologicznej i ogólnej. W miesiącu czerwcu 2010 r. osiągany przez dwuosobową rodzinę J. S. dochód netto wynosił [...] zł (emerytura H. P. – [...] zł; dodatek mieszkaniowy pobierany z Urzędu Miejskiego w B. – [...] zł, zasiłek stały pobierany przez wnioskodawczynię w OPS w B. – [...] zł). Jak podkreślił organ, kwota uzyskiwanego dochodu w niniejszej sprawie przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 351,00 zł), które dla dwuosobowej rodziny J. S. wynosi 702,00 zł. Kolegium podniosło, że w uzasadnieniu wyroku WSA w Lublinie z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 707/11, sąd ten uznał, że J. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką H. P. oraz wskazał, że skoro dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe, należy w niniejszej sprawie rozważyć możliwość udzielenia pomocy finansowej na wskazany cel w formie świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Mając na uwadze trudną sytuacje zdrowotną wnioskodawczyni i pozostającej z nią we wspólnym gospodarstwie domowym matki H. P., Kolegium postanowiło przyznać wnioskodawczyni bezzwrotny, specjalny zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na zakup żywności. Specjalny zasiłek celowy przyznany został z uwagi na szczególnie niekorzystny układ zdarzeń, polegający na wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej występującej jednocześnie u wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym J. S. w badanym okresie. Skargę na powyższą decyzję złożyła J. S., twierdząc, że zgodnie z zawartą ze swoją matką umową użyczenia z dnia [...] marca 2006 r. zobowiązana jest do ponoszenia kosztów utrzymania mieszkania. Ponadto od kwietnia strona nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze swoją matką, ale prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Skarżąca podniosła, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, wymagającą pomocy osób drugich a wobec tego nie może być opiekunką innych osób, w tym własnej matki. Ponadto wyjaśniła, że w okresie od 1999 r. do 30 sierpnia 2010 r. OPS w B. uznawał fakt prowadzenia samodzielnego jednoosobowego gospodarstwa przez J. S., co znalazło odzwierciedlenie w wydawanych wówczas decyzjach. Obecna zmiana stanowiska w tej sprawie jest, w ocenie skarżącej, niezgodna z zasadami współżycia społecznego. Skarżąca podkreśliła, że brak osobnego pokoju nie jest dowodem, że prowadzi wspólne gospodarstwo z matką. Wspólne mieszkanie z matką nie stanowi dowodu na wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego, ponieważ musi zostać spełniony dodatkowy warunek nieprzerwanego i stałego gospodarowania, który nie został spełniony w niniejszej sprawie. Ponadto skarżąca wskazała, że informacje dotyczące jej sytuacji życiowej pochodzące od pracowników OPS w B. są nieprawdziwe. Dodatkowo podniosła, że wniosek o zasiłek został złożony w lipcu 2010 r., a informacja o dochodach jej matki z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. pochodzi z września 2010 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieaktualnej informacji o wysokości świadczenia uzyskiwanego przez matkę wnioskodawczyni z ZUS, Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), emerytury i renty podlegają corocznie waloryzacji od dnia 1 marca, co oznacza to, że informacja o wysokości świadczenia pobieranego przez H. P. udzielona przez ZUS w L. w dniu [...] września 2010 r. była aktualna także w dniu [...] lipca 2010 r., tj. w dacie złożenia wniosku przez J. S. o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności. Kolegium wskazało ponadto, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego, uchwałą z dnia 7 lutego 2008 r. Rada Miejska w B. podwyższyła do 175% kryterium dochodowe, jednak kryterium dochodowe na osobę w rodzinie w niniejszej sprawie przekracza także to podwyższone kryterium i wynosi 186% kryterium dochodowego osoby w rodzinie. Wobec tego zasadne w niniejszej sprawie było przyznanie pomocy na dożywianie jedynie w formie bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego, co też Kolegium uczyniło. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], odmawiającą J. S. przyznania świadczeń pieniężnych w postaci zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności i przyznało jej bezzwrotny specjalny zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na zakup żywności. Na wstępie należy wskazać, iż nie jest to pierwsze rozstrzygnięcie wydane w sprawie z wniosku J. S. z dnia [...] lipca 2010 r. o przyznanie jej zasiłku celowego na zakup żywności. Zaskarżona decyzja została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ pierwszej instancji wskutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 707/11 decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta B. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] odmawiającej przyznania J. S. świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego. Okoliczność, że legalność decyzji organów wydanych w przedmiocie wniosku J. S. z dnia [...] lipca 2010 r. o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności była już przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, ma dla sądu rozpoznającego niniejszą sprawę kluczowe znaczenie. Jak bowiem wynika z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zatem, rozpoznając skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2012 r., sąd, związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku tutejszego sądu z dnia 29 listopada 2011 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt II SA/Lu 707/11. W powołanym wyżej wyroku sąd, powołując się na treść art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, uznał za prawidłowe stanowisko organów administracji, iż skarżąca i jej matka prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Uznawszy, że dochód rodziny skarżącej z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie zasiłku celowego, przekroczył ustawowe kryterium dochodowe, sąd zobowiązał organy do rozważenia, czy nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na udzielenie tej pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Wobec związania organów administracji i sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku z dnia 29 listopada 2011 r., okoliczność pozostawania przez skarżącą i jej matkę H. P. we wspólnym gospodarstwie domowym oraz fakt przekroczenia przez dochód rodziny skarżącej ustawowego kryterium dochodowego w czerwcu 2010 r., tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), nie mogą być kwestionowane. Uwzględniając zatem powyższe stanowisko sądu, należy uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kierując się wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w powołanym wyżej wyroku z dnia 29 listopada 2011 r., Kolegium rozważyło zasadność przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności. W myśl art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Rozstrzygniecie wydawane w oparciu o cytowany przepis jest oparte na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że ustawodawca pozostawił organom administracji duży zakres swobody zarówno co do oceny, czy przyznanie pomocy w danej sytuacji jest uzasadnione okolicznościami sprawy, jak i co do określenia wysokości przyznanej pomocy. Przyznanie zasiłku celowego na podstawie omawianego przepisu może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdyż o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a szczególnie trudna sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Sądowoadministracyjna kontrola decyzji wydanej w oparciu o dyspozycję art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej sprowadza się zatem do ustalenia, czy wydając tę decyzję, organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Organ drugiej instancji w niniejszej sprawie nie przekroczył granic uznania administracyjnego, uznając, że skarżąca i jej matka, z uwagi na ich stan zdrowia, znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, uzasadniającej przyznanie bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności. Znamion dowolności nie nosi również ustalona przez ten organ wysokość przyznanego zasiłku. Należy bowiem mieć na uwadze, że skarżąca i jej matka H. P. w czerwcu 2010 r., tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku stałego na zakup żywności, miały dochód w postaci emerytury H. P., a także korzystały ze wsparcia w postaci dodatku mieszkaniowego oraz zasiłku stałego z pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia. Z tych względów sąd orzekł, jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).