I FZ 476/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 11 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 31 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Rz 244/06 w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 30 stycznia 2006 r. w przedmiocie odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 lipca 2007 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 244/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił przyznania prawa pomocy M. W. w sprawie ze skargi tego podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 30 stycznia 2006 r. w przedmiocie odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podatnik nie odpowiedział na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wyjaśnienie między innymi czy od czasu złożenia wniosku u prawo pomocy (październik 2006 r.) żona skarżącego podjęła pracę, skoro pobiera zasiłek chorobowy, czy też już wcześniej osiągała wynagrodzenie za pracę i w jakiej wysokości oraz czy osiąga dochody z jakichkolwiek źródeł, wyjaśnienia czy pasierb skarżącego otrzymuje alimenty bądź pobiera rentę rodzinną lub stypendium i w jakiej wysokości, wyjaśnienia czy w 2006 r. i aktualnie skarżący opłaca ryczałt od przychodów ewidencjonowanych; w jakiej formie i z jakiego tytułu, wyjaśnienia czy skarżący osiąga przychody z innego tytułu, jakie posiada środki transportu, podania kwot związanych z kosztami codziennego utrzymania - w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie zawartych w nim i w sprzeciwie danych. Wobec nie udzielenia odpowiedzi na powyższe wezwanie, Sąd I instancji odmówił przyznania prawa pomocy, uzasadniając to tym, że wobec ogólnikowych i lakonicznych twierdzeń skarżącego o złej sytuacji finansowej nie ma do tego podstawy. Pismem z dnia 16 sierpnia 2007 r. skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie Sądu I instancji i wskazał, że nie jest w stanie dokonać opłat sądowych, ponieważ jego dochód to około 500 zł miesięcznie. Skarżący poinformował, że jego żona jest bezrobotną bez prawa do zasiłku; poprzednio była na rencie chorobowej; po jej ustaniu otrzymała zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 600 zł, a obecnie nie osiąga żadnych dochodów. Jak wskazuje skarżący, jego pasierb nie pobiera żadnych alimentów ani stypendiów. Skarżący otrzymuje natomiast około 700 zł rocznie z tytułu dopłat unijnych do ziemi. Opłaca ryczałt od dochodów ewidencjonowanych, a średni obrót brutto z ostatnich miesięcy wynosi ok. 800 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie, mając na względzie treść art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uznał, że podatnik nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy zostanie wykazane, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, iż regulacja zawarta w treści art. 246 § 1 cytowanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Podkreślić również należy, iż rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy, zgodnie z treścią omawianego przepisu ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia jednostce dostępu do sądu. W ocenie tutejszego Sądu skarżący nie wykazał, że zasługuje na dofinansowanie go z budżetu państwa (a prawo pomocy jest w istocie taką formą dotowania) w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. W szczególności należy mieć na uwadze, że skarżący nie odpowiedział na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do uzupełnienia wniosku. Składając zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego również nie odpowiedział na wszystkie pytania, jakie się w ww. wezwaniu znalazły, nie przedstawił też żadnych dokumentów, mogących uprawdopodobnić okoliczności, na które wskazuje w zażaleniu. Rozstrzygnięcie WSA w Rzeszowie należy zatem uznać za prawidłowe. Skarżący nie wykazał, że nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania, nie uprawdopodobnił również, iż podjął jakiekolwiek działania w celu ich uzyskania. Mając powyższe na uwadze, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny jednocześnie przypomina, że z art. 246 § 1 u.p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy może być przyznane na każdym etapie postępowania i nie wyklucza prawa strony do powtórnego wystąpienia z wnioskiem w tym przedmiocie. Stosownie natomiast do art. 165 u.p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie, do których należą orzeczenia wydane także w przedmiocie prawa pomocy, mogą być uchylane a nawet zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.