I SA/Ol 454/08

SENTENCJA Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: przyznać Z. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 15 listopada 2008 r. skarżący Z. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego na kwotę 200 zł oraz o ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz z przedłożonego dokumentu źródłowego w tj. przekazu pocztowego wynika, iż jedynym dochodem wnioskodawcy jest renta w wysokości 489,44 zł netto. Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 35,8 m 2, w którym zamieszkuje. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku nieruchomego jak i ruchomego, zasobów pieniężnych, przedmiotów o znacznej wartości. Jest właścicielem samochodu marki Polonez rocznik 1994. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pismem z dnia 26.11.2008r., Z. K. wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń w zakresie: miesięcznych wydatków, sposobu utrzymywania się, korzystania z pomocy odpowiednich placówek lub osób, wyjaśnień, w kwestii ewentualnego dodatkowego dochodu. W wykonaniu wezwania wnioskodawca wskazał, iż renta jest jego jedynym źródłem utrzymania, dodatkowo otrzymuje jedynie dodatek mieszkaniowy w wysokości 140 zł miesięcznie, przyznany decyzją Prezydenta Miasta na okres 6 miesięcy (k. nr 32 akt sądowych). Miesięczne wydatki skarżącego to: czynsz za mieszkanie w wysokości 242,09 zł (k. nr 30 akt sądowych), opłata za energię elektryczną w wysokości 9 zł ( k. nr 33 akt sądowych), opłata za wodę w wysokości 10 zł miesięcznie, koszty lekarstw określił na kwotę około 40 zł miesięcznie, opłata za gaz wliczona w czynsz mieszkaniowy, koszty wyżywienia i środków czystości około 300 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżący oświadczył, iż tak dysponuje pieniędzmi, aby nie zalegać z opłatami. Przedstawił również rozliczenie kosztów zużycia zimnej i ciepłej wody (k. nr 31 akt sądowych), z którego wynika, iż powstała nadpłata została zaliczona na konto opłat za używanie mieszkania. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 §1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżącego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Wskazać należy, iż skarżący, na którym to spoczywa ciężar udowodnienia, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, w wystarczający sposób uwiarygodnił swoją rzeczywistą sytuację materialną, bytową i rodzinną, wykazując, iż jest ona na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Skarżący przedłożył dokumenty potwierdzające aktualną wysokość otrzymywanych przez niego środków pieniężnych, stałych z tytułu renty oraz dodatkowych w postaci okresowego dodatku mieszkaniowego. Złożył oświadczenia, potwierdzone przedłożonymi dokumentami w zakresie miesięcznych wydatków, jak również wyjaśnił swoją sytuację majątkową. Na podstawie złożonych oświadczeń i dokumentów stwierdzić można, iż wnioskodawca utrzymuje się z bardzo ograniczonych środków finansowych, jednakże jego wydatki, przy racjonalnym gospodarowaniu tymi środkami, nie przekraczają uzyskiwanego dochodu i mogą wystarczać na skromne utrzymanie. Trudno zatem uznać, aby ze środków finansowych jakimi dysponuje miesięcznie wnioskodawca (z tytułu renty i dodatku mieszkaniowego), był on w stanie zgromadzić środki pieniężne na pokrycie przedmiotowych kosztów postępowania sądowego oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto zauważyć należy, iż skarżący nie posiada majątku, który umożliwiłby pozyskanie środków pieniężnych na pokrycie należnych kosztów postępowania sądowego. Mieszkanie, w którym zamieszkuje służy bowiem zaspokojeniu jego własnych potrzeb mieszkaniowych. W tej sytuacji, za uzasadnione uznać należy, przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, gdyż z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z tym na podstawie art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.