II GSK 2162/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej we W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 248/11 w sprawie ze skargi "S." Spółki z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 248/11, umorzył postępowanie w sprawie ze skargi "S." Spółki z o.o. w W., dalej zwaną "skarżącą" na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W.z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych. Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. skarżącą złożyła wniosek o zawieszenie postępowania wywołanego wniesieniem odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. Dyrektor Izby Celnej we W. odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie. Ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2011 r. Skarżąca pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2011 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego, zarzucając mu naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, wyrażające się w odmowie zastosowania tego przepisu; art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej polegające na pominięciu w sentencji zaskarżonego orzeczenia jego materialnej podstawy prawnej. Niezależnie od toczącego się postępowania dotyczącego wniosku strony o zawieszenie postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Celnej we W. rozpoznał złożone przez skarżącą odwołanie i decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z [...] czerwca 2010 r. cofającą rejestrację automatu o niskich wygranych. Decyzja ta została zaskarżona przez skarżącą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., który wyrokiem z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 219/11 orzekł o jej uchyleniu. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, dla rozpoznania sprawy decydujące znaczenie miał fakt wydania zaskarżonego postanowienia w ramach toczącego się postępowania odwoławczego, a także fakt uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., wyrokiem z dnia 26 lipca 2011 r. - wydanym jeszcze przed rozstrzygnięciem niniejszej sprawy, decyzji z [...] lutego 2011 r. (podjętej przez organ w wyniku rozpoznania odwołania strony skarżącej). Jak podniósł WSA, zaskarżone postanowienie rozstrzygające negatywnie wniosek skarżącej o zawieszenie postępowania odwoławczego, rozstrzygało kwestie proceduralne związane z tokiem postępowania administracyjnego (wywołanego wniesieniem odwołania i zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 2011 r.) i jako takie nie dotyczyło istoty sprawy i nie wybiegało poza ramy postępowania, w którym zostało wydane. Natomiast dokonana przez Sąd ocena legalności decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. i jej uchylenie, spowodowało wyeliminowanie z obrotu prawnego wszystkich rozstrzygnięć podjętych w toku postępowania odwoławczego, w tym również dotyczących wniosku strony o zawieszenie postępowania. W ocenie Sądu pierwszej instancji postępowanie sądowe w niniejszej sprawie – wskutek uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2011 r. – stało się bezprzedmiotowe. Zatem na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej "p.p.s.a." należało je umorzyć. Dyrektor Izby Celnej we W. złożył skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA we W. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.: 1. art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. poprzez wskazanie, że w niniejszej sprawie postępowanie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na okoliczność, że w jego toku przestał istnieć przedmiot zaskarżenia na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2011 r., podczas gdy w niniejszej sprawie powyższa przesłanka bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego nie zachodzi, gdyż przedmiot zaskarżenia nie został wyeliminowany z obrotu prawnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jak podnosi skarga kasacyjna art. 135 p.p.s.a. umożliwia sądowi kontrolę legalności aktów wydanych we wszystkich postępowaniach przeprowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, ale tylko w przypadku, gdy jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Tym samym, nie sposób przyjąć, że uchylenie zaskarżonej decyzji oznacza automatyczną eliminację z obrotu prawnego wszelkich rozstrzygnięć wydanych w toku postępowania odwoławczego. Taka eliminacja może bowiem w ocenie kasatora, nastąpić dopiero po przeprowadzeniu przez sąd kontroli legalności danego aktu i stwierdzeniu, że przy jego wydaniu doszło do naruszenia prawa. Ponadto według skargi kasacyjnej, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Sąd nie wskazał podstawy prawnej uzasadniającej zawarte w nim twierdzenia, jak również toku rozumowania, który doprowadził do zajęcia takiego, a nie innego stanowiska. W odpowiedzi na skargę kasacyjną "S." Spółka z o.o. w W. wniosła o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej zarzucono postanowieniu WSA jedynie naruszenie przepisów postępowania w stopniu istotnym, mającym wpływ na wynik sprawy. Zatem, w ocenie kasatora, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, za uzasadniony uznać należy zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania co do dalszego postępowania. Zauważyć należy, iż treść przytoczonego przepisu reguluje instytucję o porządkowym charakterze. Czynność procesowa sporządzenia pisemnego uzasadnienia, dokonywana już po rozstrzygnięciu sprawy, ma bowiem sprawozdawczy charakter - streszcza przebieg przeprowadzonego przed Sądem administracyjnym postępowania i prezentuje stanowisko Sądu, jakie ten zajął w sporze zaistniałym między stronami. Szczególną rolę w uzasadnieniu wyroku zajmuje wskazanie pełnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, które powinno pozwalać na skontrolowanie przez strony postępowania oraz przez Sąd drugiej instancji, jakimi przesłankami kierował się Sąd pierwszej instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia i czy nie popełnił błędów w swoim rozumowaniu. Zaskarżone do Sądu pierwszej instancji postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2011 r., negatywnie rozstrzygające wniosek skarżącej o zawieszenie postępowania odwoławczego, rozstrzygało kwestie proceduralne związane z tokiem postępowania administracyjnego – wywołanego wniesieniem odwołania i zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., którą nieprawomocnym wyrokiem z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 219/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. uchylił w całości. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że efektem dokonanej przez Sąd oceny legalności decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. i jej uchylenia było wyeliminowanie z obrotu prawnego wszystkich rozstrzygnięć podjętych w toku postępowania odwoławczego, w tym i dotyczących wniosku strony o zawieszenie postępowania. W ocenie WSA wskutek wyroku Sądu, wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 219/11, w obrocie prawnym pozostała jedynie wydana w pierwszej instancji decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] czerwca 2010 r. (nr [...]) w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych, wniesione przez stronę odwołanie od tej decyzji, a także wniosek o zawieszenia postępowania. Rzecz w tym jednak, że Sąd pierwszej instancji, nie wyjaśnił na jakiej podstawie prawnej uznał, że nieprawomocny wyrok w sprawie o ww. sygnaturze akt - wyeliminował automatycznie z obrotu prawnego wszystkie rozstrzygnięcia podjęte w toku postępowania odwoławczego przed organem drugiej instancji. Jak słusznie podnosi skarga kasacyjna Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił również toku rozumowania, który doprowadził Sąd do takich wniosków. Należy bowiem podkreślić, że konsekwencją zajęcia przez WSA takiego właśnie stanowiska, było uznanie postępowania za bezprzedmiotowe. Innymi słowy uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera wyjaśnienia i oceny prawnej wpływu wydania wyroku z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 219/11 na postępowanie w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego. Wskazane powyżej braki uzasadnienia postanowienia w niniejszej sprawie powodują, że kontrolowane orzeczenie nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. i uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jego kontrolę. Natomiast zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.a.a. jest skuteczny wtedy, gdy wadliwość uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia jest tego rodzaju, że nie pozwala na kontrolę kasacyjną tego orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2006 r., sygn. akt II OSK 1109/05, LEX nr 266425). W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką sytuacją. Odnosząc się do wniosku strony wnoszącej skargę kasacyjną o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42), wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o umorzeniu postępowania. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak sentencji.