I OZ 1118/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 1192/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) sierpnia 2009 r., nr (...) w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 1192/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił R. K. ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) sierpnia 2009 r., nr (...), w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały. Sąd zaznaczył, że wskazana wyżej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. została doręczona skarżącemu w dniu 20 sierpnia 2009r., zaś skargę złożył do Sądu w dniu 23 września 2009 r., a więc po trzydziestodniowym terminie zakreślonym do jej wniesienia. W związku z tym Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), i odmówił przyznania prawa pomocy, o które skarżący wnioskował w dniu 5 listopada 2009 r. Na to postanowienie zażalenie złożył R. K. argumentując, że skarga została złożona w terminie. Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 245 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl § 2 tego przepisu, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast § 3 powołanego przepisu stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy, stosowana jest jedynie w przypadkach, gdy skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację nie mogą uiścić kosztów sądowych, bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania, przy czym ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Instytucja "prawa pomocy" ma zatem na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów. Przy czym podkreślić należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy może być złożony na każdym etapie postępowania, do czasu jego zakończenia, co wynika z uregulowania zawartego w art. 243 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpoznawanym przypadku sprawa nie została zakończona, bowiem przedmiotowa skarga nie została odrzucona. Zauważyć należy, że jak wynika z akt niniejszej sprawy, skarżący nie posiada umiejętności obrony swoich praw, na co wskazuje chociażby sama forma skargi, zresztą złożonej po terminie, na co zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji. Sprawy niniejszej jednakże nie można uznać za zakończoną, gdyż skarżący ma prawo skorzystać ze stosownych środków przewidzianych w art. 86 i art. 87, bądź art. 175 i art. 177 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec tego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji powinien wezwać skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF i dokonać indywidualnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 6 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Przy czym oczywiście brzmienie wskazanego przepisu nie stwarza obowiązku udzielania pomocy co do wszelkich możliwych zachowań. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.