II OZ 1250/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 585/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2011 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie rozbudowy budynku gospodarczego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił skarżącemu M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie rozbudowy budynku gospodarczego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący nie wykazał w sposób rzetelny, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści złożonego oświadczenia wynika, że wysokość miesięcznych dochodów skarżącego z tytułu emerytury wynosi 1 542, 75 zł brutto (1 289, 22 zł netto), natomiast wydatki wynoszą łącznie około 3 122 – 3 622 zł (utrzymanie własne 1000 – 1500 zł, rata spłaty kredytu 972 zł oraz alimenty 1 150 zł). W ocenie Sądu oświadczenie to wskazuje, że skarżący ograniczył się do przedstawienia informacji świadczących o złym stanie majątkowy, nie podał jednakże żadnych informacji pozwalających wyjaśnić nietypową sytuację, w której miesięczne wydatki znacznie przekraczają podany przez skarżącego dochód o kwotę około 1800 – 2 333 zł. Wskazanie na pomoc finansową otrzymywaną od rodziny i bliskich nie jest wystarczające. Zdaniem Sądu informacje są przedstawiane przez skarżącego w sposób wybiórczy. W zażaleniu na postanowienie z dnia 13 października 2011 r. skarżący podniósł, że jego zadłużenie wynosi około 50 000 zł. Skarżący zmuszony jest do zaciągania nowych kredytów do spłacenia poprzednich. Ponadto skarżący podniósł szereg zarzutów dotyczących postanowienia Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz mających uzasadniać zasadność zawieszenie postępowania w sprawie nadbudowy obiektu budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" prowadzi do przyjęcie, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Ukrywanie składników majątku lub dochodów może być podstawą oceny, iż strona nie wykazała, że spełnione są przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy. Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, ponieważ nie przedstawił pełnych i rzetelnych informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej. Oświadczenia i dokumenty zostały złożone przez skarżącego w sposób wybiórczy. Strona nie wyjaśniła w jaki sposób pokrywa tak znaczną różnicę w wydatkach i dochodach (miesięczne wydatki przekraczają podany przez skarżącego miesięczny dochód o kwotę około 1800 – 2 333 zł), koncentrując się jedynie na wydatkach jakie ponosi i zaciągniętych kredytach. W ocenie Sądu gołosłowne twierdzenia, że skarżący pokrywa wydatki dzięki pomocy rodziny i znajomych trudno uznać za wiarygodne w sytuacji, gdy musiałby on otrzymywać tytułem pomocy od najbliższych co miesiąc kwotę co najmniej 2 000 zł. Ponadto niezrozumiałym jest w jaki sposób skarżący uzyskał kredyt gotówkowy na kwotę 32 527, 80 z miesięczną wysokością rat 972,04 zł w sytuacji, gdy po odliczeniu należności alimentacyjnych pozostaje mu około 140 zł na życie. Mając powyższe względy na uwadze Sąd pierwszej instancji miał podstawy do przyjęcia, iż skarżący nie przedstawił w pełni źródeł dochodów oraz stanu majątkowego, co uzasadniało wniosek, iż nie wykazał stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Niezależnie od tego należy wskazać, że skarżący może ponownie ubiegać się o przyznanie prawa pomocy, jeżeli przedstawi w sposób rzetelny swoją sytuację majątkową. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.