I GZ 315/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości na postanowienie o kosztach postępowania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Ke 134/19 w sprawie ze skargi Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2019r., sygn. akt I SA/Ke 134/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – po rozpoznaniu skargi [...] – w pkt 1 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 7 lutego 2019r. i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Kielcach z dnia 14 grudnia 2018r. w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego; w pkt 2 zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach na rzecz Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w Warszawie kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zażalenie w zakresie pkt 2 wskazanego wyroku wniosła, na podstawie art. 194 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej p.p.s.a, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości w Warszawie, kwestionując zasądzenie na jej rzecz tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego jedynie kwoty [...] zł, zamiast kwoty [...] zł. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu Agencja zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 4 p.p.s.a w zw. z § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 265), zwanego rozporządzeniem w sprawie opłat za czynności radcy prawnego, poprzez niewłaściwe przyjęcie przez Sąd I instancji stawki w "innej sprawie" w kwocie 480 zł podczas gdy skarżącej należał się zwrot kosztów obejmujących wynagrodzenie jej pełnomocnika, obliczone według stawek dla należności pieniężnych, tj. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) tego rozporządzenia. Agencja wniosła o zmianę zakażonego postanowienia poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącej dalszej kwoty [...] zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony zobowiązane są do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. W przypadku skargi, jako pisma wszczynającego postępowanie sądowoadministracyjne, na stronie wnoszącej ciąży obowiązek uiszczenia wpisu (art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a.). Wpis może być stosunkowy albo stały. Zgodnie z art. 231 p.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Stosownie do § 1 i § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 nr 221, poz. 2193), zwanego rozporządzeniem w sprawie wysokości wpisu, "wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem", zaś "wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym - 100 zł". Zgodnie zaś z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 2 (lit. a), w innej sprawie - 480 zł (lit. b). Na gruncie tej regulacji prawnej – niezależnie od kategorii sprawy administracyjnej - w orzecznictwie sądowym zarysowały się dwa przeciwstawne poglądy co do rozumienia pojęcia "postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym", a mianowicie czy pojęcie to obejmuje także postanowienia, o których mowa w tym przepisie, a które kreują lub stwierdzają istnienie należności pieniężnej w rozumieniu art. 216 i art. 231 p.p.s.a.; czy też może wyłącznie postanowienia, które dotyczą uprawnień lub obowiązków nie mających charakteru pieniężnego. Wedle pierwszego poglądu pod tym pojęciem należy rozumieć postanowienia wydane w toku postępowania egzekucyjnego, które nie obejmują swym zakresem wprost, a więc nie kreują ani nie stwierdzają istnienia należności pieniężnej w rozumieniu art. 216 i art. 231 p.p.s.a., przykładowo postanowienie w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Zwolennicy tego poglądu wychodzą z założenia, że użyte "w art. 231 p.p.s.a. sformułowanie <...w sprawach, których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne...> jest wyrażeniem nieostrym i stanowi daleko idące uproszczenie. Przedmiotem zaskarżenia przed sądem administracyjnym nie są bowiem należności pieniężne, ale akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., które mają być poddane kontroli sądu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", Zakamycze 2005, s. 231). (...) należność pieniężna w ścisłym tego słowa znaczeniu nie stanowi przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a należność pieniężną, o której mowa w art. 216 p.p.s.a., należy odnosić do należności pieniężnej objętej aktem lub czynnością stanowiących przedmiot zaskarżenia. Ustawodawca wskazując w jakich sprawach należny jest wpis stosunkowy, a w jakich wpis stały, uzależnił tę kwestię od tego, czy przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną bądź stwierdzające jej istnienie, czy też przedmiotem zaskarżenia są inne sprawy. Tym samym nie wszystkie sprawy, które mogą w jakimś stopniu dotyczyć należności pieniężnych będą podlegały wpisowi stosunkowemu. Zatem dla spraw, które tylko pozornie dotyczą należności pieniężnych, ale ich bezpośrednio nie określają prawodawca przewidział wpis stały" (tak postanowienie NSA z dnia 11 września 2007r., II GSK 257/07, Lex nr 1011962, por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2009r., II OZ 884/09, Lex nr 573631, postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2009r., II OZ 143/09, Lex nr 545423, postanowienie NSA z dnia 25 lipca 2007r., II OZ 642/07, Lex nr 278017). Zwolennicy odmiennego poglądu twierdzą z kolei, że kiedy przedmiotem zaskarżenia jest jedno z postanowień wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie określenia wysokości wpisu, to pobierany jest wpis stały. Argumentują oni, że "co prawda zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem, jednakże w § 2 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia ustawodawca wyraźnie przesądził, że wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności i w sprawach ze skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym jest stały i wynosi 100 zł. Oznacza to, że nawet jeżeli przedmiotem postanowienia wydanego w jakiejkolwiek ze spraw o powołanym wyżej charakterze jest należność pieniężna to i tak strona wnosząc skargę do sądu administracyjnego zobligowana jest uiścić wpis wyłącznie w takiej wysokości" (por. postanowienie NSA z dnia 24 sierpnia 2011r., I OZ 591/11, Lex nr 1068608, postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2009r., I FSK 849/09, Lex nr 563219, postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2010r., II FZ 288/10, Lex nr 585031). Sposób określenia w zdaniu pierwszym art. 231 u.p.p.s.a. spraw, w których pobiera się wpis stosunkowy, stanowi – jak argumentują - znaczne uproszczenie. Przedmiotem zaskarżenia przed sądami administracyjnymi nie są bowiem należności pieniężne, ale akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 i 3 u.p.p.s.a., które mają być poddane kontroli z punktu widzenia zgodności z prawem (tak postanowienie NSA z dnia 7 sierpnia 2009r., I OZ 772/09). Opowiedzenie się za jednym z tych nurtów orzeczniczych determinuje wysokość wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, bowiem jest ono ściśle powiązane z "przedmiotem zaskarżenia", a ściślej rodzajem uiszczanego wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie prezentuje pogląd, że kiedy przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie określenia wysokości wpisu, pobierany jest wpis stały, a w konsekwencji i wynagrodzenie jest ustalane w korelacji do "stałej stawki" wpisu sądowego, nawet gdy postanowienie to dotyczy należności pieniężnej tak jak w sprawie określenia wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego. Nie bez powodu przecież prawodawca w § 1 rozporządzenia w sprawie określenia wysokości wpisu wprowadza zasadę, że wpis stosunkowy pobierany jest w przypadku zaskarżenia aktu, który kreuje należność pieniężną, po czym w § 2 ust. pkt 1 tego rozporządzenia wskazuje rodzaje aktów, w przypadku zaskarżenia których pobiera się wpis stały, dodając zwrot doprecyzowujący "bez względu na przedmiot zaskarżenia". Wskazuje to, że w przypadku każdego postanowienia wymienionego w tym przepisie, nawet gdy dotyczy ono należności pieniężnej, należy pobierać wpis stały. Zważywszy na powyższe podnieść trzeba, że skoro od skargi na postanowienie w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi pobierany jest wpis stały, to obliczenie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika następuje wedle reguły określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia w sprawie opłat radców prawnych. Oznacza to, iż – uchylając zaskarżone postanowienie - w sposób prawidłowy Sąd I instancji zasądził na rzecz skarżącej Agencji zwrot kosztów postępowania w kwocie 597 zł. Koszty te są konsekwencją uwzględnienia skargi i przysługują skarżącej, o ile wyrok, w którym zostały one zasądzone nie zostanie wyeliminowany z obrotu prawnego w wyniku jego kontroli instancyjnej. Na marginesie wskazać można, że skarżąca nie tylko nie kwestionowała wysokości wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł (wpis stały), ale wręcz sama w skardze wskazała wysokość tego wpisu w tej kwocie i taki wpis uiściła. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.