I FZ 257/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Janusz Zubrzycki (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. sp. z o.o. z siedzibą w P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 1170/20 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi H. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 13 sierpnia 2021 r. w sprawie I SA/Gd 1170/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną H. Sp. z o.o. z siedzibą w P. od wyroku tego Sądu z 7 kwietnia 2021 r. (sygn. akt jak wyżej). W uzasadnieniu postanowienia Sąd wyjaśnił, że ww. wyrokiem oddalono skargę skarżącej spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 października 2020 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Od powyższego wyroku skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę kasacyjną. We wniesionym środku zaskarżenia pełnomocnik wskazał, że zaskarża w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 kwietnia 2021 r., sformułował wniosek o uchylenie wyroku, jak i rozstrzygnięć organów podatkowych, jednak nie podał podstaw kasacyjnych. W związku z tym Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a., odrzucił tę skargę kasacyjną. Skarżąca zakwestionowała opisane wyżej postanowienie i w zażaleniu zarzuciła Sądowi pierwszej instancji: - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż skarżąca w wywiedzionej skardze kasacyjnej nie przedstawiła podstaw kasacyjnych oraz uzasadnienia na ich poparcie, podczas gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny prowadzi do wniosku, że skarżąca wskazała w treści skargi kasacyjnej zarówno podstawy kasacyjne, jak i uzasadnienie na ich poparcie, a tym samym wywiedziona skarga kasacyjna spełniała wszelkie wymogi przewidziane w art. 176 P.p.s.a. i Wojewódzki Sąd Administracyjny był zobowiązany do nadania wywiedzionej skardze kasacyjnej dalszego biegu; - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zapadłego orzeczenia, tj. art. 177a P.p.s.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu, iż skarżąca przedstawiła jedynie dwie strony pisma procesowego i skarżąca nie mogła uzupełnić braku formalnego skargi kasacyjnej w postaci braku wskazania podstaw kasacyjnych oraz uzasadnienia na ich poparcie, podczas gdy skarżąca była wzywana do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej jedynie w zakresie art. 176 § 2 P.p.s.a., do złożenia podpisu pod skargą kasacyjną, wykazania umocowania pełnomocnika oraz - w trybie art. 220 P.p.s.a. - uiszczenia wpisu sądowego, a tym samym nie podlegał uzupełnieniu żaden z braków formalnych wynikających z art. 176 § 1 P.p.s.a., co prowadzi do wniosku, iż mając na uwadze terminowe i prawidłowe wykonanie wezwań do uzupełnienia braków formalnych, skardze kasacyjnej wywiedzionej przez skarżącą winien zostać nadany dalszy bieg; - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zapadłego orzeczenia, tj. art. 178 P.p.s.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej skarżącej, podczas gdy skarżąca nie wywiodła skargi kasacyjnej po upływie terminu, skarga kasacyjna skarżącej była dopuszczalna, jak również skarżąca uzupełniła wszelkie braki formalne wywiedzionej skargi kasacyjnej w terminie, a tym samym norma prawna wynikająca z art. 178 P.p.s.a. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie i nie może stanowić podstawy prawnej do odrzucenia skargi kasacyjnej wywiedzionej przez skarżącą. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku celem nadania skardze kasacyjnej dalszego biegu. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 173 § 1 P.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z kolei z art. 178 P.p.s.a. wynika, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Przepis art. 176 § 1 P.p.s.a. stanowi natomiast, że skarga kasacyjna powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany (§ 1). Poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (§ 2 P.p.s.a.). W świetle art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także właściwym dla niej wymaganiom konstrukcyjnym. Słusznie Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu skarżonego postanowienia powołując się na utrwalone orzecznictwo zwrócił uwagę, że formalizm ów wiąże się z powinnością prawidłowego skonstruowania podstaw kasacyjnych, co obejmuje zarówno obowiązek ich przytoczenia, jak i uzasadnienia. Aby skarga kasacyjna mogła być przedmiotem merytorycznego rozpoznania, ma wskazywać konkretny przepis naruszonego prawa materialnego ze wskazaniem, na czym, zdaniem strony skarżącej, polegała niewłaściwa wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu przez sąd, jaka powinna być wykładnia właściwa lub jaki inny przepis powinien być zastosowany, a także na czym polegało naruszenie przepisów postępowania sądowego i jaki istotny wpływ na wynik sprawy (treść orzeczenia) mogło ono mieć. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie analizuje tejże sprawy po raz kolejny w jej całokształcie, związany jest natomiast wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, gdyż to one nadają kierunek kontroli i badania zgodności z prawem kwestionowanego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wymaga to zatem prawidłowego i precyzyjnego określenia podstaw kasacyjnych, wyraźnego wskazania na przepisy, których naruszenia strona upatruje w kwestionowanym orzeczeniu sądu pierwszej instancji, z uwzględnieniem konkretnych jednostek redakcyjnych (artykułu, paragrafu, ustępu itd.) przepisów prawa. Trafnie również WSA w Gdańsku podniósł, że art. 177a P.p.s.a. przewiduje tryb usunięcia braków skargi kasacyjnej w przypadku, gdy nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176. Tryb ten jednak ma zastosowanie w przypadku wymogów "innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie". Przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie są zatem elementami konstrukcyjnymi skargi kasacyjnej, których brak skutkuje jej odrzuceniem, bez uprzedniego wzywania do usunięcia któregoś z tych braków. Wskazane elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej stanowią bowiem o jej istocie i trudno byłoby przyjąć, że w razie ich pominięcia mamy wciąż do czynienia ze skargą kasacyjną (por. post. NSA z 9 listopada 2016 r. I FSK 1422/16, z 22 lutego 2006 r., II OSK 553/05; z 17 marca 2016 r., I OSK 2398/14; z 20 maja 2016 r., I GSK 1594-1599/14; wyrok NSA z 27 lutego 2020 r. I FSK 2166/18). Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że z akt tej sprawy wynika, iż: - odpis wyroku WSA w Gdańsku z 7 kwietnia 2021 r. z uzasadnieniem został doręczony skarżącej 17 maja 2021 r. (ZPO - k. 52 akt sądowych); - w dniu 16 czerwca 2021 r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika (radcę prawnego) wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku (k. 53-55 akt sądowych); skarga ta składała się z dwóch jednostronnie zadrukowanych kartek, na których opisano zaskarżone orzeczenie, wskazano strony postępowania (strona pierwsza), zakres zaskarżenia oraz wnioski (strona druga); - na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału WSA w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez: własnoręczne podpisanie skargi kasacyjnej i nadesłanie pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu, z którego będzie wynikać umocowanie pełnomocnika do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi, w tym NSA, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej (k. 55-56 akt sądowych); - wezwanie doręczone zostało 5 lipca 2021 r. (ZPO - k. 92 akt sądowych), natomiast pełnomocnik skarżącej w dniu 12 lipca 2021 r. uzupełnił braki zgodnie z wezwaniem, przedkładając m.in. podpisany przez niego odpis skargi kasacyjnej zawierającej osiem jednostronnie zadrukowanych kartek, na których zawarto zarówno podstawy kasacyjne, jak i ich uzasadnienie (k. 59-84 akt sądowych). Mając powyższe na uwadze trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że złożona skarga kasacyjna, jako niedopuszczalna, ze względu na to, iż nie zawierała podstaw kasacyjnych ani ich uzasadnienia, jak tego wymaga art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a., podlegała odrzuceniu na podstawie art. 178 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że nadesłany na wezwanie do uzupełnienia skargi kasacyjnej podpisany odpis tej skargi spełniający powyższe warunki z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. został złożony po ustawowym terminie przewidzianym na wniesienie przedmiotowego środka zaskarżenia (art. 177 § 1 P.p.s.a.), który w niniejszej sprawie upływał 16 czerwca 2021 r. Tym samym brak było podstaw aby w okolicznościach tej sprawy nadać bieg skardze kasacyjnej i prawidłowo została ona odrzucona przez Sąd pierwszej instancji. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez autora zażalenia okoliczność, iż mimo braków - zdaniem Sądu pierwszej instancji - wskazujących od początku na niedopuszczalność skargi kasacyjnej, pełnomocnika skarżącej wezwano do uzupełnienia innych braków formalnych tej skargi. Ta wadliwość proceduralna po stronie WSA w Gdańsku nie ma bowiem wpływu na prawidłowość postanowienia w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny - stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia zażalenia złożonego w niniejszej sprawie - w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. oddalił to zażalenie.