II FSK 1020/06

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Edyta Anyżewska, Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 20 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Po 901/04 w sprawie ze skargi M. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie podatku od nieruchomości za 2004 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2) odstępuje od zasądzenia od M. Ś. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Po 901/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – po rozpatrzeniu skargi M. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...], nr [...], w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie podatku od nieruchomości za 2004 r. – uchylił zaskarżone postanowienie. 2. Uzasadniając wyrok, Sąd I instancji podał, że w.w. postanowieniem z dnia [...] SKO w Poznaniu stwierdziło, iż podatnik uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w.w. decyzję organu I instancji doręczono podatnikowi w dniu 16 marca 2004 r., natomiast odwołanie wniósł on w dniu 2 kwietnia 2004 r., a więc po upływie czternastodniowego terminu, przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. (cyt. dalej: O.p.). 3. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do WSA w Poznaniu, podatnik przyznał, że odwołanie wniósł po terminie. Jednocześnie podał, że jest inwalidą ocznym całkowicie niezdolnym do pracy. Choroba oczu jest wynikiem poparzenia, na skutek czego cierpi on na różne dolegliwości oczu, takie jak: ból, pieczenie, swędzenie oraz łzawienie. Z tej też przyczyny prośbę swoją skarżący napisał z opóźnieniem. 4. Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie. 5. Rozpatrując skargę, Sąd I instancji stwierdził, ze jest ona zasadna. Zwrócił przy tym uwagę, że w okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym jest, iż podatnik uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, co wynika z porównania dat uwidocznionych na zwrotnym poświadczeniu odbioru decyzji i na kopercie zawierającej odwołanie. W dalszej części Sąd ten stwierdził, że jednocześnie nie sposób nie zauważyć, że skarga zawiera elementy wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy, mając na uwadze treść skargi, w której skarżący nawiązuje zarówno do decyzji wymiarowej, jak i do okoliczności związanych z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania, winien rozpoznać ją jako wniosek o przywrócenie terminu i rozstrzygnąć zgodnie ze swoimi uprawnieniami i treścią art. 162 O.p. Wobec powyższego Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie P.p.s.a.), jak w sentencji. 6. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniosło SKO w Poznaniu, zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: (1) art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne uchylenie postanowienia SKO w Poznaniu, mimo że nie było ono dotknięte żadną z wad uzasadniających uwzględnienie skargi; (2) art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Powołując się na powyższą podstawę kasacyjną, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i jego zmianę, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Uzasadniając skargę kasacyjną podniesiono, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powołano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a., jednak - wbrew wymogom wynikającym z art. 141 § 4 P.p.s.a. - ani nie przytoczono przepisu stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia, ani nie wyjaśniono jakich naruszeń przepisów postępowania, mogących mieć wpływ na wynik sprawy, dopuścił się organ II instancji przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia. Podkreślono, że przepisem proceduralnym zastosowanym przez organ odwoławczy był art. 228 § 1 pkt 2 O.p., który przewiduje jedną przesłankę wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, tj. ustalenie, że środek zaskarżenia został złożony z opóźnieniem (co w analizowanym przypadku – wg oceny Sądu – było bezsporne). Zważywszy, że wymieniony przepis nie pozostawia organowi odwoławczemu żadnej swobody działania, organ ten nie dopuścił się jego obrazy wykonując dyspozycję normy w warunkach zaistnienia stanu faktycznego, odpowiadającego hipotezie tejże normy. Odnosząc się do kwestii przywrócenia terminu, strona wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że w myśl art. 162 § 1 O.p. przywrócenie terminu nie następuje z urzędu, lecz jedynie na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że nie ponosi winy za uchybienie. Wniesione odwołanie nie zawierało, w ocenie SKO w Poznaniu, prośby o przywrócenie terminu. Z powyższych względów kwestia ta nie mogła być przedmiotem zainteresowania Kolegium. Wniosek zawarty dopiero w skardze do WSA nie może wpływać na ocenę wcześniejszego postanowienia organu odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. W rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, więc skarga kasacyjna wniesiona przez SKO w Poznaniu zasługuje w pełni na uwzględnienie. 8. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę strony wnoszącej skargę kasacyjną, że Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 141 § 4 P.p.s.a. Z jednej strony Sąd I instancji nie zakwestionował bowiem zastosowania przez organ odwoławczy art. 228 § 1 pkt 2 O.p., będącego podstawą prawną rozstrzygnięcia tegoż organu, aprobując w ten sposób rozstrzygnięcie i jego podstawę prawną. Z drugiej zaś strony Sąd ten stwierdził, że skarga wniesiona od postanowienia organu odwoławczego zawiera "elementy wniosku o przywrócenie uchybionego terminu", a więc organ odwoławczy winien rozpoznać ten wniosek pod kątem przesłanek przywrócenia terminu, uregulowanych w art. 162 O.p. 9. Rozpatrując skargę od postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, Sąd I instancji winien przede wszystkim odnieść się do przepisów będących podstawą rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Powinien przy tym uwzględnić, że art. 228 § 1 pkt 2 O.p. został zastosowany przez organ odwoławczy w sytuacji, gdy strona - będąc prawidłowo pouczona o terminie i sposobie wniesienia odwołania – uchybiła temu terminowi, z czego zdawała sobie sprawę, pisząc w skardze do WSA w Poznaniu: "Odwołanie wnosi się w terminie 14 dniowym od dnia doręczenia decyzji stronie, a zatem odwołanie nastąpiło po terminie". Sąd I instancji winien także ocenić, czy organ odwoławczy miał swobodę wyboru rozstrzygnięcia, skoro w odwołaniu nie zawarto prośby o przywrócenie terminu. 10. Z wyżej przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., odstępując w myśl art. 207 § 2 P.p.s.a. od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, traktując ten przypadek jako szczególnie uzasadniony w rozumieniu ostatnio cytowanego przepisu, z uwagi na okoliczności związane z trudną sytuacją zdrowotną i finansową podatnika, uzasadniającą jego zwolnienie w całości od obowiązku uiszczania kosztów sądowych, co nastąpiło w niniejszej sprawie postanowieniem WSA w Poznaniu z dnia 29 września 2004 r.