II GZ 255/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "[A.]" sp. j. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1273/19 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi "[A.]" sp. j. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym zażaleniem postanowieniem z 1 sierpnia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1273/19, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej cyt. jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę "[A.]" sp. j. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Z uzasadnienia sądu pierwszej instancji wynika, że badając skargę wniesioną przez "[A.]" sp. j. w S. (dalej: skarżąca) sąd stwierdził, że w załączeniu do skargi nie zostały przedstawione żadne dokumenty, z których wynikałoby umocowanie dla osoby, która ją podpisała, do działania w imieniu skarżącej. Ponadto od skargi nie został uiszczony wpis. Zarządzeniami z 12 czerwca 2019 r. Przewodniczący Wydziału VI zobowiązał skarżącą, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł oraz nadesłania oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnego odpisu z KRS (ewentualnie pobranego w oparciu o art. 4 ust. 4aa ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wydruku komputerowego), z którego wynika sposób oraz osoby umocowane do działania w imieniu skarżącej, obejmującego swym zakresem czasowym dzień wniesienia skargi. Oba wezwania zostały doręczone skarżącej 3 lipca 2019 r. WSA w Warszawie stwierdził, że skarga podlega odrzuceniu, gdyż skarżąca – pomimo wezwania i prawidłowego pouczenia – w przewidzianym terminie nie uzupełniła jej braków formalnych. W zażaleniu na powyższe postanowienie sądu skarżąca wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie: 1. art. 7 p.p.s.a. poprzez uznanie, że niezałączenie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego spółki jawnej stanowi brak formalny skargi, a tym samym przedłużenie postępowania uniemożliwiające szybkie załatwienie sprawy, 2. art. 29 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że podpisujący skargę wspólnik nie dopełnił obowiązku wynikającego z tego przepisu i nie wykazał swego umocowania, gdy z mocy prawa upoważniony był do podpisania skargi, 3. art. 46 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wniesiona skarga nie zawiera elementów wskazanych w tym przepisie, 4. art. 49 p.p.s.a. w związku z art. 8 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 986; dalej cyt. jako: ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym) poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że brak dokumentu w postaci odpisu z KRS stanowi brak formalny, którego uzupełnienie powinno nastąpić w trybie określonym w tym przepisie, w sytuacji gdy możliwe było potwierdzenie umocowania za pomocą ogólnodostępnej Centralnej Informacji Krajowego Rejestru, 5. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że niezałączenie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego stanowi przyczynę odrzucenia skargi, z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi w terminie, podczas gdy podpisana skarga nie budzi wątpliwości, gdyż została podpisana przez wspólnika spółki jawnej M.W. z podbitą pieczątką wspólnika, który jak wynika z wpisów do Krajowego Rejestru Sądowego, którego treść dostępna jest za pośrednictwem Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, jest umocowany do podpisania skargi, a brak dokumentu w postaci odpisu z KRS nie może stanowić braku formalnego, uzasadniającego odrzucenie skargi podpisanej przez podmiot uprawniony wspólnika spółki jawnej M.W., który z mocy samego prawa był upoważniony do podpisania skargi. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumenty na poparcie powyższych zarzutów. Główny Inspektor Transportu Drogowego nie ustosunkował się do treści zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o ich uzupełnienie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jednym z braków formalnych, o których mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a., a który uniemożliwia nadanie skardze biegu, jest brak dokumentu właściwie określającego umocowanie do wniesienia skargi. Zgodnie natomiast z regulacją art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nieuzupełnienie braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie obliguje sąd do jej odrzucenia. Z kolei stosownie do art. 28 § 1 w zw. z art. 29 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności. Organy lub osoby uprawnione do działania w imieniu jednostek organizacyjnych muszą udowodnić, że mają prawo do działania za stronę, a przepis art. 29 p.p.s.a. nakazuje, aby udowodnienie umocowania miało formę dokumentu złożonego lub okazanego sądowi przy pierwszej czynności w postępowaniu (por. M. Niezgódka–Medek, Komentarz do art. 29 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX/el 2013 r.). W orzecznictwie sądów utrwalony jest pogląd, że dokumentem wykazującym umocowanie do działania w imieniu skarżącej spółki, będącej osobą prawną, jest odpis z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2019 r., sygn. akt I FZ 236/19; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 3 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym przewiduje, że rejestr obejmuje podmioty, na które przepisy ustaw nakładają obowiązek uzyskania wpisu do tego Rejestru (w przypadku spółki jawnej obowiązek wpisu do rejestru KRS wynika z art. 251 k.s.h.). Zatem za prawidłową należy uznać praktykę, zgodnie z którą w przypadku spółek prawa handlowego odpowiednim dokumentem w rozumieniu wyżej wskazanych uregulowań jest dokument zawierający informacje z Krajowego Rejestru Sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt I FZ 356/17, LEX nr 2413976). Na gruncie niniejszej sprawy skarżąca nie kwestionuje okoliczności, że 3 lipca 2019 r. otrzymała wezwania sądu do: uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci zobowiązania do uiszczenia wpisu oraz nadesłania oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnego odpisu z KRS (ewentualnie pobranego w oparciu o art. 4 ust. 4aa ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wydruku komputerowego), z którego wynika sposób oraz osoby umocowane do działania w imieniu skarżącej, obejmującego swym zakresem czasowym dzień wniesienia skargi. Należy w tym miejscu zauważyć, że błędnie sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że skarżąca "nie uiściła braków formalnych", co było przyczyną odrzucenia skargi. Z akt sądowych wynika bowiem, że skarżąca, zgodnie z wezwaniem sądu, uiściła wpis od skargi w wysokości 100 zł (k. -17 akt sądowych). Nie uzupełniła natomiast braku formalnego skargi poprzez nadesłanie żądanego przez sąd dokumentu potwierdzającego umocowanie osoby, która podpisała skargę – M.W. wspólnika "[A.]" spółki jawnej w S. – do działania w imieniu tej Spółki przed sądem. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę sądu pierwszej instancji, że niezastosowanie się do wezwania sądu w tym zakresie stanowiło podstawę do odrzucenia skargi. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podnosi, że w sytuacji, gdy skargę podpisał osobiście wspólnik skarżącej spółki jawnej M.W., co wynika z treści pieczątki przybitej przy podpisie na skardze, wezwanie przez sąd do złożenia oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnego odpisu z KRS (ewentualnie pobranego w oparciu o art. 4 ust. 4aa ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wydruku komputerowego) "było niecelowe i nieproporcjonalne w dobie powszechnego dostępu w formie elektronicznej do KRS" (str. 2 uzasadnienia zażalenia). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to jest błędne. Zaniechanie w zakresie przedstawienia tego dokumentu stanowi – wbrew twierdzeniu skarżącej – brak formalny, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., i w sytuacji gdy strona nie uzupełni w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków formalnych skargi, mimo prawidłowego w tym zakresie wezwania, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 12 czerwca 2018 r., sygn. akt II GZ 200/18; z 18 października 2018 r., sygn. akt II GZ 368/18; zob. także: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera, M.Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2017, str. 307; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, WoltersKluwer Warszawa 2016 str. 173). Jak wynika z powyższego, tak w orzecznictwie, jak i w doktrynie nie budzi wątpliwości, że weryfikacja prawa do reprezentowania spółki przez wspólnika przed sądem winna nastąpić na podstawie odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, względnie innych dokumentów obrazujących stosunki prawne istniejące w spółce (por. postanowienie NSA z 22 czerwca 2017 r., sygn. akt I FZ 135/17, LEX nr 2309238). Zaznaczyć należy, że zamiast oryginału dokumentu strona – zgodnie z wezwaniem – mogła złożyć poświadczony przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym odpis dokumentu (art. 48 § 3 p.p.s.a.), a nawet pobrany z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego wydruk komputerowy. Wezwanie sądu nie stanowiło zatem – wbrew zarzutom skarżącej – niedopuszczalnego przedłużenia postępowania, a tym samym nie naruszało art. 7 p.p.s.a. Powyższej wykładni wskazanych przepisów w odniesieniu do dokumentu mającego wykazać umocowanie do działania w imieniu podmiotu wpisanego do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie zmienia również treść art. 4 ust. 4aa ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, dająca możliwość samodzielnego pobrania wydruku komputerowego aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru. Podkreślić bowiem należy, że możliwość samodzielnego pobrania przez sąd wydruku komputerowego i uzyskania aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru, nie czyni zbędnym wezwania do uzupełnienia braku w postaci odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, bowiem zgodnie z art. 29 p.p.s.a. to na stronie spoczywa obowiązek wykazania nie tylko sposobu jej reprezentacji, ale i umocowania do działania w imieniu spółki konkretnych osób fizycznych (por. postanowienia NSA: z 16 maja 2018 r., sygn. akt I FZ 116/18; z 9 maja 2018 r., sygn. akt II GZ 156/18; z 23 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2456/15; z 24 maja 2018 r., sygn. akt II OZ 502/18). Nie ma zaś podstaw, aby obowiązek spółki polegający na wykazaniu umocowania do działania w imieniu strony przerzucać na sąd. Sąd administracyjny jest gospodarzem postępowania sądowoadministracyjnego i nie jest uprawniony do działania w imieniu stron tego postępowania, a do tego doprowadziłoby nałożenie na niego obowiązku weryfikacji danych osoby działającej za stronę z danymi wynikającymi z odpowiedniego rejestru, nawet tak dostępnego jak KRS. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów, mając na uwadze dobro prawem chronione jakim jest prawo do sądu, stronie niewątpliwie należy umożliwić uzupełnienie braków skargi. Jeżeli jednak nie skorzystała ona z tej możliwości, wówczas ponosi konsekwencje procesowe zaniedbania (zob. postanowienie NSA z 22 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 2179/13). W tej sprawie skarżąca nawet nie próbowała ustosunkować się do wezwania sądu dotyczącego przedłożenia dokumentu potwierdzającego umocowanie wspólnika do działania przed sądem w imieniu spółki. W tych okolicznościach prawidłowo sąd pierwszej instancji wezwał Spółkę do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, a skoro skarżąca braku tego nie uzupełniła, to zasadnie skargę odrzucił. Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje przy tym podstaw do zastosowania w sprawie stanowiska zawartego w powołanym przez stronę postanowieniu NSA z 19 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 182/16, dotyczącego możliwości samodzielnego ustalenia danych z KRS. Należy mieć bowiem na uwadze, że stanowisko sformułowane w tym postanowieniu odnosiło się do odmiennego stanu faktycznego sprawy, tj. do sytuacji, w której w aktach sprawy znajdował się właściwy odpis z KRS, z którego wynikało umocowanie do działania w imieniu strony skarżącej, zaś sąd pierwszej instancji miał jedynie wątpliwości odnośnie do jego aktualności. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.