II OSK 2268/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku B. S. o wstrzymanie wykonania wyroku w sprawie ze skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 215/20 w sprawie ze skargi B. S. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 541/19 oddalającego skargę B. S. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 czerwca 2019 r., nr 726/2019 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odrzucić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 541/19. UZASADNIENIE Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 541/19 oddalił skargę B. S. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 czerwca 2019 r., nr 726/2019 w przedmiocie nakazu rozbiórki obejmującej nadbudowę części mieszkalnej nad pawilonem handlowym zlokalizowanym w Z. przy ul. [...] działka nr [...]. Wyrok ten uprawomocnił się 9 stycznia 2020 r. B. S. wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem. W związku z wnioskiem skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku na podstawie art. 284 P.p.s.a. postanowieniem z 1 czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 215/20 odmówił wstrzymania wykonania wyroku, wskazując, że nie udokumentowała swoich twierdzeń o wyrządzeniu jej zaskarżonym wyrokiem znacznej szkody i niemożliwych do odwrócenia skutków wynikających z nakazanej rozbiórki. Skarżąca ponowiła powyższy wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku oparty na tej samej podstawie prawnej. Postanowieniem z dnia 19 października 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił wniosek skarżącej na podstawie art. 284 P.p.s.a. stwierdzając, że był on niedopuszczalny. Sąd podkreślił, że możliwość zmiany zapadłego już w sprawie postanowienia Sądu w przedmiocie wstrzymania bądź odmowy wstrzymania wykonania zachodzi - jedynie - w odniesieniu do aktów i czynności, o których mowa w treści art. 61 § 3 P.p.s.a. Wynika to wprost z treści § 4 tegoż artykułu, zgodnie z którym, postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Przepis ten jest (jedynie ściśle) powiązany z instytucją wstrzymania wykonania z art. 61 P.p.s.a. (zaskarżone akty lub czynności) i jako taki nie znajduje zastosowania do instytucji wstrzymania wykonania z art. 284 P.p.s.a. (prawomocne orzeczenia Sądu). Dlatego też, ponowny wniosek skarżącej - oparty na art. 284 P.p.s.a. - o wstrzymanie zaskarżonego wyroku tutejszego Sądu z dnia 12 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 541/19 - zmierzający de facto do zmiany zapadłego już w tej kwestii postanowienia Sądu z dnia 1 czerwca 2020 r. - Sąd uznał za niedopuszczalny i jako taki odrzucił. Wyrokiem z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 215/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił w całości skargę skarżącej o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 12 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 541/19. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca kolejny raz wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku na podstawie art. 284 P.p.s.a. twierdząc, że w przeciwnym razie powstaną dla skarżącej niemożliwe do odwrócenia skutki polegające na konieczności poniesienia bardzo wysokich nakładów finansowych i utraty miejsca zamieszkania własnego oraz dwóch dorosłych córek (dla których również nadbudowa stanowi jedyne miejsce, gdzie mogą być zaspokajane potrzeby mieszkaniowe). Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 541/19 podlega odrzuceniu. Jak stanowi art. 284 P.p.s.a. wniesienie skargi o wznowienie postępowania nie tamuje wykonania zaskarżonego orzeczenia. W razie uprawdopodobnienia, że zgłaszającemu wniosek grozi niepowetowana szkoda, sąd może wstrzymać wykonanie orzeczenia. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Zauważyć należy, że instytucja wstrzymania orzeczenia przewidziana w powyższym przepisie jest podobną do ochrony tymczasowej przewidzianej w art. 61 § 1-6 P.p.s.a., która odnosi się do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednak istnieje zasadnicza różnica w obu tych instytucjach. O ile art. 61 § 4 P.p.s.a. przewiduje możliwość zmiany przez Sąd postanowienia wydanego już w przedmiocie wstrzymania lub odmowy wstrzymania aktu lub czynności z uwagi na zmianę okoliczności, to możliwości takiej nie przewiduje art. 284 P.p.s.a. Wynika z tego, że o ile przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności z art. 61 P.p.s.a. możliwe jest ponowne wydawanie przez Sąd postanowień w tym przedmiocie w sytuacji zmiany okoliczności wykazanych jako przesłanki wstrzymania na każdym etapie postępowania sądowego, to art. 284 P.p.s.a. przy możliwości wstrzymania wykonania prawomocnego orzeczenia sądu na etapie postępowania ze skargi o wznowienie postępowania zakończonego takim orzeczeniem sądu wprost nie wskazuje na taką możliwość. Dopuszcza on tylko wniesienie środka odwoławczego na postanowienie wydane przez sąd (zażalenia), przy czym zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienia wydane przez sąd I instancji. Jeśli skarga o wznowienie dotyczy wyroku NSA to wówczas od postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania takiego wyroku zażalenie nie przysługuje. Skoro możliwość ponownego zbadania czy wnioskujący wykazał okoliczności wstrzymania wykonania prawomocnego wyroku (niepowetowaną szkodę) jest możliwa tylko gdy wnioskujący skorzysta z drogi odwoławczej, bo tak stanowi art. 284 P.p.s.a., to tym samym, zdaniem NSA, nie jest dopuszczalne rozpatrywanie kolejnego wniosku w tym przedmiocie opartego na nowych okolicznościach lub kolejnego wniosku, który zmierza w istocie do zakwestionowania oceny dokonanej przez sąd w wydanym wcześniej postanowieniu dotyczącym takiego wniosku. W sytuacji, gdy wnioskujący o wstrzymanie wykonania orzeczenia z art. 284 P.p.s.a. nie wniósł zażalenia na postanowienie sądu wydane w tym zakresie, to tym samym zrezygnował z kwestionowania jego zasadności. W konsekwencji postanowienie to uznać należy za prawomocne i ponowne wystąpienie z takim wnioskiem na etapie skargi kasacyjnej jest niedopuszczalne. W przeciwnym razie powstałaby nieprzewidziana w ustawie możliwość zmiany zapadłego prawomocnego postanowienia i doszłoby do obchodzenia stworzonej przez ustawodawcę drogi zaskarżenia. Z taką sytuacją w ocenie NSA mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku WSA we Wrocławiu z 12 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Wr 541/19 w skardze o wznowienie postępowania zakończonego tym wyrokiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 1 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 215/20 odmówił wstrzymania wykonania wyroku na podstawie art. 284 P.p.s.a., uznając, że nie zostały wykazane okoliczności świadczące o prawdopodobieństwie wystąpienia niepowetowanej szkody. Według Urzędowego Poświadczenia Odbioru postanowienie zostało doręczone 8 czerwca 2020 r. (drogą elektroniczną UPO k. 47 akt) i zostało doręczone 15 czerwca 2020 r. Termin złożenia zażalenia upływał zatem 22 czerwca 2020 r. W tym czasie zażalenie nie zostało złożone. Zamiast tego 6 października 2020 r. skarżąca ponownie na podstawie art. 284 P.p.s.a. złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku uzasadniając go swoją trudną sytuacja osobistą i majątkową. Postanowieniem z 19 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 215/20 WSA we Wrocławiu odrzucił wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku uznając go za niedopuszczalny. Podkreślono, że mimo możliwości złożenia zażalenia pełnomocnik z tej możliwości nie skorzystał. Po wydaniu 11 marca 2021 r. przez WSA we Wrocławiu wyroku w sprawie z niniejszej skargi o wznowienie, w którym oddalono tę skargę w całości, skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w której kolejny raz zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku, którego dotyczy skarga o wznowienie. W związku z tym, że art. 284 P.p.s.a. nie przewiduje możliwości zmiany lub uchylenia przez Sąd wydanego już w przedmiocie wstrzymania wykonania orzeczenia postanowienia, odmiennie niż art. 61 § 4 P.p.s.a., z uwagi na zmianę okoliczności a nadto wydane postanowienie WSA we Wrocławiu z 1 czerwca 2020 r. w przedmiocie wstrzymania wykonania orzeczenia stało się prawomocne, uznać należy, że kolejny wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia zawarty w skardze kasacyjnej jest niedopuszczalny. Ustawodawca nie przewidział w regulacjach dotyczących skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem weryfikacji prawomocnego postanowienia Sądu I instancji poza przewidzianym do tego postępowaniem odwoławczym oraz nie przewidział ponownej oceny przesłanek wstrzymania z art. 284 P.p.s.a. jak to ma miejsce w art. 61 § 4 P.p.s.a. Przyjąć zatem należy, że konieczność zapewnienia ochrony tymczasowej skarżącej do czasu prawomocnego rozpoznania skargi o wznowienie jest ograniczona względem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności właśnie z uwagi na to, że jest to tryb nadzwyczajny, następujący już po prawomocnej kontroli legalności decyzji administracyjnej dokonanej w prawomocnym orzeczeniu sądu. Ustawodawca pozostawił jedynie możliwość odwołania się od rozstrzygnięcia sądu w powyższym zakresie, z której strona niestety nie skorzystała. Za taką wykładnią art. 284 P.p.s.a. przemawia także to, że wstrzymanie wykonania orzeczenia jest instytucją wyjątkową a zatem przesłanki jej zastosowania muszą być interpretowane ściśle. Jeżeli zatem ustawodawca przewidział środki odwoławcze od postanowienia sądu w przedmiocie wstrzymania wykonania orzeczenia a nie przewidział jego zmiany lub uchylenia z uwagi na zmianę okoliczności to dopuścił jedynie drogę odwoławczą weryfikacji takich postanowień. Przepisy art. 61 § 1-5 P.p.s.a. nie mogły być stosowane wprost w postępowaniu z wniosku o wstrzymanie wykonania wyroku na etapie skargi kasacyjnej w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem, ponieważ doprowadziłyby do modyfikacji tegoż postępowania incydentalnego oraz jego zakresu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. i art. 284 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.