II SA/Lu 533/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca.) Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 30 marca 2012 r., po rozpoznaniu odwołania D. S. od decyzji wydanej przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., z upoważnienia Wójta Gminy M., z dnia 8 lutego 2012 r., nr [...], odmawiającej przyznania D. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad J. S. – utrzymało tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że wskazaną wyżej decyzją organ pierwszej instancji odmówił przyznania D. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną teściową. Organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki przyznania świadczenia, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem matki męża. Kolegium podkreśliło, iż zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny wobec J. S. obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Odwołująca się nie jest krewną osoby wymagającej opieki, a jedynie jej powinowatą. Ponadto, zdaniem organu drugiej instancji, D. S. nie spełnia warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 powołanej ustawy, gdyż prowadzi ona gospodarstwo rolne i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Skargę do Sądu złożyła D. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazała, że jest jedynym członkiem rodziny, który może sprawować opiekę nad niepełnosprawną teściową. Mieszkający z teściową szwagier jest bowiem również niepełnosprawny w stopniu znacznym, zaś mąż skarżącej jest jedynym żywicielem rodziny i nie może zrezygnować z zatrudnienia. W takiej sytuacji, zdaniem skarżącej, organy obowiązane były przyznać jej wnioskowane świadczenie. D. S. podkreśliła również, że posiadanie przez nią gospodarstwa rolnego nie uzasadniało wydania decyzji odmownej, gdyż w gospodarstwie tym prowadzona jest tylko produkcja roślinna, która nie wymaga stałej i systematycznej pracy w określonych godzinach. Jest więc możliwe takie zorganizowanie przez nią czasu pracy, które umożliwi jej sprawowanie stałej opieki nad niepełnosprawna teściową. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku opieką nad osobą niepełnosprawną. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają zatem przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". W myśl art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej "K.r.o.", ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle powołanego art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje zatem innym niż ojciec lub matka osobom obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym względem osoby wymagającej opieki, przy czym krąg takich osób należy ustalać w oparciu o przepisy K.r.o. Stosownie do treści art. 128 K.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej (a więc zstępnych i wstępnych) oraz rodzeństwo. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, iż J. S., w związku z opieką nad którą skarżąca ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji orzeczonej na stałe (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 15 marca 2011 r., k. 8 akt adm.). Osoba ta jest wdową, ma trzech synów: niepełnosprawnego A. S., M. S. (męża skarżącej) oraz A. S. (k. 1, 12 akt adm.). Skarżącej nie łączą z niepełnosprawną J. S. więzy pokrewieństwa, a jedynie powinowactwa. Zgodnie bowiem z art. 618 K.r.o. z małżeństwa wynika powinowactwo między małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka. Obowiązek alimentacyjny między powinowatymi zachodzi wyłącznie pomiędzy macochą lub ojczymem a pasierbem (art. 144 K.r.o.). Na skarżącej nie ciąży, zgodnie z przepisami K.r.o. obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej teściowej. Niezależnie zatem od akcentowanego przez skarżącą moralnego obowiązku wspierania przez nią niepełnosprawnej matki męża, nie może być ona uznana za członka rodziny uprawnionego do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem stałej opieki nad niezdolną do samodzielnej egzystencji teściową. Już tylko z tej przyczyny brak było podstaw prawnych do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad teściową. Sąd podziela również stanowisko Kolegium, które stwierdziło, iż skarżąca nie spełnia wymogu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy, gdyż prowadzi ona gospodarstwo rolne i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników Powyższy przepis umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zarówno osobie, która nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, a więc nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak i osobie, która – w celu sprawowania opieki nad taką osobą – rezygnuje z dotychczasowego zatrudnienia lub pracy zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej). W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że skarżąca jest osobą, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub osobą, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki na niepełnosprawnym członkiem rodziny. Skarżąca jest wraz z mężem współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 11,46 ha przeliczeniowych i jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w [...] z dnia 21 listopada 2011 r., nieprzerwanie od 1 października 2005 r. podlega ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik (k. 6, 7 akt adm.). Należy podkreślić, iż istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, które przyznawane jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej, a nie osobie wymagającej opieki, jest zrekompensowanie tej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 ustawy). Ubocznie jedynie należy stwierdzić, iż, jak wynika z akt administracyjnych sprawy II SA/Lu 532/12, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. decyzją z dnia 5 marca 2012 r., nr [...], przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad ojcem S. P. (k. 25 akt adm. sprawy II SA/Lu 532/12). Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę w rodzinie lub poza rodziną. Oznacza to, że osobie, która tak jak skarżąca, ma już przyznane świadczenie pielęgnacyjne, nie może zostać przyznane kolejne świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad inną niepełnosprawną osobą. Niezależnie zatem od ilości osób niepełnosprawnych, nad którymi skarżąca sprawuje opiekę, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, może ona pobierać wyłącznie jedno świadczenie pielęgnacyjne. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) skargę oddalił.