IV SA/Po 810/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w dniu 19 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P., E. P., M. J. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2021 r., Nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia hali garażowej do stanu poprzedniego postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji UZASADNIENIE W mutatis mutandis jednobrzmiących skargach na wskazaną w sentencji decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu doprowadzenia hali garażowej do stanu poprzedniego skarżący, reprezentowani przez tożsamego adwokata wnieśli o wstrzymanie wykonania decyzji. Uzasadniając wniosek pełnomocnik przytoczył treść art. 61 § 3 zdanie pierwsze P.p.s.a., omówił cel tego przepisu i stwierdził, że niewątpliwie realizacja nakazu rozbiórki gdy postępowanie nie jest ostatecznie zakończone może doprowadzić do negatywnych i trudnych do odwrócenia skutków i powstaniem znacznej szkody po stronie skarżących. Skutki rozbiórki, raz zaistniałe, spowodują istotną i zasadniczo trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Jednocześnie nie występują przesłanki negatywne, wykluczające możliwość wstrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), jest zasadą, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po wniesieniu skargi organ administracji (art. 61 § 2 P.p.s.a.), a po przekazaniu sądowi skargi – sąd, może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, przy czym sąd wydaje takie postanowienie, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 zd. pierwsze P.p.s.a.). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym (por. np. postanowienia NSA z 14.12.2009 r., II OSK 1898/09, oraz z 04.11.2008 r., II OZ 1143/08 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie "CBOSA") przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej przewidzianej w przywołanych wyżej przepisach mogą być, co do zasady, jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Innymi słowy, wstrzymanie wykonania dotyczy zasadniczo sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne, tj. ma przymiot wykonalności. Nie ulega wątpliwości, że decyzję o nakazie rozbiórki – z jaką mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie – cechuje ów przymiot wykonalności. Ustawowymi przesłankami zastosowania przez sąd instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji są: możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wynikających z wykonania tego aktu. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające zastosowanie powołanej instytucji, spoczywa na wnioskodawcy. Sąd musi uzyskać wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę wnioskującą. W ocenie Sądu skarżący w dostatecznym stopniu uczynili zadość obowiązkowi wykazania okoliczności przemawiających za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W tym przypadku nie sposób bowiem abstrahować od faktu, że z samej istoty decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego wynika możliwość wyrządzenia znacznej szkody, jak i powstania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania takiej decyzji, która następnie może zostać przez sąd administracyjny wzruszona. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych – które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela – rozbiórka obiektu budowlanego przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja o nakazie rozbiórki była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem tej decyzji. Rozbiórka obiektu przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona właścicielowi obiektu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest zaś ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (por. postanowienia NSA: z 23.03.2011 r., II OSK 476/11; z 09.06.2014 r., II OSK 1446/14; z 02.07.2014 r., II OZ 646/14 – dostępne w CBOSA). Zdaniem Sądu z taką sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rozbiórka obiektu budowalnego łączy się nierozerwalnie z koniecznością podjęcia szeregu prac o znacznej zwykle kapitałochłonności, zmierzających do trwałej zmiany lub całkowitego unicestwienia substancji obiektu, a więc powodujących, że konkretny obiekt budowlany przestaje istnieć (w całości lub w części). Jak to zaś już wyżej wskazano, ewentualne wyeliminowanie przez sąd administracyjny decyzji, na podstawie której wykonano roboty rozbiórkowe, może implikować problem powrotu do stanu, jaki istniał przed ich wykonaniem. Negatywne konsekwencje, jakie dotknęłyby skarżących na skutek wykonania orzeczonej rozbiórki – w sytuacji, gdyby jej nakaz okazałby się niezasadny – związane byłyby więc nie tylko ze szkodą wynikłą z poniesienia kosztów robót rozbiórkowych, ale także z nieodwracalnym w istocie skutkiem, w postaci unicestwienia dotychczasowej substancji obiektu. Wszak nawet ewentualna odbudowa rozebranego obiektu prowadziłaby do powstania innego już obiektu – nawet jeśli "takiego samego", to już nie "tego samego". Jednocześnie Sąd podkreśla, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie ma nic wspólnego z sądową oceną zgodności tej decyzji z prawem. Albowiem ocena, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, nastąpi dopiero na dalszym etapie postępowania sądowego i znajdzie swój wyraz w kończącym je wyroku Sądu. Żadną miarą nie można traktować wstrzymania wykonania decyzji WWINB przez Sąd jako "wstępnej" oceny jej legalności. Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia, tj. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, przy czym stosownie do treści art. 61 § 5 P.p.s.a. uczynił to na posiedzeniu niejawnym