I FZ 132/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 5 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 2674/19 odrzucające skargę A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 19 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 2674/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 2 sierpnia 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że A. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "spółka") została wezwana zarządzeniem do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 24 kwietnia 2020 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprzeciwu, postanowieniem z 14 lipca 2020r., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 10 września 2020 r. wezwano spółkę do uiszczenia wpisu sądowego w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. Wnioskiem z 6 października 2020 r. spółka zwróciła się o zmianę prawomocnego postanowienia starszego referendarza sądowego z 24 kwietnia 2020 r. Postanowieniem z 19 listopada 2020 r. starszy referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia z 24 kwietnia 2020 r. w przedmiocie prawa pomocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 12 stycznia 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wobec prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy spółka została wezwany do uiszczenia wpisu sądowego, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma, powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi spółki 22 lutego 2021 r. Pomimo upływu siedmiodniowego terminu wpis nie został uiszczony. W dniu 26 lutego 2021 r. spółka złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zaskarżonym postanowieniem WSA w Warszawie odrzucił nieopłaconą skargę. Sąd podkreślił, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy – nawet w terminie otwartym do dokonania czynności jaką jest uiszczenie wpisu - nie powoduje przedłużenia terminu do dokonania czynności. Na powyższe postanowienie spółka wniosła zażalenie, w którym zaskarżyła je w całości, zarzucając naruszenie: - art. 220 § 1 i § 3 w zw. z art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") poprzez odrzucenie skargi w uwagi na nieuiszczenie wpisu w wyznaczonym terminie lub terminowe niezłożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, podczas gdy spółka złożyła wniosek dotyczący prawa pomocy w tej sprawie, które przerywa skutecznie termin na uzupełnienie braków formalnych skargi i postępowanie to nie zostało prawomocnie zakończone, - art. 220 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych po doręczeniu wezwania do uiszczenia opłaty sądowej ale przed upływem siedmiodniowego terminu, nie przerywa biegu tego terminu, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że jeżeli przed upływem siedmiodniowego terminu strona złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych, pierwotne wezwanie traci aktualność i gdy nastąpi prawomocna odmowa zwolnienia wezwanie powinno być powtórzone po uprawomocnieniu się odmowy. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji wskazał, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogło uchronić spółki przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy wywołuje skutek od chwili jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dokonane nawet w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, nie może zatem uchylić skutków prawomocności wydanego bezpośrednio wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu. Ponieważ odmówiono spółce przyznania prawa pomocy - wezwano ją ponownie do uiszczenia wpisu, czego jednak skarżąca nie uczyniła. Wpis nie został uiszczony - skarga pozostała nieopłacona. Sąd zatem prawidłowo odrzucił nieopłacony środek postanowieniem z 19 marca 2021 r. Skarżąca najwyraźniej stoi na stanowisku, że jeżeli w wyznaczonym czasie do dokonania wpisu nie uiściła należnej opłaty, ale wniosła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to czas na dokonanie tej czynności ulega wydłużeniu. Nie jest to stanowisko prawidłowe. Przyjęcie go pozwalałoby na blokowanie wszelkich postępowań w nieskończoność - strona musiałaby tylko co pewien czas składać stosowne wnioski o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko strony sprzeczne jest z orzecznictwem obowiązującym już od 2008 r. Tytułem przykładu można powołać postanowienie NSA z 11 stycznia 2008 r., sygn. akt II FZ 617/07, (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"), gdzie Sąd wskazał: "Bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje jednak przerwany jeżeli strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Od obowiązku tego nie zwalnia ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a.". W orzecznictwie sądowym utrwalony jest również pogląd, wyrażany tak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia z 8 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 649/06, z 3 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 53/09; z 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 252/09; z 7 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2274/10, z 30 stycznia 2017 r., sygn. akt I FZ 422/16 - dostępne w CBOSA), jak i wcześniej Sądu Najwyższego (por. postanowienie z 23 lutego 1999 r., sygn. akt I CKN 1064/97, OSNC 1999 nr 9, poz. 153; postanowienie z 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 1461/98, OSNC 1999 nr 11, poz. 196), który Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela, zgodnie z którym z przymiotu prawomocności postanowienia odmawiającego zwolnienia z kosztów sądowych wypływa obowiązek strony do uiszczenia wymaganego wpisu. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.