II SA/Wr 2978/02

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący : sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant : referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych oddala skargę. UZASADNIENIE Starosta [...] decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. art.6 pkt.6 lit. b, art. ll ust. 2 ustawy z dnia l7 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 154, póz. 1793) w związku z art.37j ust. l i la ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001r. Nr 6, poz.56 ze zm.) odmówił przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego M. S. W uzasadnieniu organ zatrudnienia wskazał, że M. S. posiadała statusu osoby bezrobotnej z dniem 28.12.2001 r. oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 05.01.2002 r., w wysokości w wysokości 120 % kwoty zasiłku, ustalony na podstawie przedłożonej dokumentacji potwierdzającej zatrudnienie i staż warunkujący przyznanie tego prawa. Z powodu wyczerpania maksymalnego okresu jego pobierania w/w utraciła do niego prawo z dniem 05.07.2002 r. Organ zatrudnienia w dniu 17.10.2002r. otrzymał akta sprawy przesłane przez Sąd Rejonowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. w celu przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie uznania czynności wykonywanych przy obsłudze urządzeń do prasowania i klejenia wyrobów odzieżowych w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od dnia 01.09.1978 r. do dnia 15.09.1980r., za zatrudnienie w szczególnych warunkach. Pozytywne rozstrzygnięcie w tej sprawie miało stanowić w opinii M. S. podstawę do złożenia przez nią wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Przesłane przez Sąd Pracy akta sprawy, organ uznał jako wniosek strony o ustalenie prawa do zasiłku przedemerytalnego. W kwestii możliwości przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego organ podkreślił, że od l stycznia 2002r. nastąpiła nowelizacja ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001r. Nr 6, poz. 56 ze zm) polegająca na zniesieniu zasiłków przedemerytalnych. Podano, że osoby, które już posiadają prawo do zasiłku przedemerytalnego zachowują je nadal, bowiem przepisy przejściowe pozostawiają możliwość nabywania uprawnień do zasiłku przedemerytalnego na dotychczasowych zasadach osobom, które przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniły warunki do ich nabycia. Zgodnie zatem z zapisem art. 37j ust. l ustawy, osobie - zarejestrowanej przed 01.01.2002r.- zasiłek przedemerytalny przysługuje gdy spełniała określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, o których mowa w ust. l, są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Powołana wyżej regulacja prawna określa sposób dokumentowania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie wykonywane w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W postępowaniu dowodowym prowadzonym przed organem zatrudnienia dopuszcza się wyłącznie, świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wystawione przez właściwego pracodawcę na formularzu spełniającym wymogi tego rodzaju dokumentu, którego wzór określony został w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Wyklucza się w ten sposób możliwość stwierdzenia faktu wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze poprzez zeznania świadków. Organ wyjaśnił ponadto, że z cytowanych przepisów wynika, że nabycie uprawnień do zasiłku przedemerytalnego uzależnione jest od jednoczesnego spełnienia przesłanek w zakresie warunków do uzyskania statusu bezrobotnego (określonych w art. 2 ust. l pkt. 2) oraz warunków do uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych w myśl art. 23 ust. l i 2 ustawy oraz posiadania odpowiedniego "okresu uprawniającego do zasiłku", zdefiniowanego w art. 24 ust.2, 4 i 4a ustawy, wynoszącego w przypadku kobiet co najmniej 30 lat, albo 25 lat ogółem w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Organ przytoczył okoliczności wymienione przepisem, które podlegają zaliczeniu do "okresu uprawniającego do zasiłku", od których zależy nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Podkreślił, że do stażu, od którego zależy nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego nie zalicza się wcześniejszych okresów pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Organ podkreślił, że przepisy pozwalały na zaliczanie do łącznego stażu, od którego zależy nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego również okres aktualnie pobieranego zasiłku, ale tylko do dnia 31.12.2001r., ponieważ z dniem 01.01.2002r. weszły w życie przepisy ustawy nowelizacyjnej, które zniosły możliwość jego uwzględniania przy ustalaniu okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego. Z akt sprawy wynika, że M. S. wykazała łączny staż uprawniający do zasiłku przedemerytalnego w ilości 22 lat 7 miesięcy i 5 dni, w tym 11 lat 5 miesięcy i 10 dni wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach. Przy ustalaniu łącznego okresu wykonywania prac w szczególnych warunkach nie uwzględnia się pobierania zasiłków chorobowych oraz przebywania na urlopie bezpłatnym. w przedstawionym stanie prawnym i faktycznym, organ stwierdził, że M. S. nie spełniła warunków, aby nabyć prawo do zasiłku przedemerytalnego. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła M. S., w którym wskazała, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem decyzji. Zażądała, aby do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego zaliczyć jej okresy pobierania zasiłków dla bezrobotnych od 2.12.1993r. do 2.12.1994r. i od 5.01.200 r. do 4.07.2002r. oraz okresy wykonywania prac w szczególnych warunkach od 1.09.1978r. do 15.09.1980r. oraz od 25.05.198 r. do 15.09.198r. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 6c ust. 2 pkt. 2, art. 11 ust. 2 ustawy z dnia l7 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 154, póz. 1793) w związku z art.37j ust. l i la ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz art. 138 § 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, organ odwoławczy wskazał, że po rozpatrzeniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, ustalił, iż na dzień rejestracji strona udokumentowała okres zatrudnienia uprawniający do zasiłku wynoszący 22 lata, 7 miesięcy i 5 dni, w tym 11 lat, 5 miesięcy i 10 dni wykonywania prac w szczególnych warunkach. Stąd organ l instancji orzekł o przyznaniu stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z uwagi na nie udokumentowanie 30 letniego lub 25 letniego, w tym 15 lat wykonywania prac w szczególnych warunkach. Organ wskazał, że wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego został złożony w dniu 17.10.2002r., a więc po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, (...), ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, (...) oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, póz. 1793). Zgodnie z art. 11 ust. 2 wyżej powołanej ustawy osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. W myśl obowiązujących do dnia 31.12.2001r. przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - art. 37j ust. 1 pkt 1 i 2 - prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługiwało osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie z art. 37j ust. 1a ustawy o zatrudnienie i przeciwdziałaniu bezrobociu okresy wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. M. S. zarejestrowała się przed dniem wejścia w życie wyżej powołanej ustawy. Jednak w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy skarżąca nie spełniała warunków do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, ponieważ nie posiadała 30 letniego lub 25 letniego, w tym 15 lat wykonywania prac w szczególnych warunkach okresu uprawniającego do zasiłku. W dniu złożenia odwołania od decyzji organu l instancji M. S. przedłożyła zaznania świadków na okoliczność wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym dziadka. Do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego zalicza się okresy wymienione w art. 23 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 1,2, 4 i 5 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W żadnym z powołanych artykułów ustawodawca nie przewiduje możliwości zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego. Stąd nie można zaliczyć M. S. okresu wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym dziadka do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego. Do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego nie można również zaliczyć okresów pobierania przez skarżącą zasiłku dla bezrobotnych. Zgodnie z obowiązującymi do dnia 31.12.2001 r. przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego zaliczało się, na podstawie art. 371 ust. 1 okres aktualnie pobieranego zasiłku dla bezrobotnych. M. S. nie spełnia zatem warunków do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, ponieważ na dzień rejestracji w powiatowym urzędzie pracy ani na dzień 31.12.2001r. nie udokumentowała 30 letniego okresu uprawniającego do zasiłku lub 25 letniego, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac w szczególnych warunkach okresu uprawniającego do zasiłku. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca wniosła o uwzględnienie okresu pobieranego wcześniej zasiłku dla bezrobotnych oraz pracy w wymienionych okresach do uprawnień w zakresie zasiłku przedemerytalnego. Podkreśliła, że pracowała w szczególnych warunkach. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy odnotować, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Na zasadzie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym, podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, przy czym rozważa prawo obowiązujące w dniu jej wydania jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji. Organy obu instancji orzekały w rozpoznawanej sprawie w trybie przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wszczęcie postępowania administracyjnego przed organem I instancji nastąpiło z dniem 17 października 2002r. Skarżąca oczekiwała od organu przyznania jej prawa do świadczenia przedemerytalnego. M. S., bowiem posiadała status osoby bezrobotnej od 28 grudnia 2001r., z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 5 stycznia 2002r. do 5 lipca 2002r. Na dzień wszczęcia postępowania i orzekania w sprawie przyznania świadczenia przedemerytalnego, nie obowiązywał przepis art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, dotyczący tego świadczenia, gdyż został skreślony z dniem 1 stycznia 2002r, na mocy art. 3 pkt. 13 ustawy z dnia l7 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 154, póz. 1793). Zauważyć należy, że osoba, która nabyła uprawnienie do zasiłku przedemerytalnego, przed 1 stycznia 2002r., nadal je zachowały. Przepis międzyczasowy z art. 11 ust. 2 powyższej ustawy, dotyczący zasiłków przedemerytalnych stanowił, cyt. "Osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach, z tym że: 1) podlegają one waloryzacji na zasadach określonych dla zasiłków dla bezrobotnych obowiązujących w okresie ich wypłacania, 2) do osób posiadających prawo do zasiłku przedemerytalnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 24, 28, 28a, 29, 34 oraz 37l-37 o ustawy wymienionej w art. 3 niniejszej ustawy, w zakresie dotyczącym świadczeń przedemerytalnych." Mając na uwadze przywołany przepis, organy orzekające zobowiązane były do rozważenia czy skarżąca przed dniem 1 stycznia 2002r. była zarejestrowana jako bezrobotna i czy (przed tą datą) spełniała warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, bo tylko wówczas nabyłaby prawo, na zasadzie art. 11 ust. 2 cyt. ustawy do zasiłku przedemerytalnego. Data zarejestrowania przez skarżącą nie była kwestionowana przez strony postępowania. Kwestią sporną była okoliczność, czy skarżąca spełniała warunki określone w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, do uzyskania uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego, a w szczególności czy posiadała odpowiedni staż, od którego zależy nabycie prawa do tego zasiłku. Otóż w myśl obowiązujących przepisów – do dnia 31.12.2001r.- art. 37 j ust. 1 pkt. 1 i 2 prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługiwało osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie natomiast z art. 37j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu okresy wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Zwrócić należy uwagę, że skarżąca w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, nie spełniała warunków do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, ponieważ nie posiadała 30 letniego lub 25 letniego, w tym 15 lat wykonywania prac w szczególnych warunkach okresu uprawniającego do zasiłku. W odwołania od decyzji organu l instancji, skarżąca przedłożyła zaznania świadków na okoliczność wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym dziadka, jednakże do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego zalicza się okresy wymienione w art. 23 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 1,2, 4 i 5 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Podkreślić należy, że w żadnym z powołanych przepisów ustawodawca nie przewiduje możliwości zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego. Stąd brak było podstaw do zaliczenia M. S. okresu wykonywania prac w gospodarstwie rolnym dziadka do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego. Do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego nie można było również zaliczyć okresów pobierania przez skarżącą zasiłku dla bezrobotnych, bowiem taka możliwość występowała tylko do dnia 31.12.2001r., na zasadzie art. 371 ust. 1 zaliczeniu podlegał okres aktualnie pobieranego zasiłku dla bezrobotnych. Ponadto skarżąca na dzień rejestracji w powiatowym urzędzie pracy jak i na dzień 31.12.2001r. nie udokumentowała 30 letniego okresu uprawniającego do zasiłku lub 25 letniego okresu, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac w szczególnych warunkach. Wskazać należy, że organy administracji publicznej działają na podstawie prawa i w granicach prawa. Skoro przepisy w zakresie uzyskania uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego wskazują na przesłanki, które zainteresowany winien spełnić, stąd nie pozostawiona została ta kwestia do uznania organom, lecz do orzekania na podstawie obowiązujących przepisów w dacie orzekania, co do ustalonego w postępowaniu administracyjnym, stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrując się naruszenia prawa materialnego ani też innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.