I OZ 1168/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1981/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do opróżnienia lokalu postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE E. H., w złożonej przez siebie skardze na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do opróżnienia lokalu zawarła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dorosłym synem, który jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Podniosła, że jedyny dochód gospodarstwa domowego stanowi jej renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości [...] zł brutto – [...] zł netto. Podała również, że do jej stałych zobowiązań należą opłaty za mieszkanie w wysokości [...] zł miesięcznie, opłaty za energię elektryczną – [...] zł, za gaz – [...] zł, za abonament telefoniczny – [...] zł, a także koszty związane z zakupem leków – [...] zł oraz żywności – [...] zł. Oświadczyła, że samodzielnie uiszcza opłaty za gaz, energię elektryczną, jedzenie i leki, natomiast w pozostałym zakresie korzysta z pomocy rodziny, natomiast koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru ponosi jej ciotka. Wskazała, że jej mąż nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego i utrzymuje się we własnym zakresie. Z przedłożonych dokumentów wynikało, że skarżąca z mężem prowadzą wspólny rachunek bankowy. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy wskazując, że jakkolwiek jej sytuacja majątkowa jest trudna, to pozostaje ona w związku małżeńskim, przez co jej małżonek jest zobowiązany do udzielania jej pomocy w ramach wzajemnych obowiązków wynikających z treści art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1965 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. 2012, poz. 788 ze zm.). Wobec powyższego skarżąca nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Powyższe stanowisko zostało następnie podzielone przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 27 marca 2014 r. sygn. I OZ 211/14 utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Skarżąca w złożonej od wydanego w niniejszej sprawie wyroku skardze kasacyjnej ponownie zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 24 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie wskazując, że w sytuacji, gdy skarżąca złożyła ponowny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, koniecznym było zbadanie, czy jej sytuacja majątkowa uległa zmianie od czasu złożenia pierwszego wniosku w tym przedmiocie i wydania prawomocnego w tym zakresie orzeczenia. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, strona po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, mogła złożyć kolejny wniosek w tym zakresie. Jednak jego rozpoznanie nie mogło polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest bowiem dopuszczalne, ale tylko z uwagi na powstanie nowych okoliczności, które w sposób zasadniczy wpływają na ocenę sytuacji materialnej strony. Zważywszy zatem, że z oświadczeń zawartych przez skarżącą w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż jej sytuacja rodzinna i majątkowa nie uległa zmianie, w ocenie Sądu Wojewódzkiego nie zachodziły żadne nowe okoliczności, które umożliwiałyby przyznanie jej prawa pomocy. E. H., w złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu, zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenia art. 246 § 1 P.p.s.a. poprzez odmowę przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia jej od kosztów sądowych, w sytuacji gdy z podanych przez nią informacji wynika, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W uzasadnieniu zażalenia podnoszono, że wykazała, iż jej sytuacja uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Sąd Wojewódzki zaś błędnie uznał, że prowadzący osobne gospodarstwo domowe małżonek skarżącej jest zobowiązany do udzielenia jej pomocy. Zapłata kosztów sądowych nie należy bowiem do obowiązków majątkowych małżonków wynikających z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Nie stanowi bowiem zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych dlatego wnioskodawczyni nie może skorzystać z pomocy męża a sama nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawa z wniosku E. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w niniejszym postępowaniu została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2014 r., którym odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. Z uzasadnienia wspomnianego postanowienia wynika, że wówczas powodem odmowy przyznania prawa pomocy był brak wykazania przez nią w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, w sytuacji gdy może korzystać z pomocy zobligowanego do jej niesienia męża. Wskazane wyżej prawomocne postanowienie Sądu I instancji należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 P.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona. Postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącą ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności faktyczne bądź prawne, które były podstawą odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki prawidłowo uznał , że w złożonym ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca nie wskazała żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby zmianę tego postanowienia. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie wywiódł, iż złożony przez nią ponownie wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Podnoszone przez skarżącą w zażaleniu okoliczności pozostawały przy tym bez znaczenia dla przedmiotowego rozstrzygnięcia skoro były one powiązane z argumentacją, która nie odnalazła akceptacji ze strony Sądów w pierwotnie rozpoznawanym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.