I FZ 297/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Po 418/17 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 20 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji umarzającej postępowanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od września 2015 r. do stycznia 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Po 418/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w sprawie ze skargi A. S. (dalej: skarżąca, strona, wnioskodawczyni) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 20 stycznia 2017 r., w przedmiocie uchylenia decyzji umarzającej postępowanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od września 2015 r. do stycznia 2016 r. W uzasadnieniu postanowienia WSA wskazał, że skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 21 lutego 2017 r. wniosła do WSA w Poznaniu skargę na ww. decyzję organu podatkowego. Mocą zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 23 marca 2017 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania - pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu i nadesłanie pocztowego dowodu nadania skargi do organu. Następnie zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 marca 2017 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi wraz z odpowiedzią na skargę doręczono pełnomocnikowi skarżącej 10 kwietnia 2017 r. Kwota należnego wpisu od skargi została uiszczona w stosownym terminie, tj. 14 kwietnia 2017 r. Pełnomocnik skarżącej pismem nadanym 21 kwietnia 2017 r. wniósł o sporządzenie i doręczenie kopii zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 23 marca 2017 r. Do ww. pisma dołączono dowód nadania skargi do organu, jak również stosowny dokument pełnomocnictwa. Z uwagi na uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi, postanowieniem z dnia 10 maja 2017 r. odrzucono skargę. Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony skarżącej pismem datowanym na dzień 22 maja 2017 r. wniósł zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 maja 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny, w sprawie o sygn. I FZ 29/18, oddalił zażalenie. Pismem z dnia 29 maja 2018 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Strona zakwestionowała we wniosku prawidłowość wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, podnosząc, że pozostawała w błędzie co do konieczności realizacji wezwania do usunięcia braków, będąc w przekonaniu o jego nieskuteczności. Rozpoznając wniosek skarżącej o przywrócenie terminu, WSA w pierwszej kolejności stwierdził, że skarżąca spełniła warunek formalny, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: P.p.s.a.). Spełniona została również kolejna przesłanka, a mianowicie uzupełniono braki formalne skargi. W ocenie WSA, skarżąca nie spełniła jednak ostatniej przesłanki warunkującej przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, tj. nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu do jej dokonania (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie, zawodowy pełnomocnik podał jako przyczynę uchybienia terminu fakt wezwania do usunięcia braków formalnych skierowany do strony przez "sekretariat Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego", a zatem bez wskazania, który Sąd wzywa do uzupełnienia braków formalnych, a ponadto, nie przez sam Sąd, Przewodniczącego ani żaden z innych organów (instytucji) przewidzianych w P.p.s.a., jak również wezwanie było w powołaniu na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału bez możliwości identyfikacji tego organu Sądu. Sąd I instancji uznał podnoszoną przez skarżącą argumentację za całkowicie chybioną. Jak słusznie uznał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 maja 2018 r. I FZ 29/18 sąd, jako instytucja - jednostka organizacyjna Skarbu Państwa, czynności administracyjne i biurowe, takie jak sporządzania pism procesowych, na podstawie stosownych zarządzeń przewodniczącego wydziału (np. wezwań do uzupełnienia braków formalnych skargi) wykonuje poprzez swoich pracowników, co w sposób szczegółowy reguluje zarządzenie w sprawie zasad biurowości w sądach administracyjnych. Odnosząc się natomiast do argumentu wnioskodawczyni, że w zarządzeniu wezwano do usunięcia braków formalnych w postaci doręczenia "pocztowego dowodu nadania skargi do organu", a zgodnie z art. 57 § 1 pkt 1-4 P.p.s.a. nie stanowi to braku formalnego, WSA wskazał, iż kwestia tego, czy brak pocztowy dowodu nadania skargi stanowi brak formalny w rozumienia art. 49 § 1 P.p.s.a., nie ma w niniejszej sprawie żadnego znaczenia. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 marca 2017 r. wezwano bowiem stronę skarżącą także o nadesłane stosownego pełnomocnictwa, którego brak bezsprzecznie należy rozważać w kategorii braku formalnego skargi. Zdaniem sądu skarżąca nie uprawdopodobniła przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, pozwalającej na zastosowanie instytucji przewidzianej w treści art. 86 § 1 P.p.s.a. Z argumentów podnoszonych przez stronę skarżącą wynika, że brak winy w uchybieniu terminu upatruje ona między innymi w pozostawaniu w błędzie co do konieczności realizacji wezwania do usunięcia braków formalnych. WSA argumentował, że wprawdzie, strona nie ma obowiązku udowodnienia, a tylko uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nie nastąpiło bez jej winy, jednakże nie oznacza to, że wystarczające dla przywrócenia terminu są gołosłowne oświadczenia strony, nie poparte żadnymi wiarygodnymi danymi. Z powyższych względów WSA odmówił stronie przywrócenia terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła sądowi naruszenie art. 87 § 2, art. 141 § 4 i art. 106 § 3 w z w. z art. 166 P.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu, nierozpoznanie merytoryczne wniosku oraz uznanie, że: - pozostawanie w błędzie co do konieczności realizacji wezwania stanowi "gołosłowne oświadczenia strony, nie poparte żadnymi wiarygodnymi danymi", podczas gdy z akt sprawy wynikają dokumenty, na których strona opiera swe twierdzenia, a poza tym sąd, mając wątpliwości, nie wezwał strony do przedłożenia wszelkich dokumentów uzasadniających wniosek, w ocenie strony wezwanie do usunięcia braków formalnych zostało skierowane do strony przez "sekretariat WSA", a zatem bez wskazania, który sąd wzywa do uzupełnienia braków formalnych, a ponadto nie przez sam Sąd, Przewodniczącego ani żaden z organów przewidzianych w P.p.s.a., jak również wezwanie było w powołaniu na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału bez możliwości identyfikacji tego organu, co jednoznacznie wskazuje, że strona mogła pozostawać w błędzie co do konieczności realizacji wezwania; - kwestia tego, czy brak pocztowy dowodu nadania skargi stanowi brak formalny w rozumieniu art. 49 § 1 P.p.s.a., nie ma w sprawie żadnego znaczenia, gdy tymczasem nie stanowi on braku formalnego skargi, albowiem z przepisów art. 57 § 1 pkt 1-4 P.p.s.a. wynika, że nie jest to element skargi, a co najwyżej dowód zmierzający do ustalenia daty wniesienia skargi, co oznacza, że nie jest to brak formalny skargi, a tym samym wprowadza to w błąd co do konieczności realizacji wezwania, tym bardziej, że nie zostało ono podpisane przez organ sądowy, a jedynie przez pracownika sekretariatu, strona bowiem otrzymując takie wezwanie nie uzupełniła go w terminie, będąc przekonana o jego nieskuteczności. W związku z powyższymi zarzutami, wniesiono o uchylenie spornego postanowienia i przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zauważa i podkreśla, że wszystkie kwestie stanowiące podstawę zażalenia, w istocie kwestionują prawidłowość wezwań do uzupełnienia braków, a w konsekwencji, zasadność odrzucenia skargi przez sąd I instancji, która to okoliczność została już prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem NSA z dnia 17 maja 2018 r., sygn. akt I FZ 29/18, oddalającym zażalenie skarżącej na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2017 r,, sygn. akt I SA/Po 418/17 w przedmiocie odrzucenia skargi. Zatem na obecnym etapie postępowania, gdzie przedmiotem sporu jest ocena zasadności wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, zagadnienia powyższe (wejścia do obrotu prawnego zarządzenia Przewodniczącego z dnia 23 marca 2017 r., skierowania wezwania do usunięcia braków przez sekretariat, a nie przez Sąd, Przewodniczącego ani inny organ przewidziany w P.p.s.a., czy wezwania do nadesłania - między innymi - pocztowego dowodu nadania skargi) nie są relewantne. NSA nie znajduje żadnych podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, w którym to orzeczeniu sąd I instancji zasadnie przyjął, że wniosek o przywrócenie terminu do uzupełniania braków formalnych skargi nie zasługuje na uwzględnienie i wskazał na przyczynę takiego stanu rzeczy, a mianowicie (przy jednoczesnym spełnieniu warunków formalnych wniosku o przywrócenie terminu), nieuprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu (a więc niespełnienie przesłanki z art. 87 § 2 P.p.s.a.). Za zasadne NSA uznaje stanowisko sądu I instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, pozwalającej na zastosowanie instytucji przewidzianej w treści art. 86 § 1 P.p.s.a. Z argumentów podnoszonych przez stronę skarżącą wynikało, że brak winy w uchybieniu terminu upatruje ona między innymi w pozostawaniu w błędzie co do konieczności realizacji wezwania do usunięcia braków formalnych. Nie budzi wątpliwości w judykaturze ani doktrynie stwierdzenie, że z regulacji rozdziału 6, dział III P.p.s.a. wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, jeżeli strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego i możliwego zarazem w danych warunkach wysiłku. Podsumowując, słuszna była finalna ocena sądu I instancji co do nieuprawdopodobnienia przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków skargi, co dawało podstawę do odmowy przywrócenia tego terminu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.