III AUa 45/19
Sądy powszechne2019-11-13
Sygnatura
III AUa 45/19
Data orzeczenia
2019-11-13
Rodzaj
SENTENCE
Sędziowie
Alicja Sołowińska (PRESIDING_JUDGE)Teresa Suchcicka
Podstawa prawna
Treść orzeczenia
<p>Sygn.akt III AUa 45/19</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 13 listopada 2019 r.</p>
<p>Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p>
<p>w składzie:</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Przewodniczący: sędzia Alicja Sołowińska </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Sędziowie: Teresa Suchcicka</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<span class="anon-block">D. Z.</span>
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Protokolant: Magda Małgorzata Gołaszewska</strong>
</p>
<p>po rozpoznaniu na rozprawie 13 listopada 2019 r. w <span class="anon-block">B.</span>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->sprawy z odwołania <span class="anon-block">R. R.</span>
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->przy udziale zainteresowanych: <span class="anon-block">H. R. (1)</span> oraz <span class="anon-block">K. R.</span> </em>
</strong>
</p>
<p>przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego</p>
<p>o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym rolników jako domownika</p>
<p>
<strong>
<!-- -->na skutek apelacji wnioskodawcy <span class="anon-block">R. R.</span>
</strong>
</p>
<p>od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 7 listopada 2018 r. sygn. akt IV U 611/18</p>
<p>I.
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję z 26 lutego 2018 roku w ten sposób, że ustala, iż ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz emerytalno-rentowe <span class="anon-block">H. R. (1)</span> ustaje od 2 lutego 2016 roku i od tej daty ustaje obowiązek opłacania składek;</em>
</strong>
</p>
<p>II.
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->zasądza od Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego <span class="anon-block"> Oddział (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> na rzecz <span class="anon-block">R. R.</span> 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w 420 (czterysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.</em>
</strong>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->
<span class="anon-block">D. Z.</span> <span class="anon-block">A. T.</span> <span class="anon-block">S.</span>
</em>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sygn. akt: III AUa 45/19</strong>
</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia 26 lutego 2018 r. stwierdził ustanie od dnia 18 lutego 2018 r. ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego dla <span class="anon-block">H. R. (1)</span> jako domownika w <span class="anon-block"> gospodarstwie rolnym (...)</span>.</p>
<p>Od powyższej decyzji odwołanie złożył <span class="anon-block">R. R.</span>, zaskarżając ją w części dotyczącej daty ustania ubezpieczenia społecznego rolników oraz daty ustania obowiązku opłacania składek za <span class="anon-block">H. R. (1)</span>. Domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i stwierdzenia ustania ubezpieczenia społecznego rolników dla <span class="anon-block">H. R. (1)</span> (matki odwołującego) oraz ustania obowiązku opłacania składek od dnia 2 lutego 2016 r.</p>
<p>W odpowiedzi na odwołanie Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego <span class="anon-block"> Oddział (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> wniosła o jego oddalenie, wskazując że wydana decyzja jest prawidłowa.</p>
<p>Zainteresowana <span class="anon-block">K. R.</span> – synowa <span class="anon-block">H. R. (1)</span>, poparła odwołanie skarżącego.</p>
<p>Sąd Okręgowy wyrokiem z 7 listopada 2018 r. oddalił odwołanie.</p>
<p>Sąd Okręgowy ustalił, że <span class="anon-block">H. R. (1)</span> działając w imieniu własnym i męża <span class="anon-block">B. R.</span> w dniu 7 maja 1993 r. darowała synowi <span class="anon-block">R. R.</span> (odwołującemu w sprawie) niezabudowaną nieruchomość rolną, składającą się z <span class="anon-block">działek o numerach (...)</span> o powierzchni 6,22 ha. Pozostałe grunty rolne, stanowiące niezabudowaną <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> o powierzchni 10,95 ha <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">B. R.</span> przekazali skarżącemu w dniu 21 grudnia 1994 r. umową darowizny sporządzoną w formie aktu notarialnego, repertorium A nr 13669/1994.</p>
<p>Rodzice skarżącego w dalszym ciągu pozostawali właścicielami domu mieszkalnego i budynków gospodarczych, położonych w miejscowości <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block">(...)-(...) D.</span>. Jedną z przyczyn przekazania synowi wszystkich gruntów było ubieganie się przez jego ojca o rentę rolniczą, co wiązało się z koniecznością rezygnacji z prowadzenia działalności rolniczej. Prowadzeniem gospodarstwa nadal jednak zajmowali się rodzice <span class="anon-block">R. R.</span>. Odwołujący uczestniczył w tym w ograniczonym zakresie z uwagi na podjęcie nauki oraz pracy w <span class="anon-block">W.</span>, gdzie zamieszkał. W gospodarstwie rolnym prowadzona była przede wszystkim hodowla bydła.</p>
<p>W dniu 24 listopada 2003 r. odwołujący wraz z małżonką <span class="anon-block">K. R.</span> zakupili nieruchomość rolną oznaczoną numerem 188/1 o powierzchni 3,53 ha. W tym samym dniu udzielili również pełnomocnictw <span class="anon-block">B. R.</span> do zarządu i administrowania ich gospodarstwem rolnym. Na skutek wniosku <span class="anon-block">R. R.</span> w dniu 23 marca 2004 r. wpisano go do ewidencji producentów pod numerem <span class="anon-block"> (...)</span>. Bydłem nadal zajmowali się jego rodzice.</p>
<p>W dniu 9 października 2009 r. w <span class="anon-block">P.</span> Terenowej KRUS w <span class="anon-block">S.</span> odwołujący oraz jego matka złożyli zgodne oświadczenia o stałej pracy <span class="anon-block">H. R. (1)</span> w gospodarstwie rolnym syna od dnia 9 października 2009 r. Na tej podstawie decyzją z dnia 26 października 2009 r., znak: KU/W-4000-<span class="anon-block"> (...)</span>, zgodnie ze złożonymi oświadczeniami, stwierdzono podleganie <span class="anon-block">H. R. (1)</span> ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownika od dnia 9 października 2009 r.</p>
<p>Od stycznia 2014 r. skarżący był stałym dostawcą mleka do <span class="anon-block"> (...) Spółdzielni (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>. Dochody ze sprzedaży mleka oraz dopłaty wpływały na rachunek należący do skarżącego i były przeznaczane na pokrycie kosztów związanych zarówno z prowadzeniem gospodarstwa rolnego oraz na utrzymanie rodziny.</p>
<p>W sierpniu 2014 r. <span class="anon-block">R. R.</span> wraz z żoną przeprowadzili się do Linowa i zamieszkali w domu rodziców. Z uwagi na konflikt pomiędzy stronami, 19 listopada 2015 r. skarżący z małżonką cofnęli pełnomocnictwo notarialne udzielone <span class="anon-block">B. R.</span> w dniu 24 listopada 2003 r. Natomiast 2 lutego 2016 r. odwołujący wystąpił o zwrot 32 sztuk bydła oraz ich dokumentów. Po odwołaniu pełnomocnictwa <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">R. R.</span> nadal przekazywali rodzicom część pieniędzy ze sprzedaży mleka, albowiem to oni zajmowali się bydłem.</p>
<p>Dalszy rozwój nieporozumień w rodzinie, dotyczący ustalenia własności stada bydła oraz próby eksmisji rodziny odwołującego, doprowadził do rozstrzygania sporów na drodze sądowej. Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny wyrokiem z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I C 558/16 nakazał wydanie <span class="anon-block">R.</span> i <span class="anon-block">K. R.</span> 32 sztuk bydła.</p>
<p>W dniu 29 czerwca 2017 r. skarżący złożył w KRUS oświadczenie, w którym wskazał że jego rodzice na terenie gmin <span class="anon-block">D.</span> i <span class="anon-block">S.</span> prowadzą działalność rolniczą na własny rachunek. Mając powyższe na uwadze rolniczy organ rentowy dokonał weryfikacji powierzchni gospodarstwa rolnego, użytkowanego przez <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">B. R.</span>. Ustalono wówczas, że małżonkowie są podatnikami podatku rolnego jedynie z tytułu posiadania użytków rolnych położonych na terenie gminy <span class="anon-block">D.</span> o łącznej powierzchni 0,5390 ha fizycznych, co stanowi 0,5145 ha przeliczeniowych.</p>
<p>Odwołujący w dniu 20 lipca 2017 r. zgłosił się do <span class="anon-block">P.</span> Terenowej KRUS w <span class="anon-block">S.</span> w celu wyrejestrowania swojej matki z ubezpieczenia społecznego rolników. W dniu 16 listopada 2017 r. do Kasy wpłynęło pismo pełnomocnika <span class="anon-block">R. R.</span>, złożone w związku z wnioskiem o wyłączenie <span class="anon-block">H. R. (2)</span> z ubezpieczenia społecznego rolników wraz z protokołami rozpraw, kopią wyroku Sądu Okręgowego z dnia 5 czerwca 2017 r. z uzasadnieniem oraz płytą z nagraniem przebiegu rozpraw. Z uwagi na powyższe KRUS wszczął postępowanie wyjaśniające co do zasadności podlegania <span class="anon-block">H. R. (1)</span> ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownika w gospodarstwie rolnym syna.</p>
<p>Przekazanie zwierząt nastąpiło w dniu 17 lutego 2018 r. - zgodnie z protokołem odbioru bydła, sporządzonym na podstawie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, wydanego w sprawie o sygnaturze akt: I ACa 747/17.</p>
<p>
<span class="anon-block">R. R.</span> opłacał składki za <span class="anon-block">H. R. (1)</span> jako domownika do 17 lutego 2018 r., do momentu przekazania bydła.</p>
<p>W dniu 19 lutego 2018 r. <span class="anon-block">H. R. (1)</span> złożyła oświadczenie, że od dnia 18 lutego 2018 r. nie pracuje w gospodarstwie rolnym syna <span class="anon-block">R. R.</span>. Kierując się powyższym, KRUS decyzją z dnia 26 lutego 2018 r. stwierdził, że <span class="anon-block">H. R. (1)</span> od dnia 18 lutego 2018 r. nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego.</p>
<p>Odwołujący formalnie wyprowadził się z gospodarstwa rodziców 1 lipca 2018 r., przed uprawomocnieniem się wyroku o eksmisji.</p>
<p>
<span class="anon-block">H. R. (1)</span> zajmowała się bydłem do dnia 17 lutego 2018 r., do chwili ich przekazania w oparciu o protokół odbioru bydła na podstawie wskazanego wyżej wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku sygn. akt I ACa 747/17. Z tytułu wykonywanej pracy oraz ponoszonych wydatków na utrzymanie hodowli otrzymywała od syna środki pieniężne. Przelewem bankowym z dnia 12 stycznia 2017 r. odwołujący przekazał <span class="anon-block">H. R. (1)</span> kwotę 1.700 zł za pracę przy krowach. Po nasileniu konfliktu odwołujący się nie przekazywał środków na utrzymanie bydła.</p>
<p>Matka skarżącego podlega obecnie ubezpieczeniom społecznym rolników na podstawie wniosku, nie spełnia warunków do objęcia ubezpieczeniem z mocy ustawy rolniczej.</p>
<p>Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie jako niezasadne nie zasługiwało na uwzględnienie.</p>
<p>Sąd I instancji w uzasadnieniu powołał się na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 7;art. 16)">art. 7 i art. 16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> (t.j. Dz.U.2017.2336 ze zm., dalej ustawa rolnicza). Sąd Okręgowy przytoczył definicję domownika zawartą w art. 6 pkt 2 ustawy rolniczej oraz zwrócił uwagę na art. 37 ust. 1 tej ustawy.</p>
<p>W ocenie Sądu Okręgowego brak było podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, skoro z poczynionych ustaleń wynika, że do dnia wydania bydła, czyli do 17 lutego 2018 r. <span class="anon-block">H. R. (1)</span> faktycznie zajmowała się powyższym inwentarzem, wykonując stałą pracę w gospodarstwie odwołującego jako domownik.</p>
<p>Zdaniem Sądu I instancji zasadnicze znaczenie dla takiej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego miały zeznania świadków: <span class="anon-block">M. B.</span>, <span class="anon-block">A. R.</span> i <span class="anon-block">S. R.</span>, którzy zgodnie potwierdzili, że <span class="anon-block">H. R. (1)</span> stale pracowała w gospodarstwie syna, a jej głównym zajęciem była hodowla bydła. Zeznania wymienionych świadków były zdaniem Sądu Okręgowego wiarygodne, spójne, wzajemnie się uzupełniały i w pełni zasługiwały na uwzględnienie.</p>
<p>Niezależnie od stopnia natężenia emocji i racji stron w trwającym sporze rodzinnym, Sąd pierwszej instancji nie uznał za wiarygodne tej części zeznań skarżącego, który starał się wykazać, że <span class="anon-block">H. R. (1)</span> zaprzestała pracy w jego gospodarstwie rolnym od dnia 2 lutego 2016 r., to jest z chwilą wezwania do zwrotu bezpodstawnie zabranych krów.</p>
<p>Sąd Okręgowy podkreślił, że istniejący konflikt w rodzinie nie ma zasadniczego znaczenia na gruncie cyt. wyżej przepisów ubezpieczeniowych.</p>
<p>Zdaniem Sądu I instancji, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, nie ulega wątpliwości, że to właśnie <span class="anon-block">H. R. (1)</span> od początku, to jest od chwili złożenia w dniu 9 października 2009 r. zgodnego oświadczenia woli o stałej pracy w gospodarstwie rolnym syna (k – 44-45 akt KRUS), zajmowała się hodowlą jego bydła mlecznego. Pobierała z tego pożytki, ponosiła ciężary utrzymania stada, otrzymywała również środki pieniężne od wnioskodawcy w związku z wykonywaną pracą w jego gospodarstwie. Ostatni wpływ z tego tytułu dotyczył kwoty 1.700 zł przelanej na rachunek <span class="anon-block">H. R. (1)</span> w dniu 12 stycznia 2017 r., co również przeczy twierdzeniu odwołującego się, że wymieniona przestała być domownikiem od lutego 2016 r. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na brak konsekwencji odwołującego się, co do daty zaprzestania wykonywania pracy przez matkę. Skarżący będąc pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, złożył w lutym 2018 r. w KRUS oświadczenie, że H. <span class="anon-block">R.</span> nie pracuje w gospodarstwie rolnym od stycznia 2017 r. (k. 184 i nast. akta KRUS).</p>
<p>Kierując się poczynionymi ustaleniami Sąd Okręgowy uznał, że pozwany rolniczy organ rentowy zasadnie ocenił, iż dopiero od dnia 18 lutego 2018 r., czyli następnego dnia po wydaniu bydła, zaistniały przesłanki do stwierdzenia ustania ubezpieczenia społecznego rolników dla <span class="anon-block">H. R. (1)</span>. W świetle poczynionych przez Sąd ustaleń, była ona bowiem przed tą datą domownikiem rolnika w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 6;art. 6 pkt. 2)">art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> i podlegała z mocy przepisów tej ustawy ubezpieczeniu rolniczemu w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego.</p>
<p>W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477<sup>
<!-- -->14 </sup>§ 1 k.p.c.</a> oddalił odwołanie <span class="anon-block">R. R.</span> jako bezpodstawne.</p>
<p>Odwołanie od powyższego wyroku wniósł <span class="anon-block">R. R.</span> zarzucając mu:</p>
<p>I.
naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 6;art. 6 pkt. 2)">art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników</a>, poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że za stałą pracę w gospodarstwie rolnym należy uznać dokonywanie czynności w gospodarstwie wbrew woli rolnika, w sytuacji bezprawnego przetrzymywanie bydła rolnika, niedopuszczania rolnika do inwentarza stanowiącego jego własność, pobieranie wszelkich korzyści z tego tytułu, i<em>
<!-- --> de facto</em> działania na szkodę rolnika,</p>
<p>II.
sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia, a polegającą na przyjęciu, iż <span class="anon-block">H. R. (1)</span> nie dzierżawiła gruntów powyżej 1 ha przeliczeniowego, w sytuacji gdy okoliczność ta znajduje potwierdzenie w zeznaniach zainteresowanej <span class="anon-block">H. R. (1)</span>, <span class="anon-block">K. R.</span>, jak również świadków.</p>
<p>Mając na uwadze powyższe zarzuty, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 368;art. 368 § 1;art. 368 § 1 pkt. 5)">art. 368§1 pkt 5 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386§1 k.p.c.</a> odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji, poprzez:</p>
<p>I.
stwierdzenie ustania ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie: ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego dla Pani <span class="anon-block">H. R. (1)</span> od dnia 2 lutego 2016 r. i ubezpieczenia emerytalno-rentowego dla Pani <span class="anon-block">H. R. (1)</span> od dnia 2 lutego 2016 r., oraz ustanie obowiązku opłacania składek za <span class="anon-block">H. R. (1)</span> od dnia 2 lutego 2016 r.</p>
<p>II.
zasądzenie od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - <span class="anon-block">P.</span> Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w <span class="anon-block">S.</span> na rzecz wnioskodawcy <span class="anon-block">R. R.</span> kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norma przepisanych</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje:</strong>
</p>
<p>Apelacja jest uzasadniona.</p>
<p>W sprawie nie było sporu co do tego, że <span class="anon-block">H. R. (1)</span> nie podlega ubezpieczeniom społecznym rolników jako domownik w gospodarstwie rolnym swojego syna, a odwołującego się w sprawie <span class="anon-block">R. R.</span>, lecz koncentrował się na ustaleniu daty ustania tego ubezpieczenia.</p>
<p>Organ rentowy oraz <span class="anon-block">H. R. (1)</span> utrzymywali, że ubezpieczenie społeczne rolników jako domownika zainteresowanej ustało od 18 lutego 2018 r., tj. od dnia następnego po wydaniu przez <span class="anon-block">H. R. (1)</span> stada krów będących własnością <span class="anon-block">R. R.</span>. W ocenie KRUS do dnia wydania stada na mocy prawomocnego wyroku w sprawie I C 558/16 <span class="anon-block">H. R. (1)</span> należy traktować jako domownika rolnika w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 6;art. 6 pkt. 2)">art. 6 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników</a>. Z faktu sprawowania rzeczywistej opieki, w sensie codziennego zajmowania się stadem 32 krów będących własnością <span class="anon-block">R. R.</span>, organ rentowy wywodził, że <span class="anon-block">H. R. (1)</span> stale pracowała w gospodarstwie rolnika - swojego syna, a zatem była domownikiem podlegającym ubezpieczeniu, które ustało z chwilą zwrotu rolnikowi stada.</p>
<p>Odmienne stanowisko co do daty ustania ubezpieczenia <span class="anon-block">H. R. (1)</span> jako domownika prezentował odwołujący się <span class="anon-block">R. R.</span>. Twierdził bowiem, że ubezpieczenie ustało 2 lutego 2016 r. tj. od daty wystąpienia o zwrot stada 32 sztuk bydła oraz ich dokumentów. Wobec odmowy wydania zwierząt na pisemne wezwanie odwołujący złożył 20 września 2016 r. pozew o wydanie krów i Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 5 czerwca 2017 r. w sprawie I C 558/16 nakazał <span class="anon-block">B. R.</span> i <span class="anon-block">H. R. (1)</span> wydanie na rzecz <span class="anon-block">R. R.</span> i jego żony <span class="anon-block">K. R.</span> 32 sztuk bydła o określonych numerach identyfikacyjnych i jednocześnie oddalił powództwo małżonków <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">H. R. (1)</span>, że bydło co do którego nakazano wydanie stanowi ich własność. Odwołujący wywodził zatem, że skoro stado krów stanowiące jego własność zostało przez jego rodziców przejęte wbrew jego woli, to nie oznacza to, że <span class="anon-block">H. R. (1)</span> opiekując się tym stadem podlegała ubezpieczeniu społecznym rolników jako domownik rolnika do czasu wydania krów na mocy prawomocnego wyroku tj. do 17 lutego 2018 r.</p>
<p>W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 6;art. 6 pkt. 2)">art. 6 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.</p>
<p>Domownikiem w rozumieniu cytowanego przepisu jest ten, kto stale pracuje w gospodarstwie rolnym będącym w posiadaniu rolnika. Wymiar czasu pracy domownika ma być stosowny do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób. Rolnik prowadzi osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą i może posiłkować się pracą małżonka, domowników, a także pracowników najemnych. Osobiste prowadzenie gospodarstwa przez rolnika należy rozumieć w sensie organizacyjnym i decyzyjnym, a nie jako jednostkowe czynności.</p>
<p>„Stała praca” domownika w gospodarstwie rolnym ma natomiast charakter czynnościowy obliczony na aktualne i jednostkowe potrzeby wynikające z prowadzonej działalności rolniczej. Oznacza to, że rolnik ma prawo kształtować i nadzorować pracę. Pewne jest, że skoro ryzyko działalności ponosi rolnik, to ma on możliwość zlecenia domownikowi na bieżąco poszczególnych prac, planowania pracy, a ostatecznie dokonywania jej oceny.</p>
<p>W świetle niekwestionowanych ustaleń Sądu I instancji jest oczywiste, że <span class="anon-block">H. R. (1)</span> wraz z mężem <span class="anon-block">B. R.</span> wbrew wiedzy i woli odwołującego w listopadzie 2015 r. zgłosili przemieszczenie 32 sztuk bydła stanowiącego własność <span class="anon-block">R. R.</span> do własnego gospodarstwa. Skutkiem takiego działania było wyłączenie spod władztwa odwołującego tego stada. Fakt niezgodnego z prawem przejęcia stada krów będącego własnością <span class="anon-block">R. R.</span> był przedmiotem postępowania w sprawie II K 54/17 w której Sąd Rejonowy w Szczytnie wyrokiem z 27 listopada 2017 r. uznał <span class="anon-block">B. R.</span> – męża <span class="anon-block">H. R. (1)</span> – winnym przywłaszczenia 32 sztuk bydła i przywłaszczenia dokumentów tj. paszportów bydła. Przywłaszczenie przez małżonków <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">H. R. (1)</span> stada krów odwołującego stało się przyczyną nasilającego się konfliktu w tej rodzinie. Wyrazem tego było cofnięcie pełnomocnictwa rodzicom przez <span class="anon-block">R.</span> i <span class="anon-block">K. R.</span>. Z kolei <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">B. R.</span> wystąpili o eksmisję rodziny <span class="anon-block">R. R.</span> z domu we wsi <span class="anon-block">L.</span>, o czym orzekł Sąd wyrokiem z 22 grudnia 2017 r. , nakazując odwołującemu, jego żonie oraz dzieciom opuszczenie i wydanie pomieszczeń w budynku położonym w <span class="anon-block"> (...)</span>. Natomiast <span class="anon-block">R. R.</span> we wrześniu 2016 r. , o czym wspomniano wyżej, wystąpił z powództwem o wydanie zawłaszczonego stada 32 krów.</p>
<p>Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że między <span class="anon-block">R. R.</span>, a jego rodzicami <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">H. R. (1)</span> istnieje od 2015 r. konflikt, który nasilił się w 2016 r. Ten konflikt nie pozwala na przyjęcie, że <span class="anon-block">H. R. (1)</span> od lutego 2016 r. stale pracowała jako domownik w gospodarstwie rolnym syna <span class="anon-block">R.</span>, przede wszystkim dlatego, że opieka i zajmowanie się stadem krów przejętych wbrew woli rolnika, z wyłączeniem możliwości podejmowania przez tego rolnika jakichkolwiek decyzji co do tego stada, nie może być uznane za pracę w gospodarstwie rolnika. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie można być domownikiem rolnika w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 6;art. 6 pkt. 2)">art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników</a>, wbrew woli rolnika. Podkreślić należy, że <span class="anon-block">R. R.</span> wyraźnie sprzeciwiał się przejęciu stada krów, czemu dal wyraz poprzez żądanie zwrotu zwierząt z wykorzystaniem drogi sądowej. Fakt, iż nie miał wpływu na przejęte stado znajduje potwierdzenie w zeznaniach <span class="anon-block">H. R. (1)</span>. Zauważyć również należy, że małżonkowie <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">B. R.</span> nie pracowali w gospodarstwie syna od czasu gdy cofnięte zostało pełnomocnictwo, tj. od listopada 2015 r. Pracę <span class="anon-block">H. R. (1)</span> w gospodarstwie jej syna w charakterze domownika organ rentowy, a następnie Sąd I instancji, wywiedli z faktu opieki nad stadem krów, które było własnością <span class="anon-block">R. R.</span>. Sąd Okręgowy w ocenie pominął jednakże fakt, że praca <span class="anon-block">H. R. (1)</span> związana z opieką nad stadem, była wykonywana wbrew woli rolnika i dotyczyła wyłącznie stada zwierząt wyłączonych spod władztwa rolnika. Nie sposób jest więc przyjąć, że w spornym okresie tj. od lutego 2016 r. stado 32 sztuk bydła stanowiło <span class="anon-block"> gospodarstwo (...)</span> tylko dlatego, że formalnie był on ich właścicielem, natomiast nie mógł o nich decydować, a w drodze przymusu sądowego domagał się wydania swojej własności.</p>
<p>W świetle przedstawionych wyżej okoliczności Sąd I instancji, chociaż prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, w szczególności co do istniejącego konfliktu między stronami, rozmiaru pracy <span class="anon-block">H. R. (1)</span> w gospodarstwie syna i okresów tej pracy w tym gospodarstwie, to wbrew <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 6;art. 6 pkt. 2)">art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> przyjął, że zainteresowana od 2 lutego 2016 r. stale pracowała w gospodarstwie rolnym syna jako domownik i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu.</p>
<p>Apelacja jako uzasadniona skutkowała zmianą zaskarżonego wyroku i ustaleniem ustania ubezpieczenia rolniczego <span class="anon-block">H. R. (1)</span> i łączącej się z tym obowiązkiem opłacania składek od 2 lutego 2016 r. o czym Sąd orzekł na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a>
</p>
<p>O kosztach procesu Sąd orzekł na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> Na kwotę zasądzoną jako zwrot kosztów procesu składa się 30 zł tytułem opłaty od apelacji oraz 420 zł (180 zł za I instancję i 240 zł za II instancję) tytułem kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z § 9 ust. 2 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.</p>
<p>
<em>
<!-- -->
<span class="anon-block">D. Z.</span> <span class="anon-block">A. T.</span> <span class="anon-block">S.</span>
</em>
</p>
</div>