II AKa 165/19

<p>Sygn. akt II AKa 165/19</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 15 listopada 2019 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Szczecinie II Wydział Karny w składzie: </strong> </p> <p>Przewodniczący: SSA Maciej Żelazowski</p> <p>Sędziowie: SA Małgorzata Jankowska</p> <p>SO del. do SA Dorota Mazurek (spr.)</p> <p>Protokolant: st. sekr. sądowy Karolina Pajewska</p> <p> <strong> <!-- --> przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej Szczecin – Zachód w Szczecinie del. do Prokuratury Okręgowej w Szczecinie Ewy Laskowicz </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2019 r. sprawy </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">K. K.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o odszkodowanie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie, sygn. akt III K 106/11 </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 13 maja 2019 r. sygn. akt III Ko 303/18</strong> </p> <p>I.  zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;</p> <p>II.  zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. <span class="anon-block">M. C.</span> kwotę 885,60 (osiemset osiemdziesiąt pięć, 60/100) złotych z VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu w postępowaniu odwoławczym;</p> <p>III.  koszty postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa.</p> <p> <em> <!-- -->SSO (del.) Dorota Mazurek SSA Maciej Żelazowski SSA Małgorzata Jankowska</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt II AKa 165/19</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Pismem z dnia 30 marca 2018 roku <span class="anon-block">K. K.</span> wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa, na jego rzecz kwoty 30.000 złotych za błędy w czasie interwencji i zatrzymania w dniu 23.01.2011 roku przez funkcjonariuszy <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span> w związku z prowadzoną sprawą w sprawie Sądu Okręgowego w Szczecinie o sygn. akt III K 106/11.</p> <p>Pełnomocnik ustanowiony dla wnioskodawcy na rozprawie dnia 27.03.2019 roku wskazał, że wnioskodawca wnosi o zasądzenie na jego rzecz kwoty 30.000 złotych tytułem zadośćuczynienia, za niewątpliwe niesłuszne zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie do sprawy prowadzonej przed Sądem Okręgowym w Szczecinie w sprawie o sygn. akt III K 106/11, wskazując jako podstawę <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 1)">art. 552 § 1 k.p.k.</a>, następnie w dniu 8 maja 2019 roku przed przesłuchaniem wnioskodawcy wskazał, że żądanie zadośćuczynienie za krzywdę opiera o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> </p> <p>Na tej samej rozprawie, po przesłuchaniu wnioskodawcy pełnomocnik wskazał, że dochodzona kwota ma stanowić odszkodowanie i wynika z utraty wynagrodzenia, jakie wnioskodawca by uzyskał pracując w Anglii w przeliczeniu na złotówki.</p> <p>Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 13 maja 2019 roku rozpoznał sprawę o zadośćuczynienie za niewątpliwe niesłuszne tymczasowe aresztowanie w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie, sygn. akt III K 106/11:</p> <p>1. na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> a contrario wniosek oddalił,</p> <p>2. wydatkami postepowania obciążył Skarb Państwa,</p> <p>2.  przyznał adw. <span class="anon-block">M. C.</span> obrońcy z urzędu od Skarbu Państwa kwotę 144,00 (stu czterdziestu czterech) złotych, oraz podatek VAT, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>Przedmiotowy wyrok został zaskarżony apelacją pełnomocnika wnioskodawcy.</p> <p>Pełnomocnik wnioskodawcy zaskarżając ten wyrok w całości zakresie, pkt. I. wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez:</p> <p>- zasądzenie na rzecz wnioskodawcy kwoty 30.000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od daty uprawomocnienia się wyroku tytułem odszkodowania za niesłuszne zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie sygn. akt III 106/11;</p> <p>- zasądzenie na rzecz adw. <span class="anon-block">M. C.</span> nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej <span class="anon-block">K. K.</span> w postępowaniu odwoławczym, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części;</p> <p>- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Szczecinie.</p> <p>Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła:</p> <p>1.  obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie:</p> <p>a)  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że oczywistym jest, iż w sytuacji, kiedy w sprawie, w której stosowane było tymczasowe aresztowanie zapadł wyrok skazujący na karę pozbawienia wolności przewyższającą okres stosowanego środka zapobiegawczego, nie może być mowy o oczywiście niesłusznym stosowaniu tego środka zapobiegawczego o charakterze izolacyjnym, podczas gdy wedle poglądów doktryny treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> daje autonomiczną podstawę odszkodowawczą, w której treść ostatecznego prawomocnego orzeczenia nie przesądza o zasadności roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie ;</p> <p>b)  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażającej się w uznaniu, iż analiza akt sprawy Sądu Okręgowego w Szczecinie o sygn. akt III K 106/11, w której było stosowane tymczasowe aresztowanie, wykazała iż zastosowanie w tej sprawie, a następnie przedłużanie izolacyjnego środka zapobiegawczego było jak najbardziej uzasadnione, podczas gdy w ocenie wnioskodawcy brak było przesłanek do jego zatrzymania oraz stosowania tymczasowego aresztowania;</p> <p>a w konsekwencji</p> <p>2.  błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę skarżonego wyroku i mający wpływ na jego treść, a wyrażający się w ustaleniu, że zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie <span class="anon-block">K. K.</span> nie było oczywiście niesłuszne;</p> <p>3.  nierozpoznanie przez Sąd Okręgowy istoty sprawy, wyrażające się w braku zbadania podstawy materialnoprawnej dochodzonego roszczenia o odszkodowanie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> i rozstrzygnięcie o zadośćuczynieniu, podczas gdy na rozprawie w dniu 8.05.2019 roku pełnomocnik sprecyzował żądanie wskazując, że dochodzona przez wnioskodawcę kwota 30.000 zł stanowi odszkodowanie.</p> <p> <span class="anon-block">K. K.</span> w swoich pismach podtrzymał swoje stanowisko tak co do bezpodstawności jego zatrzymania, jak i tymczasowego aresztowania oraz skazania, jak i wskazał ostatecznie, że z tego tytułu należne mu jest zadośćuczynienie jak i odszkodowanie za utratę mieszkania.</p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Apelacyjny zważył co następuje.</strong> </p> <p>Wywiedziona apelacja okazała się niezasadna.</p> <p>Na wstępie należy wskazać, że Sąd odwoławczy, bacząc na treść wniosku <span class="anon-block">K. K.</span>, analizował tak sprawę o przyznanie zadośćuczynienia za niesłuszne skazanie, która była prowadzona pod sygn. III Ko 120/14, a została prawomocnie zakończona 21 października 2014 roku, jak i w treść pism składanych po uprawomocnieniu się wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt III K 106/11 i rozważał, czy w przedmiotowej sprawie nie doszło do zaistnienia przesłanki określonej treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 pkt. 7)">art. 17 pkt 7 k.p.k.</a>, czy nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, co w sytuacji stwierdzenia tej okoliczności winno skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i umorzeniem postepowania w przedmiocie wniosku <span class="anon-block">K. K.</span>.</p> <p>Nie mniej wobec uznania, że pisma wnioskodawcy zawierają też okoliczności wskazujące na to, że <span class="anon-block">K. K.</span> choć zawiera w tych pismach treści będące już przedmiotem rozstrzygnięć, to podnosi i nowe okoliczności jako, że wskazuje, że jego roszczenie jest związane z jego niewątpliwie niesłusznym zatrzymaniem i tymczasowym aresztowaniem, a ustanowiony pełnomocnik również podnosząc kolejno modyfikowane żądania wskazał ostatecznie, że podstawą żądania jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (§ 4;art. 552)">§ 4 art. 552 k.p.k.</a> a nie paragraf pierwszy tego przepisu.</p> <p>To też, w ocenie Sądu Apelacyjnego, nakazywało rozpoznanie przez Sąd Okręgowy wniosku <span class="anon-block">K. K.</span> niezależnie od tego, że skazany zawarł w nim również elementy odnoszące się do niesłusznego (w jego ocenie), skazania. Prawomocność skazania została przesądzona treścią wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt III K 106/11, a kwestia braku podstawy do przyznania skarżącemu odszkodowania czy zadośćuczynienia z racji niesłusznego skazania treścią orzeczenia zapadłego w sprawie o sygn. akt Ko 120/14.</p> <p>Stanowisko Sądu Apelacyjnego w zakresie dopuszczalności rozpoznania wniosku będącego obecnie podstawą rozpoznania wynika z podzielenia przez Sąd Apelacyjny, stanowiska tak Sądu Okręgowego, który w istocie znalazł podstawy by ów wniosek rozpoznać, jak i stanowiska zawartego w apelacji, co do tego, że treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> stanowi autonomiczną podstawę do dochodzenia tak zadośćuczynienia, jak i odszkodowania za niewątpliwe niesłuszne tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie.</p> <p>Podstawą orzeczenia takiego odszkodowania (czy zadośćuczynienia) nie musi być prawomocny wyrok uniewinniający lub prawomocne orzeczenie o umorzeniu postepowania, wydane czy to w postepowaniu przygotowawczym czy sądowym. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie poglądy w tej mierze są jednoznaczne jako, że wynikają wprost z brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a>, który stanowi autonomiczną podstawę odszkodowawczą, dlatego treść ostatecznego prawomocnego orzeczenia w sprawie zasadniczej nie przesądza o zasadności roszczenia i odszkodowanie i zadośćuczynienie (patrz komentarz do art. 552 kodeksu postępowania karnego )</p> <p>Oczywistym jest, że by móc uznać, iż doszło do <strong> <!-- -->niewątpliwego </strong>niesłusznego tymczasowego aresztowania koniecznym jest ustalenie, że tymczasowe aresztowanie stosowane było z obrazą przepisów rozdziału 28 kodeksu postepowania karnego, a w szczególności wbrew treści art. 249,250, 253,257-260 i 263 wskazanego kodeksu.</p> <p>Niewątpliwe niesłuszne tymczasowe aresztowanie może mieć miejsce w sytuacji naruszenia wskazanych powyżej przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 28)">rozdziału 28 k.p.k.</a>, a także w sytuacji wydania prawomocnego rozstrzygnięcia kończącego postępowanie jakim będzie wyrok uniewinniający, czy umarzający oraz w sytuacji gdy oskarżonemu zostanie przypisana wina, lecz nie zostanie orzeczona bezwzględna kara pozbawienia wolności.</p> <p>Koncentrując się na pierwszej z przyczyn z powodu której może dojść do uznania, iż doszło do niewątpliwego niesłusznego zatrzymania</p> <p>i tymczasowego aresztowania należy stwierdzić, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Praw Człowieka, jak i stanowiskiem odnoszącym się do wyroku Trybunału z dnia 10.05.2011 roku, nawet w przypadku zaliczenia okresu zatrzymania i tymczasowego aresztowania na poczet kary, Sąd jest obligowany badać, czy wniosek o odszkodowanie</p> <p>i zadośćuczynienie nie jest jednak zasadny, jako, że fakt zaliczenia tych okresów na poczet kary, nie wyłącza odpowiedzialności Skarbu Państwa.</p> <p>Nie mniej brak jest podstaw do uznania, że w przedmiotowej sprawie taka odpowiedzialność Skarbu Państwa wobec <span class="anon-block">K. K.</span> zachodzi. Jak bowiem trafnie wskazał Sąd Okręgowy, tak w toku zatrzymania <span class="anon-block">K. K.</span>, jak i zastosowania wobec niego tymczasowego aresztowania, ale także w toku wydawania i wykonywania kolejnych decyzji w przedmiocie przedłużenia wobec w/w tymczasowego aresztowania, nie doszło do obrazy żadnego z przepisów postępowania odnoszących się tak do zatrzymania, jak i tymczasowego aresztowania jako, że okoliczności jakie wystąpiły wówczas, trafnie przywołane w poszczególnych decyzjach, tak policji, jak i następnie Sądu, nie tylko uprawniały, ale i obligowały ów Sąd do stosowania względem <span class="anon-block">K. K.</span> najpierw zatrzymanego i podejrzanego, a następnie oskarżonego najsurowszego spośród środków zapobiegawczych. Wskazać bowiem należy, że wbrew stanowisku skarżącego, jak i stanowisku <span class="anon-block">K. K.</span> wyrażonym w jego licznych pismach, po przybyciu na miejsce zdarzenia lekarza został stwierdzony zgon jego ojca, a jego stan w sposób oczywisty wskazywał, że doprowadziła do tego osoba, która go pobiła, co w kontekście powyższego, jak i innych dowodów, w tym dowodu z nagrania, nie pozostawiało wątpliwości co do zasadności zatrzymania <span class="anon-block">K. K.</span>. Zwłaszcza, że już wówczas było wiadomym, że nie jest on osobą stale przebywającą w kraju. Również kolejne czynności, w tym te dokonane już z udziałem (wówczas) podejrzanego, świadczące o tym, że przed zdarzeniem będącym przedmiotem sprawy przebywał za granicą, a zarzucono mu czyn o znacznej szkodliwości społecznej, zagrożony surową karą, co do którego istniało duże prawdopodobieństwo jego popełnienia przez <span class="anon-block">K. K.</span>, przesądzają o zasadności stanowiska Sądu Okręgowego, że tak zatrzymanie, jak i tymczasowe aresztowanie podejrzanego, było bez wątpliwości trafne i nie doszło do obrazy żadnego z przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 28)">rozdziału 28 k.p.k.</a>.</p> <p>Tak na postanowienie w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania, jak i przedłużania okresu jego stosowania przysługiwało <span class="anon-block">K. K.</span> prawo do złożenia zażalenia, o czym był pouczany i z prawa tego korzystał, co skutkowało dokonaniem kontroli kolejnych orzeczeń wydanych w przedmiocie tymczasowego aresztowania k 83, k 109, k 240, k 358, k 466-467, k 588-589, k 603 verte, jak też rozpoznawane był wniosek <span class="anon-block">K. K.</span> w przedmiocie uchylenia tymczasowego aresztowania k 518- 519.</p> <p>W konsekwencji trafne jest stanowisko Sądu Okręgowego, co do braku podstaw do uznania, że tak zatrzymanie, jak i tymczasowe aresztowanie <span class="anon-block">K. K.</span> nosiło cechy niesłusznego i nie sposób uznać, że było niewątpliwie niesłusznym. Świadczy o tym wprost analiza akt sprawy o sygn. III K 106/11, a w szczególności poszczególne dokumenty w tym postanowienia o zastosowaniu, jak i o przedłużeniu okresu stosowania tymczasowego aresztowania. Również ostateczny rezultat sprawy nie daje podstaw do uznania, że zatrzymanie czy tymczasowe aresztowanie nie było niewątpliwie niesłuszne nawet poprzez pryzmat czasu trwania tymczasowego aresztowania, jako, że ten był uzasadniony okolicznościami sprawy. Dlatego nie sposób podzielić stanowiska zawartego w apelacji o obrazie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a>. Zasadnie bowiem Sąd Okręgowy ocenił materiał dowodowy mający wpływ na rozstrzygnięcie o zasadności stosowania wobec <span class="anon-block">K. K.</span> tak zatrzymania, jak i tymczasowego aresztowania w sprawie o sygn. III K 106/11 i w tym zakresie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne.</p> <p>Istnienie wysokiego prawdopodobieństwa popełnienia przez podejrzanego przestępstwa o znacznym stopniu szkodliwości, zagrożonego surową karą, nakazywało zastosowanie, jak i dalsze stosowanie względem <span class="anon-block">K. K.</span> tymczasowego aresztowania jako, że żadne inne środki zapobiegawcze nie byłyby w stanie zabezpieczyć prawidłowego toku postepowania na żadnym z jego etapów. Tak znajomość osób mających być przesłuchanymi, obiektywnie uzasadniała obawę matactwa, a wcześniejszy fakt przebywania <span class="anon-block">K. K.</span> poza Polską uzasadniał obawę ukrycia się, potęgowaną jeszcze grożącą mu surową karą, która to przesłanka już ze swej istoty stanowiła samodzielną przesłankę stosowania tymczasowego aresztowania.</p> <p>W konsekwencji trafnej oceny okoliczności jakie wystąpiły w sprawie nie sposób podzielić stanowiska skarżącej w zakresie obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> jak i zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, nawet jeśli Sąd owej oceny dokonał również poprzez pryzmat zapadłego względem wnioskodawcy wyroku skazującego go na bezwzględną karę pozbawienia wolności przewyższającą znacznie okres tymczasowego aresztowania. Domaganie się przez <span class="anon-block">K. K.</span> przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie zasadności przypisania mu sprawstwa i winy w sprawie o sygn. akt III K 106/11 jest nieuprawnione z racji faktu, że w sprawie o odszkodowanie i zadośćuczynienie, Sąd nie jest uprawniony do rozstrzygania w przedmiocie trafności prawomocnego orzeczenia skazującego. W świetle analizy pism złożonych przez <span class="anon-block">K. K.</span> nie sposób uznać by składał wnioski dowodowe w tym zakresie przed Sądem I instancji. Można jedynie stwierdzić, że w pismach tych kwestionował trafność oceny zeznań owych świadków dokonanej w sprawie III K106/11 i domagał się ich ukarania. Takie żądanie <span class="anon-block">K. K.</span> złożone w niniejszej sprawie nie mogły wpłynąć na przebieg prowadzonego postępowania. Skoro Sąd Okręgowy po dokonaniu prawidłowej oceny dowodów dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych to nie sposób też podzielić zarzutu obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> nawet jeśli Sąd Okręgowy wyraził w treści uzasadnienia pogląd, że skoro w sprawie doszło do skazania na karę pozbawienia wolności przewyższającą okres stosowanego środka zapobiegawczego, nie może być mowy o oczywistym niesłusznym stosowaniu tego środka. Nie mniej Sąd Okręgowy wskazał na to w kontekście analizy akt sprawy o sygn. III K 106/11 i odniósł się nie tylko do faktu skazania wnioskodawcy na karę 15 lat więzienia, ale też do istnienia w czasie wydawania decyzji w przedmiocie tymczasowego aresztowania, tak przesłanek ogólnych, jak i szczególnych stosowania środka zapobiegawczego wskazanych w treści postanowienia SR w Gryfinie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania, jak i (co wynika z akt tej sprawy) przesłanki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 258;art. 258 § 2)">art. 258 § 2 k.p.k.</a>, która pozostawała aktualna przez cały okres tymczasowego aresztowania <span class="anon-block">K. K.</span>. Sądy każdorazowo przedłużające tymczasowe aresztowania w ramach prowadzonego postepowania, miały na względzie zarówno to, że nie ustała przesłanka ogólna, jak i to, że przesłanki szczególne się nie zdezaktualizowały. Prawidłowość sprawnie toczącego się postępowania najpierw przygotowawczego, a następnie sądowego nie mogła zostać zapewniona poprzez stosowanie innych środków zapobiegawczych, w szczególności środków zapobiegawczych o charakterze wolnościowym. Nie sposób też uznać, że wobec <span class="anon-block">K. K.</span> stosowane były nieuprawnione środki przymusu.</p> <p>Odnosząc się do zarzutu nierozpoznania istoty sprawy, Sąd odwoławczy stanął na stanowisku, że fakt, że Sąd Okręgowy wskazał, że oddala w oparciu o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> a contrario wniosek, a w części wstępnej, jak i w uzasadnieniu odniósł to do zadośćuczynienia, nie oznacza, że Sąd nie rozpoznał istoty sprawy.</p> <p>Nawet gdyby przyjąć, że doszło do skutecznej zmiany roszczenia z zadośćuczynienie na odszkodowanie i przyjęcia, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 193;art. 193 § 3)">art. 193 § 3 k.p.c.</a> nie miał zastosowania, to nie sposób uznać za skarżącą, że Sąd nie rozpoznał istoty sprawy. To, że nie wskazał, że oddala wniosek o odszkodowanie, czy nie przeprowadził dowodów na okoliczności związane z tym jakie koszty utrzymania poniósł by wnioskodawca w związku z koniecznością utrzymania się w Wielkiej Brytanii, w czasie gdy tam zarobkował, nie daje podstaw do formułowania takiego zarzutu.</p> <p>Trzeba bowiem mieć na uwadze, że pomimo nie odniesienia się do zmienionego żądania, nie można mówić o nierozpoznaniu istoty sprawy. Pojęcie nierozpoznania istoty sprawy o jakim mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> oznacza brak merytorycznego rozpoznania zgłoszonych w sprawie roszczeń tzn. zaniechania przez Sąd I instancji rozpoznania materialnej podstawy żądania. Pojęcie istoty sprawy dotyczy więc jej aspektu materialnego i w tej płaszczyźnie należy ocenić zarzut jego nierozpoznania. Należało by więc stwierdzić, że Sąd pozostawił poza swoją ocena okoliczności faktyczne stanowiące przesłankę zastosowania prawa materialnego. Jak wynika z treści orzeczenia SN z dnia 26 listopada 2012 roku (sygn. akt III SZ 3/12, lex nr 1232797) nie rozpoznanie istoty sprawy zachodzi gdy sąd I instancji:</p> <p>1.  rozstrzygnął nie o tym, co było przedmiotem sprawy,</p> <p>2.  zaniechał w ogóle zbadania materialnej podstawy żądania,</p> <p>3.  pominął całkowicie merytoryczne zarzuty podniesione przez stronę,</p> <p>4.  rozstrzygnął o żądaniu powoda na innej podstawie faktycznej i prawnej, niż zgłoszona w pozwie, nie uwzględnił wszystkich zarzutów dotyczących kwestii faktycznych czy prawnych.</p> <p>W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Zważyć bowiem należy, że w przedmiotowej sprawie podstawą dochodzenia roszczenia jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a>, a zgodnie z jego treścią tak zadośćuczynienie, jak i odszkodowanie może być dochodzone jedynie w sytuacji <strong> <!-- -->gdy dojdzie do niewątpliwego niesłusznego zatrzymania i tymczasowego aresztowania</strong>. Tak więc dopiero ziszczenie się tej przesłanki determinuje możliwość dochodzenia roszczenia w oparciu o ten przepis i to niezależnie od tego czy tym roszczeniem będzie odszkodowanie czy zadośćuczynienie.</p> <p>Sąd Okręgowy pomimo tego, że nie wskazał, że oddala wniosek o odszkodowania, oddalił wniosek oparty o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a>, rozpoznał więc istotę sprawy jako, że przeprowadził postępowania w zasadniczej kwestii odnoszącej się do podstawy faktycznej żądania wnioskodawcy tj. kwestii tego czy doszło do niewątpliwego niesłusznego zatrzymania i tymczasowego aresztowania. Przesądzenie owej kwestii i uznanie, że w przedmiotowej sprawie do takiego niewątpliwie niesłusznego zatrzymania i aresztowania o jakiem mowa w treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> nie doszło, świadczy o tym, że już na tym etapie Sąd Okręgowy rozstrzygnął o istocie sprawy.</p> <p>Z tego też względu dostrzegając, iż Sąd Okręgowy w części wstępnej wyroku wskazał, że odnosi się do wniosku o zadośćuczynienie, choć pełnomocnik po wysłuchaniu wnioskodawcy wskazał, że wnosi o odszkodowanie nie ma wpływu na zasadność wydanego orzeczenia jako, że niezależnie od tego czego domaga się <span class="anon-block">K. K.</span>. Z treści jego ostatniego pisma z dnia 13 listopada 2019 roku należało by wnosić, że kwoty 30.000 złotych dochodził jednak jako należnej mu z tytułu zadośćuczynienia</p> <p>(k 149), a nie z tytułu odszkodowania, a kwoty z tytułu odszkodowania oczekiwałby w związku z utraceniem lokalu mieszkalnego, czego uprzednio nie podnosił, odnosząc swoje żądanie uprzednio do utraty zarobków, które w istocie jak wynika już z jego oświadczeń składanych w toku prowadzonego postepowania w sprawie o sygn. akt III K 106/11 (k 55 verte), przeznaczał na swoje bieżące utrzymanie.</p> <p>Żadne z żądań opartych o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> nie jest zasadne jako, że nie ziściła się przesłanka umożliwiająca ich dochodzenie określona w treści powołanego wyżej przepisu jako, że nie doszło do niewątpliwie niesłusznego zatrzymania i tymczasowego aresztowania <span class="anon-block">K. K.</span>.</p> <p>Z tych względów brak było podstaw do uwzględnienia wywiedzionej apelacji.</p> <p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 1)">art. 437 § 1 k.p.k.</a> Sąd odwoławczy nie znajdując podstaw do zmiany, jak i uchylenia zaskarżonego orzeczenia na podstawie wskazanego przepisu utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy, mając też na uwadze brzmienie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (zd. 2;§ 2;art. 437)">zdania drugiego § 2 art. 437 k.p.k.</a>.</p> <p>Zważyć przy tym należy, że przepisy postepowania cywilnego zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 558)">art. 558 k.p.k.</a> w sprawach o odszkodowanie stosuje się tylko w kwestiach nieuregulowanych.</p> <p> <em> <!-- -->SSO (del.) Dorota Mazurek SSA Maciej Żelazowski SSA Małgorzata Jankowska</em> </p> </div>