I C 248/19

<p>Sygn. akt I C 248/19</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 20 listopada 2019 r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Rybniku I Wydział Cywilny w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="200"/> <col width="511"/> </colgroup> <tr> <td> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>Sędzia Kamila Przeczek</p> </td> </tr> <tr> <td> <p> Protokolant:</p> </td> <td> <p>sekretarz sądowy Tomasz Kałuża-Herok</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2019 r. w Rybniku</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">A. M.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>1.  zasądza od pozwanego <span class="anon-block">A. M.</span> na rzecz powódki <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> kwotę 4.344,02 zł (cztery tysiące trzysta czterdzieści cztery złote dwa grosze) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 5 września 2018 roku;</p> <p>2.  w pozostałym zakresie powództwo oddala ;</p> <p>3.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 18,44 zł (osiemnaście złotych czterdzieści cztery grosze) tytułem zwrotu kosztów postępowania.</p> <p>Sędzia Kamila Przeczek</p> <p>  Sygn. akt I C 248/19</p> <p/> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> <p>Powód <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> wniósł do Sądu Rejonowego Lublin - Zachód w Lublinie pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym, w którym domagał się zasądzenia od pozwanego <span class="anon-block">A. M.</span> kwoty 9.024,02 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.</p> <p>W uzasadnieniu wskazał, iż wierzytelność dochodzona pozwem wynika z zawartej z pozwanym umowy pożyczki i składają się nią : kwota 5.254,17 zł z tytułu należności głównej, kwota 3.510,11 zł z tytułu prowizji za udzielenie pożyczki i 259,74 zł tytułem skapitalizowanych odsetek umownych. Wobec niewywiązywania się przez pozwanego z umowy została ona wypowiedziana.</p> <p>Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie 27 września 2018r. wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.</p> <p>W ustawowym terminie pozwany złożył sprzeciw od powyższego nakazu zapłaty wnosząc o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu.</p> <p>W sprzeciwie zakwestionował dochodzone roszczenie co do zasadności, jak i co do wysokości (w dalszym toku postępowania kwestionował moc dowodową przedstawionych wydruków, oraz podnosił zarzut stosowania przez powoda klauzul abuzywnych, w szczególności odnośnie prowizji). Nadto podniósł zarzut braku legitymacji czynnej po stronie powodowej i zarzut przedawnienia.</p> <p>Sąd ustalił :</p> <p>W dniu 11 maja 2017r. <span class="anon-block">A. M.</span> zawarł z <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">umowę pożyczki nr (...)</span>. Na mocy tej umowy powód udzielił pozwanemu oprocentowanej pożyczki gotówkowej w kwocie 6.500 zł na okres 2 lat. Pożyczkobiorca zobowiązany był do zapłaty odsetek w łącznej kwocie 700,30 zł, oraz prowizji za udzielenie pożyczki w wysokości 4.680 zł. Pożyczka miała być spłaca w 24 miesięcznych ratach. W przypadku gdy klient opóźniał się ze spłata kwoty równej co najmniej dwóm pełnym ratom pożyczkodawca miał prawo wezwać go do zapłacenia zaległych rat w terminie 7 dni pod rygorem wypowiedzenia umowy. W przypadku braku zapłaty w zakreślonym terminie umowę można było wypowiedzieć z zachowaniem 14-dniowego terminu. W takiej sytuacji pożyczkodawca miała prawo dochodzić od klienta zwrotu całości niespłaconej kwoty łącznego zobowiązania, oraz naliczać odsetki za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie<em> <!-- -->. (umowa pożyczki k.20-24, 26)</em> </p> <p>Pożyczki udzielane były klientom, którzy założył Konto Klienta. Zweryfikowanie danych podanych podczas zakładania konta następowało poprzez przelanie przez klienta 1 zł na wskazany numer rachunku. <span class="anon-block">A. M.</span> dokonał takiego przelewu 11 maja 2017r. W tym samym dniu na jego rachunek przelana została kwota 6.500 zł. <em> <!-- -->(umowa pożyczki k.20-24, potwierdzenie dokonania przelewu przez pozwanego k.30, potwierdzenie wykonania transakcji przez powoda k.29)</em> </p> <p> <span class="anon-block">A. M.</span> początkowo spłacał pożyczkę. Łącznie tytułem jej spłaty uiścił kwotę 2.680,02 zł. Wykorzystał także raz możliwość przesunięcia terminu spłaty. <em> <!-- -->(tabela odsetek karnych, historia operacji i informacja o stanie zadłużenia k.25, 31) </em> </p> <p>Pomimo wezwań pozwany nie uregulował zaległości w spłacie rat. W związku z tym pismem z 22 maja 2018r. powód wypowiedział mu umowę pożyczki z dniem 12 czerwca 2018r. <em> <!-- -->(wypowiedzenie k.27)</em> </p> <p>Po upływie okresu wypowiedzenia pożyczkodawca zaproponował jeszcze pozwanemu zawarcie umowy o zmianę sposobu spłaty zadłużenia. Klienta jednak z tej możliwości nie skorzystał. <em> <!-- -->(umowa o zmianę sposobu spłaty zadłużenia k.54-56)</em> </p> <p>3 sierpnia 2018r. powód wystosował do pozwanego przedsądowe wezwanie do zapłaty. <em> <!-- -->(wezwanie do zapłaty k.28) </em> </p> <p>Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o wskazane przez powoda dowody uznając je za bezsporne, albowiem tworzą zwartą i logiczną całość.</p> <p>Sąd uznał za wykazane, że umowa została zawarta przede wszystkim stojąc na stanowisku, że dołączone do pozwu wydruki instytucji finansowej są dokumentami, które nie wymagają potwierdzenia za zgodność z oryginałem lub podpisu osoby, które je wydrukowała. W sytuacji kiedy to pozwany kwestionował, że operacje z nich wynikające nie miały miejsca w ocenie Sądu to on winien ten fakt wykazać.</p> <p>Rzeczywiście powód nie przedstawił tradycyjnej umowy podpisanej przez obie strony. Złożenie takiego dokumentu w niniejszej sprawie jest jednak niemożliwe gdyż do zawarcia umowy doszło przez internet. Tak więc umowa złożona przez powoda także stanowi wydruk komputerowy, albowiem umowa zawarta została w drodze elektronicznej. Ale fakt zaakceptowania warunków umowy wynika wprost z faktu przelania przez pozwanego 1 zł, a o fakcie jej zawarcia świadczy natomiast przelew kwoty pożyczki.</p> <p>Sąd zważył :</p> <p>W świetle poczynionych przez Sąd ustaleń poza sporem jest, iż strony łączyła umowa pożyczki i że pozwany nie spłacił tej pożyczki.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 720)">art. 720 kc</a> przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej ilości.</p> <p>W ocenie Sądu umowa zasadniczo została skonstruowana zgodnie z regulacjami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111260715" title="Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim - Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715 ()">ustawy z 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim</a>. W myśl tej ustawy z umowy wynikać winno jasno jakie opłaty wiążą się z jej zawarciem. Zdaniem Sądu w omawianej sprawie wymóg ten został spełniony. Rzeczywiście w przypadku gotowych formularzy trudno o dokładną analizę całej umowy, ale właśnie dlatego ustawodawca przewidział możliwość wypowiedzenia takiej umowy bez podania przyczyny. I taką też możliwość przewidywała umowa z 11 maja 2017r.</p> <p>Oczywiście przepisy pozwalają na zawarcie umowy na odległość.</p> <p>Zupełnie chybionymi wydają się być zarzuty braku legitymacji czynnej (powód był stroną umowy pożyczki zawartej z pozwanym) i przedawnienia (nawet od samego zawarcia umowy pożyczki nie upłynął jeszcze 3-letni termin przedawnienia).</p> <p>Mając na względzie powyższe w świetle postanowień umowy pożyczki Sąd uznał co do zasady słusznym żądanie zapłaty reszty należności głównej i skapitalizowanych odsetek umownych.</p> <p>Sąd uznał natomiast za niedozwolone postanowienie umowne obciążenie klienta prowizją za udzielnie pożyczki w wysokości 4.680 zł. Oczywiście obciążanie klientów różnego rodzaju opłatami (tzw. koszty pozaodsetkowe) jest przez przepisy dopuszczalne. W omawianej sprawie opłata prowizyjna jednak stanowiła 72% kwoty udzielonej pożyczki w związku z czym nie sposób twierdzić, że nie stanowi ona nadmiernego obciążenia pożyczkobiorcy.</p> <p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3851)">art. 3851 kc</a> postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.</p> <p>W świetle powołanego przepisu aby móc mówić o klauzuli niedozwolonej muszą być spełnione trzy przesłanki:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>dane postanowienie nie jest uzgodnione indywidualnie,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>nie jest to postanowienie jednoznacznie określające główne świadczenie stron,</p> </dd> </dl> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>postanowienie to kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.</p> </dd> </dl> <p>Poza sporem jest, że strony zawierając umowę korzystały z gotowego formularza pożyczki przygotowanego przez stronę powodową. Wobec tego zasadniczo pozwany nie miał wpływu na treść umowy.</p> <p>Pojęcie "główne świadczenia stron" w rozumieniu instytucji uregulowanej w powołanym przepisie należy interpretować wąsko, w nawiązaniu do pojęcia elementów umowy przedmiotowo istotnych (essentialia negotii). Analizują powołany wcześniej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 720)">art. 720 kc</a> definiujący umowę pożyczki należy dojść do wniosku, że głównymi świadczeniami są wypłata kwoty, a następnie jej zwrot. Zwyczajowo przyjmuje się, że do głównych świadczeń umowy pożyczki należą także odsetki – jako wynagrodzenie pożyczkodawcy. Prowizja stanowić ma natomiast rekompensatę poniesionych przez pożyczkodawcę kosztów zawarcia umowy. Jako taka nie powinna stanowić więc wynagrodzenia czyli świadczenia głównego.</p> <p>W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111260715" title="Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim - Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715 (art. 36 a)">art. 36a ustawy z 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim</a> wskazano wzór na wyliczenie maksymalnych kosztów pozaodsetkowych. Określone w umowie pozaodsetkowe koszty kredytu nie przekraczały obliczonej według tego wzoru maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu. Zdaniem Sądu jednak limit tych kosztów nie może być traktowany jako niepodlegający jakiejkolwiek weryfikacji z punktu widzenia abuzywności postanowień umownych, które ich dotyczą. Jest to raczej zakreślona przez ustawodawcę górna granica kosztów, których pożyczkodawca może się domagać, o ile nie mają one abuzywnego charakteru i o ile pożyczkodawca je poniósł, co w razie sporu powinien być w stanie wykazać.</p> <p>W ocenie Sądu postanowienie umowne dotyczące prowizji w wysokości odpowiadającej ponad 70% pożyczonej kwoty jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. Okoliczność , że prowizja nie przekracza maksymalnych kosztów pozaodsetkowych wyliczonych zgodnie ze wzorem z art. 36a nie wyłącza możliwości uznania powyższego postanowienia umownego za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego z uwagi na okoliczności sprawy. Sąd uznał opłatę prowizyjną za rażąco wygórowaną. Nie bez znaczenia jest także, że w umowie nie sprecyzowano, jaki zakres usług pożyczkodawcy prowizja miałaby amortyzować. Prowadzi to do konkluzji, iż ma ona w istocie fikcyjny charakter, a analizowany zapis umowny ma prowadzić do obejścia ustawy, stanowiąc podstawę dla legalizacji pozyskania należności wyższych niż skapitalizowane odsetki maksymalne.</p> <p>Mając na względzie powyższe rozważania Sąd uznał, że postanowienia dotyczące prowizji nie wiążą pozwanego i pomniejszył dochodzone roszczenie o jej wysokość.</p> <p>W efekcie zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 4.344,02 zł, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił.</p> <p>O odsetkach Sąd orzekł po myśli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 kc</a>, zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek (jeśli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe) za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 kpc</a> stosunkowo rozdzielając koszty procesu.</p> <p>Na koszty te złożyły się : opłata od pozwu w wysokości 113 zł (uiszczona przez powoda), oraz koszty zastępstwa procesowego wraz z opłatą od pełnomocnictwa w łącznej wysokości 1.817 zł poniesione przez obie strony.</p> </div>