I OSK 2736/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. B. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2736/20 w przedmiocie udzielenia informacji o warunkach rozpoznawania spraw i przeprowadzania posiedzeń w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej J. B., K. B., V. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1207/19 w sprawie ze skargi A. K., U. T., L. W. i M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odrzucić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 marca 2017 r., I SA/Wa 840/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. K., U. T., L. W. i M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: Kolegium) z [...] lutego 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane przez nie w mocy postanowienie Kolegium z [...] października 2012 r. Na skutek skargi kasacyjnej A. K., U. T., L. W., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 maja 2019 r., I OSK 1780/17, uchylił powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 sierpnia 2019 r., I SA/Wa 1207/19, w punkcie 1. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Kolegium z [...] października 2012 r.; w punkcie 2. zasądził od Kolegium na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego; w punkcie 3. zasądził od Kolegium na rzecz skarżących solidarnie kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli J. B., K. B., V. sp. z o.o. Zarządzeniem z 3 sierpnia 2021 r. Przewodniczący Wydziału I w Izbie Ogónoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, poinformował strony postępowania, że w związku ze zmianą art. 15 zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm., dalej: uCOVID-19) wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach, w których strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. We wskazanym wyżej okresie nie przeprowadza się rozpraw w siedzibie Naczelnego Sądu Administracyjnego z udziałem stron. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. W związku z powyższym zwrócono się do stron postępowania o udzielenie informacji, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, czy wyrażają zgodę na rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. W razie wyrażenia zgody, poinformowano o możliwości przedstawienia, w terminie 7 dni, dodatkowych wyjaśnień na piśmie. W przypadku braku zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym zwrócono się o udzielenie informacji, czy strona posiada możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie Kolegium, Prezydent W., M. T., U. T., L. W. i A. K. wyrazili zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Pełnomocnik skarżących kasacyjnie oświadczyła, że nie wyraża zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym i posiada możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji. Uczestnik postępowania M. B. poinformował, że posiada możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej i jednocześnie nie wyraził zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Pismem datowanym na 27 sierpnia 2021 r. M. B. złożył zażalenie na powyższe zarządzenie z 3 sierpnia 2021 r. wnosząc o jego uchylenie i wskazując, że powołane w zarządzeniu przepisy prawa (zmieniony art. 15 zzs4 uCOVID-19 w zw. z przepisem art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie k.p.c. i innych ustaw) naruszają konstytucyjne uprawnienia uczestnika do sądu. W uzasadnieniu podał, że sądy powszechne przeprowadzają rozprawy z udziałem stron, przy zachowaniu właściwych reżimów sanitarnych i nic nie stoi na przeszkodzie, aby takie same reżimy sanitarne, towarzyszyły rozprawom przed NSA. Takie zróżnicowanie sytuacji norm obowiązujących strony postępowania (postępowanie cywilne) od norm obowiązujących uczestnika postępowania (postępowanie sądowoadministracyjne) nie posiada żadnego uzasadnienia. Dodatkowo wskazane przepisy niewłaściwie związują sytuację uczestników postępowania posiadających techniczne możliwości udziału w posiedzeniu zdalnym z sytuacją uczestnika, który takiej możliwości nie posiada. Ponadto, anachroniczne brzmienie wskazanych przepisów wynika również z faktu, że uczestnicy niniejszego postępowania posiadają odporność epidemiologiczną, związaną z faktem zaszczepienia przeciwko wirusowi COVID-19. Zarządzeniem z 6 września 2021 r. Przewodniczący Wydziału I w Izbie Ogónoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 uCOVID-19. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 194 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zażalenie do NSA przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia oraz na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Nadto zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy (art. 227 § 1 p.p.s.a.). Ustawodawca, w powołanej wyżej ustawie, nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń (zarówno wyroków jak i postanowień), Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dotyczy to także zarządzeń Przewodniczącego Wydziału w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Orzeczenia i zarządzenia tego Sądu stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.). A zatem wniesione w niniejszej sprawie zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej NSA w przedmiocie udzielenia informacji o warunkach rozpoznawania spraw i przeprowadzania posiedzeń w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, należało odrzucić jako niedopuszczalne. Z art. 15 § 1 pkt 1, art. 173 § 1, art. 194 § 1 i art. 198 p.p.s.a. wynika bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozpoznawania środków odwoławczych, tj. skargi kasacyjnej i zażaleń od wyroków i postanowień wojewódzkich sądów administracyjnych, a także zarządzeń przewodniczącego, stosownie do przepisów tej ustawy. Ustawa ta nie zawiera przepisu, który dopuszczałby możliwość rozpoznawania w trybie określonym w jej przepisach, skargi kasacyjnej bądź zażalenia od orzeczeń wydanych przez Naczelny Sąd Administracyjny, w tym również od zarządzeń Przewodniczącego Wydziału. Z uwagi na niedopuszczalność zażalenia, w związku z treścią art. 15 § 1 pkt 1, art. 173 § 1, art. 194 § 1 i art. 198 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.