II SA/Po 746/11

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2011 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Wojewody z dnia (...) nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia (...) maja 2011 r., nr (...), Starosta P., na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) oraz art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), umorzył postępowanie administracyjne z wniosku M. W., B. W., U. R., reprezentowanych przez Z. R. oraz J. F. N., reprezentowanego przez radcę prawnego p. J. M. o zwrot nieruchomości położonych w P. w rejonie ulic (...) i (...), oznaczonych w ewidencji gruntów jako: działka nr (...) o powierzchni (...) m2, arkusz mapy (...) i działka nr (...) o powierzchni (...) m2, arkusz mapy (...), obręb (...), zapisanej w księdze wieczystej KW nr (...) jako własność Miasta P.; działki nr (...) o powierzchni (...) m2, nr (...)powierzchni (...) m2, nr (...) o powierzchni (...) m2 i nr (...) o powierzchni (...) m2, arkusz mapy (...), obręb (...), zapisanej w księdze wieczystej KW nr (...) jako własność Miasta P.; działka nr (...)o powierzchni (...) m2, arkusz mapy (...), obręb (...), zapisanej w księdze wieczystej KW nr (...) jako własność osoby fizycznej oraz działki nr (...) o powierzchni (...) m2, arkusz mapy (...), obręb (...), zapisanej w księdze wieczystej KW nr (...) jako własność Miasta P. w użytkowaniu wieczystym osoby fizycznej. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcia wskazano, że pismem z dnia (...) lipca 2005 r., F. N. wniósł o zwrot nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa od K. N. w latach 1967 i 1974, a stanowiących obecnie nieruchomości położone w P., oznaczone w ewidencji gruntów: (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) oraz arkusz mapy (...), działki nr (...), (...), (...), (...), (...), (...) i (...). W toku dalszego postępowania pozyskano wnioski pozostałych spadkobierców K. N., a więc M. W., B. W. oraz U. R. (reprezentowanej w sprawie przez Z. R.). W miejsce zmarłego w toku postępowania F. N. wstąpił jego spadkobierca – J. N., który aktem notarialnym z dnia (...) października 2009 r., rep. (...), udzielił dalszego pełnomocnictwa do reprezentowania go w przedmiotowej sprawie R. J. Natomiast R. J., aktem notarialnym z dnia (...) listopada 2009 r., rep. (...), działając jako pełnomocnik J. N., udzielił dalszego pełnomocnictwa radcy prawnemu J. M. Jak następnie wskazano decyzją Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych z dnia (...) lutego 1965 r., znak (...), w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych ustaw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 71) orzeczono o przejęciu na własność Skarbu Państwa, bez odszkodowania, położonych (...)działek leśnych nr (...) o powierzchni (...) m2 oraz nr (...) o powierzchni (...) m2, stanowiących własność K. N. Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane na wniosek Prezydium Rady Narodowej Miasta – Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia (...) listopada 1964 r. i wynikało z faktu, iż działki nr (...) oraz (...) były zalesione i częściowo stanowiły leśne drogi publiczne znajdujące się od 1945 r. w posiadaniu i władaniu Zarządu Zieleni Miejskiej. Decyzja powyższa została utrzymana w mocy decyzją Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia (...) września 1967 r., znak (...), gdzie wskazano, iż w świetle art. 9 ust. 1 ustawy sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych ustaw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego należało orzec o przejściu na własność państwa nieruchomości znajdującej się w dniu wejścia w życie ustawy we władaniu Skarbu Państwa. W opinii Starosty, z uwagi na fakt, iż art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wymienia ustawy z dnia z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych ustaw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, jako ustawy do której można stosować odpowiednio przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, brak jest materialnoprawnej podstawy do zgłoszenia roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W związku z powyższym postępowanie administracyjne dotyczące zwrotu przedmiotowych nieruchomości nie mogło być prowadzone, przez co stało się ono bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. W odwołaniu od powyższej decyzji radca prawny J. M. zarzuciła organowi I instancji przyjęcie błędnych ustaleń faktycznych, w szczególności poprzez brak ustalenia, czy grunt, który przeszedł na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych ustaw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego spełniał warunki przewidziane powyższym artykułem. Decyzji Starosty zarzucono również naruszenie przepisu art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie, że nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych nie kwalifikują się do zwrotu w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, pomimo, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 09 grudnia 2008 r., sygn. akt SK 43/07, możliwy jest zwrot nieruchomości wywłaszczonej na podstawie innego aktu prawnego, niż akt wymieniony w treści powyższego artykułu. W ocenie odwołującego zaskarżoną decyzję została również wydana z naruszeniem art. 7 i 77 kpa, poprzez brak analizy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych. Wojewoda decyzją z dnia (...) czerwca 2011 r., nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z dnia (...) maja 2011 r. Uzasadniając powyższe stanowisko organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, że art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami zawiera pełny katalog ustaw sankcjonujących przejmowanie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, do których to nieruchomości stosować należy odpowiednio przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. W treści powyższego artykułu brak jest ustawy z dnia z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych ustaw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, co przesądza, iż do ustawy powyższej nie można stosować przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Dodatkowo, w opinii Wojewody, art. 9 ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych ma charakter przepisu nacjonalizacyjnego, zaś samo pozbawienie własności na jego podstawie nie wypełnia definicji wywłaszczenia, rozumianej jako odjęcie prawa, które jest ściśle związane z realizacją określonego celu publicznego. Tym samym w stosunku do regulacji art. 9 ust. 1 ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych brak jest możliwości zastosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących zwrotu nieruchomości. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. J. reprezentowany przez radcę prawnego J. M., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podtrzymano zarzuty podniesione w odwołani od decyzji organu I instancji dotyczące błędnych ustaleń faktycznych, w szczególności poprzez brak ustalenia, czy grunt, który przeszedł na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych ustaw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego spełniał warunki przewidziane powyższym artykułem. Skarżący podniósł również zarzut naruszenia art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez wadliwe przyjęcie, że nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych nie kwalifikują się do zwrotu w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, pomimo, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 09 grudnia 2008 r., sygn. akt SK 43/07, możliwy jest zwrot nieruchomości wywłaszczonej na podstawie innego aktu prawnego, niż akt wymieniony w treści powyższego artykułu. Wreszcie zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez brak ustalenia przez organy administracji celu wywłaszczenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący R. J. wywodzi swoje żądanie z treści art. 136 ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Przepis ten w § 3 określa krąg osób, które mogą ubiegać się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości – są to poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobiercy. W niniejszej sprawie wnioski o zwrot działek objętych postępowaniem nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) oraz (...) położonych w obrębie (...), arkusz mapy (...), złożyli M. W., B. W., U. R. oraz F. N. jako spadkobiercy właściciela nieruchomości K. N. W miejsce zmarłego w 2009 r., a więc w toku prowadzonego postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, F. N. wstąpił J. N. Aktem notarialnym z dnia (...) października 2009 r., rep. (...), J. N. udzielił pełnomocnictwa R. J. do reprezentowania go w prowadzonym postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Na podstawie tego pełnomocnictwa R. J. aktem notarialnym z dnia (...) listopada 2009 r., rep. (...), udzielił dalszego pełnomocnictwa do reprezentowania J. N. radcy prawnemu J. M. (k. 219 i 226 akt administracyjnych). Radca prawny J. M. reprezentowała również w toczącym się postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości U. R. na podstawie pełnomocnictwa z dnia (...) maja 2009 r. (k. 131 akt administracyjnych). R. J., działając przez pełnomocnika substytucyjnego w osobie radcy prawnego J. M., występował zatem zgodnie z posiadanym pełnomocnictwem J. N., jako pełnomocnik spadkobiercy właściciela nieruchomości. Nie posiadał on natomiast, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, własnego interesu prawnego wywiedzionego z art. 136 § 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tak też był traktowany przez organy administracji działające w niniejszej sprawie, które doręczając decyzje zapadłe w tym postępowaniu (zarówno w I, jak i w II instancji) doręczały je radcy prawnemu J. M. jako "pełnomocnikowi wnioskodawców" (a więc J. N. i U. R.). Legitymację skargowa na podstawie art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi została przyznana każdemu, kto ma w tym interes prawny, a w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób – prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz organizacji społecznej, jeżeli sprawa mieści się w zakresie jej statutowej działalności i brała ona udział w postępowaniu administracyjnym. Skarżący, w rozumieniu art. 50 § 1 powyższej ustawy musi mieć więc interes prawny do złożenia skargi, rozumiany jako istnienia związku pomiędzy sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zakreśloną decyzją. Skarga może bowiem dotyczyć jedynie jego "własnej sprawy administracyjnej" co nie zachodzi w przypadku osoby występującej w sprawie w charakterze pełnomocnika. Interes do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wywiedziony z art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami przysługuje osobom, które mają przymiot poprzedniego właściciela nieruchomości lub są jego spadkobiercami. Takiego interesu prawnego w przeprowadzeniu sądowej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, opartego na normie prawa materialnego, nie ma natomiast ustanowiony jako pełnomocnik J. N. R. J. Pełnomocnictwo stanowi bowiem umocowanie do działania w cudzym interesie, nie rodzi natomiast interesu własnego pełnomocnika, rozumianego w tym przypadku jako związek między sferą jego zindywidualizowanych praw i obowiązków a zaskarżoną decyzją. Takiego własnego interesu prawnego ani w toku postępowania administracyjnego ani we wniesionej w imieniu własnym skardze do tutejszego sądu, skarżący R. J. nie wykazał. Z tych względów skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić.