I OW 170/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. T. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia wskazać Wójta Gminy [...] jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Wójt Gminy [...], na podstawie art. 22 § 3 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r. poz. 1257 ze zm.), dalej powoływanej jako "K.p.a." w związku z art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. T. o umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 14 czerwca 2018r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z siedzibą w [...] wpłynął wniosek S. T. o umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz Ż. T. w okresie od dnia 1 października 2009r. do dnia 30 września 2010r. Z uwagi na fakt, że Ż. T. zamieszkuje we [...] organ, na zasadzie art. 30 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2018r. poz. 554 ze zm.), dalej powoływanej jako "ustawa", uznał, iż nie jest właściwym do rozpatrzenia wniosku. Prezydent [...] w dniu 11 lipca 2018r. zwrócił Wójtowi Gminy [...] wniosek wskazując, że nie jest organem właściwym do jego rozpatrzenia, bowiem w okresie wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona zamieszkiwała na terenie Gminy [...]. W tym kontekcie zaznaczył, że właściwość organu należy odnieść do okresu, w którym świadczenia z funduszu alimentacyjnego były wypacane, tj. od dnia 1 października 2009r. do dnia 30 września 2010r. Ponownie przeprowadzając postępowanie wyjaśniające Wójt Gminy [...] przypomniał treść art. 30 ust. 2 ustawy i wskazał, że definicję organu właściwego wierzyciela zawiera art. 2 pkt 10 tej ustawy, zatem organem właściwym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. Konkludując wskazał, że w niniejszej sprawie osoba uprawniona zamieszkuje we [...], zatem organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Prezydent [...]. W odpowiedzi na wniosek Prezydent [...] wniósł o jego oddalenie oraz wskazanie Wójta Gminy [...] jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku. Przypominając bezsporny stan faktyczny sprawy organ wskazał, że w art. 30 ust. 2 ustawy ustawodawca posłużył się zwrotem “należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego", zatem właściwość organu należy odnieść do okresu, w którym świadczenia z funduszu alimentacyjnego były wypłacane i na tej podstawie ustalić organ właściwy, kierując się zasadą wyrażoną w art. 2 pkt 10 ustawy. Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 19 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Organ jest zatem obowiązany dokonać oceny podania strony również pod kątem swojej właściwości w sprawie będącej przedmiotem żądania. Następnie wskazał, że stosownie do treści art. 65 § 1 K.p.a. w razie gdy organ, do którego wniesiono podanie, uzna się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy w formie decyzji, jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do organu, który w jego ocenie jest właściwy w sprawie, i jednoczesnego powiadomienia o tym wnoszącego podanie. Mając na uwadze powyższe pismem z dnia 11 sierpnia 2018r. Prezydent [...] zwrócił podanie Wójtowi Gminy [...], zawiadamiając o tym wnoszącego podanie. Powołując się na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2012r. sygn. akt I OW 168/11, Prezydent [...] wskazał, że sprawa z wniosku Wójta Gminy [...] pod żadnym istotnym względem nie różni się od okoliczności przytoczonej sprawy, zaś trafna ocena stanu faktycznego i prawnego, dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny powyższym postanowieniem powinna znaleźć zastosowanie również w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne na podstawie art. 4 P.p.s.a. rozpoznają spory o właściwość. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uznają swą właściwość w konkretnej sprawie (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Spór w rozpoznawanej sprawie jest negatywnym sporem o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...], a Prezydentem [...] i dotyczy ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku S. T. – dłużnika alimentacyjnego o umorzenie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz córki Ż. T. w okresie od 1 października 2009r. do 30 września 2010r., w sytuacji gdy po wydaniu decyzji orzekającej zwrot od dłużnika alimentacyjnego wypłaconych świadczeń, wierzyciel alimentacyjny zmienił miejsce zamieszkania. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Stosownie do treści art. 30 ust. 2 ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W myśl art. 2 pkt 10 ustawy, przez organ właściwym wierzyciela należy rozmieć wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. W okolicznościach przedmiotowej sprawy bezspornym jest, iż w dacie wydania decyzji o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres objęty wnioskiem w niniejszej sprawie Wójt Gminy [...] był organem właściwym wierzyciela w rozumieniu art. 27 ust. 2 ustawy. Skoro organ ten był właściwym w sprawie zobowiązania dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres objęty wnioskiem o umorzenie należności alimentacyjnych, to jest on również organem właściwym w sprawie orzeczenia o ich umorzeniu. Sprawa dotycząca umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty, o której mowa w art. 30 ust. 2 ustawy, jest bowiem sprawą administracyjną powiązaną z uprzednim orzeczeniem przez organ właściwy wierzyciela, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 1 ustawy). Oznacza to, że następcza tj. po wydaniu tego orzeczenia, zmiana miejsca zamieszkania przez wierzyciela, nie ma wpływu na właściwość tego organu. W tej sprawie pozostaje bowiem właściwy organ, który wydaną przez siebie decyzją zobowiązał dłużnika do zwrotu świadczenia alimentacyjnego, świadczonego w jego zastępstwie (vide: postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2012r. sygn. akt I OW 168/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jeżeli zatem w rozpoznawanej sprawie decyzję odnośnie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wydał Wójt Gminy [...], to nadal jest on organem właściwym w sprawie z wniosku o umorzenie niniejszej należności. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.