II FSK 982/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędziowie: NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), WSA del. Sławomir Presnarowicz, , Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. M.-H. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Łd 1753/06 w sprawie ze skargi B. M.-H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 18 lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. postanawia : 1) oddalić skargę kasacyjną, 2) przyznać radcy prawnemu U. R. od Skarbu Państwa z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o stawkę podatku od towaru i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę B. M. - H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 18 lipca 2006 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 lipca 2006 r. została doręczona podatniczce w dniu 7 sierpnia 2006 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) upływał w dniu 6 września 2006 r. Wobec tego, że skarga została przez podatniczkę nadana w dniu 19 września 2006 r. (data stempla pocztowego), stosowanie do art. 58 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy, podlegała odrzuceniu. W skardze kasacyjnej podatniczka zaskarżyła w całości przedmiotowe postanowienie i zarzuciła mu: 1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 45 Konstytucji RP poprzez brak uprzedniego i jednoznacznego wyjaśniania przyczyn uchybienia terminu do wniesienia skargi - art. 145 § 2 i art. 150 Ordynacji podatkowej poprzez zaakceptowanie jego niewłaściwego zastosowania przez Dyrektora Izby Skarbowej; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 2 i 150 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, w szczególności pominięcie faktu ustanowienia przez skarżącą pełnomocnictwa w odwoławczym postępowaniu podatkowym, skutkujące błędnym uznaniem, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 lipca 2006 r. została skutecznie doręczona podatniczce na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 7 sierpnia 2006 r. oraz pominięcie faktu, że ustanowionemu pełnomocnikowi nie doręczono decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 6 września 2006 r. Powołując się na obie podstawy skargi kasacyjnej wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd ten może poruszać się tylko w ramach przytoczonych zarzutów, wyjaśnionych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa procesowego należy podnieść, że w celu podważenia stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzekania przez Sąd pierwszej instancji, a ustalonego przez odwoławczy organ podatkowy niezgodnie z obowiązującą procedurą zawartą w Ordynacji podatkowej, należy powiązać przytoczone w skardze kasacyjnej przepisy prawa podatkowego procesowego z odpowiednimi regulacjami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe powiązanie powinno wynikać zarówno z treści podstawy skargi kasacyjnej, jak i z treści uzasadnienia. Natomiast w rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa procesowego wskazał art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a., które to przepisy stanowią, że skarga wniesiona po upływie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia podlega odrzuceniu. Powyższe przepisy autor skargi powiązał z art. 145 § 2 i art. 150 Ordynacji podatkowej, które to przepisy regulują kwestie dotyczące doręczenia stronie pism procesowych wywodząc, że Sąd pierwszej instancji rozpoznając sprawę pominął fakt ustanowienia przez skarżącą pełnomocnika w drugoinstancyjnym postępowaniu podatkowym. W myśl art. 136 Ordynacji podatkowej strona może działać przez pełnomocnika, któremu pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. Pełnomocnik ma obowiązek doręczenia do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 137 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej). Z powołanych przepisów wynika jednoznacznie, że celem ustanowienia pełnomocnika jest umożliwienie mu udziału w postępowaniu podatkowym, a wiec postępowaniu mającym swój początek z chwilą wydania postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego a zakończonego wydaniem decyzji. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe wszczęły postępowanie w dniu 20 marca 2006 r., powiadamiając o tym fakcie podatniczkę poprzez doręczenie jej w dniu 30 marca 2006 r. stosownego postanowienia. Następnie w dniu 26 kwietnia 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją określił podatniczce podatek dochodowy od osób fizycznych za 2004 r. i powyższą decyzję doręczył podatniczce w dniu 28 kwietnia 2006 r. W dniu 5 maja 2006 r. podatniczka złożyła odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, zaś Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 16 maja 2006 r. doręczonym w dniu 20 maja 2006 r. udzielił podatniczce odpowiedzi na zawarte w odwołaniu zarzuty. Pismem z dnia 6 lipca 2006 r. podatniczka została wezwana do zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie. W dniu 18 lipca 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej wydał decyzję, którą awizowano w dniu 21 lipca 2006 r. i w dniu 28 lipca 2006 r. Na żadnym etapie postępowania podatkowego nie występował w sprawie pełnomocnik strony, ani też nie zgłoszono w prawem przewidzianej formie pełnomocnictwa udzielonego matce podatniczki. Ponadto należy zwrócić uwagę na fakt, że podatniczka już w dniu 3 kwietnia 2006 r. nabyła bilet do Anglii. Wobec tego zasadnej jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że stosownie do art. 150 Ordynacji podatkowej decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 lipca 2006 r. została doręczona w sposób zastępczy podatniczce w dniu 7 sierpnia 2006 r. Oznacza to, że skarga złożona w dniu 19 września 2006 r. podlegała odrzuceniu z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Nadmienić należy, iż w myśl art. 147 § 3 Ordynacji podatkowej strona mogła ustanowić pełnomocnika do doręczeń, jednakże powyższy fakt winna zgłosić organowi podatkowemu właściwemu w sprawie. Zgłoszenie pełnomocnictwa w dniu 1 sierpnia 2006 r., a więc po wysłaniu decyzji na adres podatniczki i po dwukrotnym jej awizowaniu nie może być uznane za zgłoszenie odwoławczemu organowi podatkowemu ustanowienia pełnomocnictwa do spraw doręczeń. Nie można też domniemywać udzielenia przez B. M.-H. pełnomocnictwa matce - E. M. powołując się na fakt, że w dniu 14 lipca 2006 r. zezwolono jej na zapoznanie się w Izbie Skarbowej ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Jak już wcześniej podniesiono, pełnomocnik ma obowiązek doręczenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Takie pełnomocnictwo wpłynęło do Izby Skarbowej w dniu 1 sierpnia 2006 r., a więc po jego dwukrotnym awizowaniu. W tym stanie rzeczy uznać należy, że trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji dotyczące niezastosowania w rozpoznawanej sprawie przepisów art. 145 § 2 i art. 150 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa orzeczono zgodnie z art. 242 cytowanej ustawy i § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).