II FZ 744/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 czerwca 2012r., sygn. akt I SA/Wr 1468/11 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 1468/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy S. M. w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 lipca 2011 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących z nieujawnionych źródeł przychodów w 2004 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż w dniu 17 października 2011r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Strona wskazała, że z osiąganego z działalności gospodarczej dochodu w kwocie 2.300,00 zł miesięcznie, utrzymuje żonę oraz dwoje dzieci. Skarżący wskazał, że dzieci często chorują, co powoduje dodatkowe wydatki. Wniosek skarżącego został prawomocnie oddalony. W dniu 9 marca 2012r. do Sądu na urzędowym formularzu PPF wpłynął kolejny wniosek skarżącego o zwolnienie go od kosztów sądowych. Skarżący ponownie podniósł, że na jego utrzymaniu pozostaje żona z dwójką dzieci, na których leczenie ponosi znaczne wydatki. Skarżący do wniosku nie załączył żadnych rachunków dokumentujących wydatki na opiekę medyczną. Podał, że z tytułu wykonywanej pracy osiąga dochód w kwocie 6.000,00 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 24 maja 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia skarżący podał, że na leczenie dzieci wydaje miesięcznie odpowiednio 140 zł i 150 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że złożony przez skarżącego wniosek jest kolejnym w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 17/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu z dnia 5 grudnia 2011 r. oddalające wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W następstwie powyższego skarżący zarządzeniem z dnia 13 lutego 2012 r. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 400 zł. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący na urzędowym formularzu PPF w dniu 9 marca 2012 r. złożył kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który postanowieniem referendarza sądowego został oddalony. Sąd I instancji wskazał, że rozpoznawanej sprawie skarżący nie powołał żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny sprawy, w zakresie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dalej zaznaczył, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Zdaniem Sądu to w interesie skarżącego leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Dalej Sąd zauważył, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, że jego sytuacja uległa pogorszeniu. Przeciwnie, we wniosku z 17 października 2011r. podał, że jego dochód wynosił 2.300,00 zł miesięcznie, natomiast, we wniosku z dnia 9 marca 2012r., podaje, że osiąga dochód w kwocie 6.000,00 zł miesięcznie. Kwestię wydatków związanych z leczeniem dzieci skarżący podniósł już uprzednio. W ocenie Sądu Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków na pokrycie kosztów sądowych, które w postępowaniu sądowoadministracyjnym zwykle ograniczają się do wpisu sądowego (w niniejszej sprawie – 400,00 zł). W zażalenie od powyższego postanowienia skarżący wskazał, iż złożył dokumenty potwierdzające stan zdrowia dzieci oraz deklarację o osiąganych dochodach dlatego też wnosi o uwzględnienie zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Artykuł 252 p.p.s.a. stawia wymóg, by wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierał oświadczenie strony o stanie majątkowym i dochodowym oraz dodatkowo, gdy wniosek składa osoba fizyczna dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenia strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Jak wyżej wspomniano, wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący nie powołał żadnych nowych okoliczności wskazujących na to, że nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przepis art. 165 p.p.s.a. stanowi, że postanowienie niekończące postępowania w sprawie, które jest prawomocne, może być zmienione, jednakże warunkiem tej zmiany jest zmiana okoliczności sprawy. Innymi słowy warunkiem bezwzględnym weryfikacji orzeczenia prawomocnego w przypadku postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez zainteresowanego, że okoliczności dla rozstrzygnięcia istotne - a więc sytuacja materialna - uległy zmianie na tyle ważkiej, że uzasadniają one zmianę orzeczenia prawomocnego. W niniejszej sprawie treść zażalenia skarżącego sprowadza się do niczym nie popartej polemiki z Sądem. Skarżący przedstawił identyczny stan faktyczny, jak w poprzednim postępowaniu dotyczącym prawa pomocy, z tym jednym wyjątkiem że obecnie osiąga dochód 6000 zł miesięcznie a wcześniej osiągał dochód w wysokości 2300 zł. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sądy nie zajmują się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Ich zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie. W niniejszej sprawie podatnik, wezwany przez Sąd pierwszej instancji do złożenia określonych dokumentów, przedstawił oświadczył, iż z osiąganej pracy osiąga dochód w kwocie 6000zł miesięcznie a na leczenie dzieci wydaje miesięcznie odpowiednio 140 i 150 zł. A zatem jego sytuacja materialna uległa znacznej poprawie. W konsekwencji prawidłowo Sąd I instancji przyjął że jest On w stanie ponieść koszty sądowe w kwocie 400 zł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.