I GZ 381/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1337/19 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 13 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1337/19 odmówił [...] wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 27 maja 2019 roku oraz decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z 24 sierpnia 2018 r. w przedmiocie podatku akcyzowego Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. [...] - dalej: skarżąca lub spółka – złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wysokość zaległości wraz z odsetkami przekracza możliwości płatnicze skarżącej. Spółka posiada zaległości wynikające z kilku decyzji, które zostały zaskarżone do sądu administracyjnego. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania decyzji WSA w Gdańsku podkreślił, że skarżąca nie wykazała, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji. Uzasadniając swój wniosek Spółka ograniczyła się wyłącznie do wskazania, że wykonanie decyzji grozi jej powstaniem szkody oraz, że nie dysponuje ona środkami finansowymi na pokrycie zaległości podatkowych. Jakkolwiek wykonanie decyzji wiąże się z obowiązkiem zapłaty określonej decyzją kwoty pieniędzy, to jednak okoliczność ta nie może automatycznie stanowić o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Nie jest, bowiem wykluczone, że pomimo konieczności zapłaty należności fiskalnych w związku z wydaniem kilku nieprawomocnych decyzji podatkowych, skarżąca dysponuje środkami majątkowymi w takiej wysokości, że pozwolą jej one na zaspokojenie należności publicznoprawnej, przy jednoczesnym zagwarantowaniu odpowiedniego zabezpieczenia finansowego. Ocena tego, czy zapłata należności fiskalnych w sposób rzeczywisty może zagrozić funkcjonowaniu Spółki nie jest jednak możliwa, albowiem wnioskodawczyni, poza złożeniem stosownego wniosku, nie przedstawiła odpowiednich dokumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie wskazanych przez nią skutków wykonania decyzji. Sąd I instancji podkreślił, że Spółka nie wykazała, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji a merytoryczna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji przez Sąd jest niemożliwa z uwagi na brak jego właściwego uzasadnienia. Na podstawie przedstawionych informacji nie można, bowiem ustalić, w jakim stopniu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a Sąd nie może tych okoliczności domniemywać. Skarżąca nie podała danych dotyczących swojej sytuacji majątkowej, posiadanych aktywów, czy stanu rachunków bankowych. Do wniosku nie zostały przy tym dołączone żadne dokumenty, które umożliwiłyby Sądowi ocenę, czy dobrowolne bądź przymusowe wykonanie decyzji, z uwagi na sytuację finansową skarżącej, spowoduje zaistnienie zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej. Z przedstawionych argumentów nie można wywieść, jaka jest kondycja finansowa Spółki. Skarżąca ogólnie wskazuje, że nie jest w stanie uiścić należności podatkowych, jednakże nie przedstawia żadnych dokumentów na poparcie tego elementu wniosku. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, pozbawiony jest danych dotyczących stanu majątkowego, stąd niemożliwe jest w istocie przeprowadzenie analizy wpływu, jaki na ten majątek wywarłoby wykonanie decyzji. Materiał zgromadzony w sprawie również nie zawiera informacji umożliwiających Sądowi ocenę przedmiotowego wniosku. W ocenie WSA również okoliczność określenia znacznej kwoty zobowiązania podatkowego nie stanowi samo w sobie przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania decyzji. Ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od sądowej oceny okoliczności poszczególnych przypadków, ocena ta wymaga natomiast dla swej miarodajności dysponowania przez Sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich - przez stronę - dowodami w postaci dokumentów źródłowych), dopiero, bowiem ich konfrontacja z wysokością określonego zaskarżonymi decyzjami zobowiązania może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd zauważył, że w sytuacji, gdy wykonanie decyzji polega na obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej, wnioskujący winien dokładnie zobrazować swoją sytuację majątkową. W takim przypadku niebezpieczeństwo zaistnienia szkody wiąże się, bowiem ściśle ze stanem braku środków na pokrycie należności publicznoprawnych. Zatem samo wskazanie, że z zapłatą należności wynikających z decyzji wiąże się ryzyko uszczuplenia finansów wnioskodawcy, nie oznacza automatycznie, że wystąpiła przesłanka uzasadniająca wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Podatnik, mimo wykonania decyzji może, bowiem dysponować odpowiednim majątkiem na pokrycie należności publicznoprawnych. Rzeczą, zatem podatnika domagającego się wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie w sposób jednoznaczny, że takich środków majątkowych nie posiada. [...]w zażaleniu na powyższe postanowienie wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: p.p.s.a.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 maja 2019 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 24 sierpnia 2018 r. 2. art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd I instancji nieprawidłowego skarżonego postanowienia z dnia 13 sierpnia 2019 r., w którym Sąd I instancji błędnie uznał, że wystąpiły przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie WSA w Gdańsku odpowiada prawu i prawidłowo stwierdzono w nim, że skarżąca nie wykazała w należyty sposób zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 maja 2019 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 24 sierpnia 2018 r. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie, z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi, więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Samo powołanie się przez skarżącą na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa – jak trafnie przyjął na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA w Gdańsku - obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. W rozpoznawanej sprawie trafnie WSA w Gdańsku przyjął, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zostać w sposób dostateczny uzasadniony, tj. należy wskazać na okoliczności, z których wynikałoby, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji, gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Tymczasem uzasadnienie wniosku spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów. Uzasadniając swój wniosek Spółka ograniczyła się wyłącznie do wskazania, że wykonanie decyzji grozi jej powstaniem szkody oraz, że nie dysponuje ona środkami finansowymi na pokrycie zaległości podatkowych. Spółka nie wykazała, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji a merytoryczna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji przez Sąd jest niemożliwa z uwagi na brak jego właściwego uzasadnienia. Na podstawie przedstawionych informacji nie można, bowiem ustalić, w jakim stopniu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Do wniosku oraz do zażalenia nie zostały dołączone żadne dokumenty, które umożliwiłyby Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę, czy dobrowolne bądź przymusowe wykonanie decyzji, z uwagi na sytuację finansową skarżącą, spowoduje zaistnienie zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej. Bez przedstawienia przez skarżącego swojej sytuacji finansowej nie sposób ocenić, jakie konsekwencje pociągnie za sobą ewentualne przymusowe wykonanie decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że wysokość określonego zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym jest znaczna, jednak, aby Sąd mógł rozważyć udzielenie ochrony tymczasowej we wnioskowanym zakresie, konieczne było przedstawienie przez skarżącą konkretnych informacji potwierdzonych stosownymi dokumentami wskazujących spełnienie ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Spółka takich informacji nie przedstawiła. Wprawdzie każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę oraz skargę kasacyjną znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W świetle wyżej poczynionych powyższych uwag należy uznać, że skoro skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zażaleniu na postanowienie WSA nie wykazała, że spełniona została, choć jedna z ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., brak było podstaw do zastosowania wobec niego ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Skutku w postaci uchylenia zaskarżonego postanowienia nie mógł również wywołać zarzut naruszenia art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia skarżonego postanowienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego. WSA trafnie uznał, że skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazał, że wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki, w postaci zaprzestania powadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Ogólnikowe wskazania zawarte we wniosku, nie skonkretyzowane na etapie zażalenia, same w sobie nie mogły stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku przez Sąd I instancji. Z powyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji Odnosząc się do wniosku skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest, zatem uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z tych, o jakich mowa w art. 209 p.p.s.a. Zwrot kosztów związanych z postępowaniem zażaleniowym, jako kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.), może zostać zasądzony w sprawie dopiero w razie wydania jednego z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a.