I SA/Bd 500/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Olesińska Sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2021 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Inne z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Inne na rzecz B. S. kwotę [...]zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] września 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: ZUS, Zakład, organ) utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2020 r. odmawiającą B. S. (dalej także Skarżąca) prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że zgodnie z treścią art. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, z późn. zm.) – dalej: "ustawa COVID-19", płatnik składek, który ubiega się o zwolnienie z opłacenia składek, zobowiązany jest przesyłać do ZUS dokumenty rozliczeniowe za marzec, kwiecień i maj 2020 r. na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami jest zwolniony z obowiązku ich składania. Zakład uznał, że ponieważ Skarżąca zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych z kodem tytułu ubezpieczenia 0590, była ustawowo zobowiązana do złożenia dokumentu DR2 w marcu 2020 r. Wymagany dokument DR2 złożyła dopiero [...] września 2020 r., dlatego nie była zwolniona z obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych ZUS DRA za okres objęty wnioskiem RDZ. Złożenie nie później niż do [...] czerwca 2020 r. ww. dokumentów rozliczeniowych stanowiło warunek zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Z zapisów zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, że wymagane dokumenty ZUS DRA Skarżąca złożyła [...] września 2020 r., a więc po obowiązującym terminie. W złożonej skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.) – dalej jako: "k.p.a." i przepisu art. 77 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie tego, że skarżąca jest płatnikiem opłacającym składki wyłącznie za siebie w ramach "Małego ZUS-u plus", i w związku z tym nie jest obowiązana do składania comiesięcznych rozliczeń, b) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji, z czego miałby wnikać obowiązek skarżącej do złożenia deklaracji za marzec, kwiecień i maj 2020 r., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, w zw. z art. 47 ust.2g i art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za marzec, kwiecień i maj 2020 r. z uwagi na niezłożenie deklaracji rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. w terminie do dnia [...] czerwca 2020 roku pomimo tego, że skarżąca jest zwolniona ze składania comiesięcznych deklaracji i złożyła deklarację za styczeń 2020 r., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 24 września 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2021 r. (por. k. 57 akt sądowych). Jednocześnie Skarżąca została poinformowana o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma i z możliwości tej skorzystała. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymująca w mocy decyzję o odmowie Skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, ubezpieczenie zdrowotne za okres marzec – maj 2020 r. Organ podnosi, że Skarżąca w ustawowym terminie tj. do [...] czerwca 2020 r. nie dostarczyła dokumentów rozliczeniowych, w związku z tym nie prawa do zwolnienia. Dokumenty te, na co wskazał organ zostały złożone [...] września 2020 r. Stosownie do art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 Skarżąca w dniu [...] kwietnia 2020 r. złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ powołał m.in. art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19, a w decyzji z [...] lipca 2020 r. jej art. 31zq ust. 3 i 7 oraz art. 31zo ust. 2. Art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 przewiduje, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] września 2020 r. organ w żadnym miejscu nie powołał art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ww. ustawy COVID-19, które regulują zwolnienie z obowiązku opłacenia składek m.in. osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Organ w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji poprzedzającej powołuje się jedynie na to, że Skarżąca nie złożyła wymaganej dokumentacji w terminie do dnia [...] czerwca 2020 r. Jedynie w decyzji wydanej w pierwszej instancji, z dnia [...] lipca 2020 r., powołano art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 i zrelacjonowano jego treść. Powołano też art. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy COVID-19 dotyczący obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych do [...] czerwca 2020 r., jako warunku uzyskania zwolnienia z opłacania składek, o ile płatnik nie jest zwolniony z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych. W związku z powyższym należy wskazać, że zgodnie z art. 31zq ust.1-3 ustawy o COVID-19 w brzmieniu znajdującym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie: - za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 1); - Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięczny należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania – w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (ust. 2); - warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 3). Zatem, z ww. przepisów wynika, iż obowiązek złożenia dokumentacji jako warunek zwolnienia z opłacenia składek nie dotyczy tylko tych płatników, którzy są zwolnieni z obowiązku jej składania. Skarżąca utrzymuje, że jako płatnik zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych, nie musiała ich składać po to, aby uzyskać zwolnienie z opłacania składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...] sierpnia 2020 r. podała nadto, że ostatnią złożoną przez nią deklaracją była deklaracja za styczeń 2020 r i dokument ten został przyjęty i przetworzony. W skardze Skarżąca nadmienia, że spełniła wymogi ustawy o COVID warunkujące uzyskanie zwolnienia z opłacania składek. Nie była obowiązana do składania deklaracji od marca do maja 2020 r., stąd nie mogła uchybić terminowi, do zachowania którego nie była zobowiązania. Jednocześnie do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją w myśl art. 180 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jest to o tyle istotne, ponieważ o uchyleniu zaskarżonej decyzji przesądziły stwierdzone przez Sąd uchybienia natury proceduralnej. Skarżąca podnosi, że organ obowiązany był wykazać w uzasadnieniu decyzji, że obowiązek składania dokumentacji wymaganej przepisami prawa na niej ciążył i nie podlegała ona zwolnieniu w tym zakresie. Organ powinien podać, jakie i kiedy złożone zgłoszenie o tym przesądza, oraz z jakich przepisów wynika wywiedziony przez organ obowiązek składania deklaracji ZUS DRA. Organ w decyzji zobowiązany był poczynić wywód, który pozwala poznać stanowisko organu wraz z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Uzasadnienia decyzji wydanych w niniejszej sprawie nie czynią zadość temu wymogowi i po ich lekturze nie wiadomo, z czego organ wywodzi obowiązek składania dokumentacji, nie podano żadnej argumentacji w tym zakresie ani też podstaw prawnych. Zdaniem Sądu, skoro jedynym – jak wskazuje organ – powodem odmowy uwzględnienia wniosku było niezłożenie wymaganych dokumentów rozliczeniowych w terminie do [...] czerwca 2020, organ w pierwszej kolejności obowiązany był wykazać w uzasadnieniu decyzji, że obowiązek składania dokumentacji wymaganej przepisami prawa na niej ciążył i nie podlegała ona zwolnieniu w tym zakresie. Uzasadnienia decyzji wydanych w niniejszej sprawie, z uwagi na swój lakoniczny charakter, nie czynią zadość temu wymogowi, nie podano żadnych przepisów prawa, na których organ oparł swoje rozważania. Podkreślić należy, że także z przepisu art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19, nie wynika, aby warunkiem zwolnienia było złożenie dokumentów rozliczeniowych do dnia [...] czerwca 2020 r. Nie wskazano też żadnych przepisów, z których wynikałoby, że w sytuacji, gdy Skarżący chciał kontynuować opłacanie niższych składek od lutego 2020 r., musiał wyliczyć nową podstawę wymiaru składek i przesłać organowi stosowne dokumenty rozliczeniowe za luty 2020 r. Zarówno Skarżący, jak i Sąd nie mają obowiązku poszukiwania tych przepisów. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ wskazał, jakie przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych znajdują w sprawie zastosowanie. Wskazać jednak należy, że w odpowiedzi na skargę organ nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji. Odpowiedź na skargę nie może jako pismo procesowe, być traktowana jako "aneks" do decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien jedynie odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu nie są wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, lecz prawidłowość wydanej przez organ decyzji (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 366/19, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Obowiązkiem organu było prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowania prowadzącego do zastosowania konkretnych przepisów prawa. Szczególne znaczenie ma wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Oznacza to konieczność dokonania wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, wraz z argumentami przemawiającymi za jej przyjęciem. Innymi słowy decyzja, którą otrzymuje strona, powinna w uzasadnieniu wskazywać jakie przepisy i dlaczego zadecydowały o takim, a nie innym określeniu jej praw lub obowiązków. Tylko decyzja spełniająca te kryteria może w pełni realizować zasady ogólne postępowania administracyjnego, wyrażające się w prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji (art. 8 k.p.a.), oraz przekonywaniu polegającym na wyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Powyższe uzasadnia zatem przyjęcie, że w sprawie doszło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu w postępowaniu organu doszło do istotnego naruszenia art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Tej zasady ogólnej, wyrażonej w art. 9 k.p.a., organ nie przestrzegał. Skarżąca złożyła brakującą dokumentację (dokumenty rozliczeniowe) w dniu [...] września 2020 r., tj. jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji, z której wynikało, że przyczyną odmowy zwolnienia z opłacania składek było niedotrzymanie terminu [...] czerwca 2020 r. na złożenie deklaracji. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] kwietnia 2020 r. podjęto nieudane próby kontaktu telefonicznego ze Skarżącą (por. adnotacja na wniosku - k. 1 akt admin.). Skoro zatem ZUS zakładał konieczność kontaktu ze Skarżącą już 10 dni po wpływie wniosku i jednocześnie 2,5 miesiąca przed upływem terminu złożenia stosownych dokumentów, to poprzestanie na próbach kontaktu zamykających się w ciągu jednego dnia (choćby trzykrotnych), oznacza, że organ nie dopełnił swoich obowiązków. Zdaniem Sądu organ dopuścił się istotnego naruszenia zasady informowania wyrażonej w art. 9 k.p.a. Z akt sprawy przy tym nie wynika, aby Skarżącej kiedykolwiek przed wydaniem decyzji odmownej uzmysłowiono brak deklaracji, której złożenie było ustawowym warunkiem udzielenia zwolnienia. Naruszono nie tylko art. 9, ale także i art. 10 § 1 k.p.a., ponieważ przed wydaniem zaskarżonej decyzji w pierwszej instancji nie umożliwiono stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jest to o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze przed upływem terminu w dniu [...] czerwca 2020 r., wówczas Skarżąca miałaby szansę dotrzymać terminu. Organ powinien był o to zadbać. Skoro wniosek wpłynął do ZUS [...] kwietnia 2020 r., to było wystarczająco dużo czasu na to, aby organ sprawdził, czy jest kompletny i podjął skuteczne działania informacyjne – tym bardziej, że podejmował próby kontaktu już [...] kwietnia 2020 r. Jednocześnie doszło do istotnego naruszenia obowiązku wynikającego z art. 79a k.p.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Tymczasem z akt sprawy wynika, że organ przed wydaniem decyzji odmownej z [...] lipca 2020 r. ani nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 § 1 k.p.a.), ani tym bardziej nie wskazał stronie przesłanek od niej zależnych (takich jak wymóg złożenia deklaracji), które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować – i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony z tego tylko powodu, że deklaracje za marzec, kwiecień i maj 2020 r. zostały złożone z przekroczeniem terminu [...] czerwca 2020 r. Złożenie wniosku, który zdaniem organu był niekompletny, obligowało go do podjęcia działań eliminujących niedopatrzenie strony. Jeśli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 k.p.a., to w myśl art. 10 § 3 k.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. Takiej adnotacji w aktach brak, nie wspominając już o tym, że trudno sobie wyobrazić, aby spełniona była wyrażona w art. 10 § 2 k.p.a. przesłanka pozwalająca organowi na odstąpienie od zasady umożliwienia stronie wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału. Art. 10 § 2 k.p.a. stanowi bowiem, że organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Podobnym warunkiem ograniczone jest ewentualne odstąpienie od zastosowania się do wytycznych płynących z art. 79a § 1 k.p.a., gdyż przepis ten w zdaniu drugim stanowi, że przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Oznacza to, że gdyby nawet organ dostrzegał przesłanki pozwalające mu nie zastosować się do wytycznych z art. 79a § 1 k.p.a., to musiałby utrwalić to w aktach sprawy, tymczasem tego rodzaju adnotacji w aktach nie ma. Naruszenie art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. uniemożliwiło Skarżącej uzyskanie informacji o tym, że nie złożyła wszystkich wymaganych do uzyskania zwolnienia dokumentów, a w konsekwencji – pozbawiło ją prawa do zwolnienia z opłacania składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Uznać zatem trzeba, że naruszenie art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o ile oczywiście organ przystąpiłby do wykonania swoich obowiązków w porę tj. jeszcze przed upływem terminu [...] czerwca 2020 r. Przepis art. 79a k.p.a. stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19, publ. CBOSA). Na skutek złożenia [...] kwietnia 2020 r. wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym kierując się wyrażoną w art. 9 k.p.a. organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 k.p.a., organ powinien był udzielić Skarżącej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony. Od momentu złożenia wniosku przez Skarżącą (tj. [...] kwietnia 2020 r.) do upływu terminu na złożenie wymaganych dokumentów (30 czerwca 2020 r.) upłynęły niemal 3 miesiące. Mimo upływu tak długiego czasu organ nie zwrócił stronie przed [...] czerwca 2020 r. uwagi na to, że warunkiem pozytywnego załatwienia jej wniosku jest złożenie brakujących dokumentów rozliczeniowych (deklaracje). Potem zaś wydał decyzję odmowną. Nadmienić należy, że Skarżąca występowała w postępowaniu przed organem bez profesjonalnego pełnomocnika ani innego fachowego wsparcia (księgowego). Należy też dodać, że art. 9 k.p.a. zobowiązuje organ do udzielania stronie potrzebnych informacji i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek. Należy też zauważyć, że we wniosku złożonym do ZUS podany był numer telefonu Skarżącej, który umożliwiał organowi szybki kontakt ze stroną. Z możliwości kontaktu telefonicznego Zakład zresztą korzystał w dniu [...] kwietnia 2020 r. Sprawą zatem zajęto się już w kwietniu, tj. na tyle szybko, że możliwe było jeszcze zwrócenie Skarżącej uwagi na brak deklaracji, co mogło jeszcze nastąpić w ustawowym terminie [...] czerwca 2020 r. Mając jednocześnie świadomość obciążenia Inne ogromną ilością spraw do załatwienia i zważywszy na pandemię odbijającą się negatywnie na możliwości sprawnego działania - Sąd nie przypisuje organowi ani złej woli, ani negatywnego nastawienia do strony, ani też lekceważącego stosunku do wynikających z art. 9 i 10 k.p.a. obowiązków. Stwierdza jedynie obiektywnie występujący stan naruszenia tych przepisu w taki sposób i w takim stopniu, który bezpośrednio wpłynął na pozbawienie Skarżącej prawa, które niewątpliwie uzyskałaby ona w sytuacji, gdyby ZUS stosował się – i uczynił to w porę - do dyrektyw płynących z art. 9 k.p.a. Wbrew nakazowi wynikającemu z art. 9 k.p.a., organ nie poinformował strony należycie i wyczerpująco o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, i nie czuwał, aby strona nie poniosła szkody na skutek swojej nieświadomości prawnej. Zaniechanie informacyjne organu dotyczyło nie tyle treści przepisów powszechnie obowiązującego i opublikowanego prawa, ile tego, że stronie nie uświadomiono istnienia obowiązku złożenia konkretnych dokumentów, warunkujących zastosowanie zwolnienia. Organ nie poinformował więc strony o "okolicznościach faktycznych i prawnych, które mają znaczenie dla ustalenia praw i obowiązków". Drugie zdanie art. 9 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek chronienia strony przed poniesieniem szkody z powodu nieznajomości prawa. Z tego obowiązku organ również się nie wywiązał. Szkodą, którą strona poniosła, było nieuzyskanie zwolnienia z opłacania składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Jedyną przeszkodą w uzyskaniu zwolnienia było – jak wynika z decyzji – niezłożenie wymaganych dokumentów w terminie, o czym jednak ZUS strony w porę nie poinformował. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01, publ. LEX nr 50158). Obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2087/95, publ. LEX nr 30816). W niniejszej sprawie swoim zaniechaniem organ dopuścił do tego, że na skutek upływu terminu na złożenie dokumentu, strona spotkała się z odmową pozytywnego załatwienia jej wniosku. Zachodzi tu bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Zdaniem Sądu w tej sytuacji należy podjąć działanie, które wyeliminuje negatywny dla strony skutek tego, że organ rażąco naruszył swoje obowiązki wynikające z zasady ogólnej wyrażonej w art. 9 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ usunie stwierdzone uchybienia i wyda decyzję zawierającą prawidłowe uzasadnienie. Jednocześnie w ponownie prowadzonym postępowaniu organ pominie fakt opóźnienia w złożeniu dokumentów jako okoliczność wpływającą na rozstrzygniecie o zasadności wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Nawet jeśli strona w terminie do [...] czerwca 2020 r. nie złożyła wszystkich wymaganych dokumentów, to organ nie może jej odmówić zwolnienia wyłącznie z powodu tego opóźnienia, albowiem w prowadzonym postępowaniu dopuścił się szeregu znaczących uchybień, których skutki nie powinny obciążać strony. Strona nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu, który prowadził postępowanie z naruszeniem art. 9, art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 ze zm.). A. O. T. Wójcik L. Kleczkowski