III AUa 1828/19

<p>Sygn. akt III AUa 1828/19</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 2 lipca 2019 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił odwołanie ubezpieczonego <span class="anon-block">B. D.</span> od decyzji organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">C.</span> z dnia 15 lutego 2019 r. odmawiającej prawa od – <br/>opisanej treścią działając <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184;art. 39)">art.184 i art.39 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> – emerytury w obniżonym wieku.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, iż ubezpieczony <span class="anon-block">B. D.</span> (<span class="anon-block">urodzony (...)</span>) <br/>nie jest członkiem OFE. Do ogólnego stażu pracy organ rentowy zaliczył ubezpieczonemu następujące okresy:</p> <p>- od 1 września 1975 r. do 1 września 1976 r. – jako uczeń nauki zawodu w <br/> <span class="anon-block"> Zakładach (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>;</p> <p>- od 7 października 1977 r. do 31 sierpnia 1979 r. – okres zatrudnienia w OHP;</p> <p>- od 23 października 1979 r. do 13 września 1994 r. – jako górnik mechanik pod <br/>ziemią;</p> <p>- od 1 stycznia 1995 r. do 31 grudnia 1998 r. – jako pracownik ochrony w <span class="anon-block">G.</span> <br/>Sp. z o.o.</p> <p>Decyzją z 12 czerwca 2015 r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury górniczej z art. 50a ustawy emerytalnej. Od decyzji tej ubezpieczony wniósł <br/>odwołanie, które zainicjowało postępowanie przed tutejszym Sądem pod sygn. akt VIII U 1184/15. W dniu 8 stycznia 2016 r. tutejszy Sąd oddalił odwołanie, natomiast w dniu 23 <br/>czerwca 2016 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach (sygn. akt III AUa 678/16) oddalił apelację ubezpieczonego. W uzasadnieniu Sąd drugiej instancji wskazał, że ubezpieczony posiada <br/>13 lat, 5 miesięcy i 17 dni pracy górniczej, przy czym po doliczeniu dniówek <br/>półtorakrotnych w wymiarze 4 lat, 18 dni i 17 lat, legitymuje się on stażem pracy górniczej <br/>lub okresów równorzędnych z pracą górniczą w wymiarze 17 lat, 6 miesięcy i 5 dni.</p> <p>W dniu 1 lutego 2019 r. ubezpieczony wniósł o przyznanie mu prawa do emerytury <br/>w obniżonym wieku.</p> <p>Organ rentowy uwzględnił ubezpieczonemu na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy składkowe w wymiarze 20 lat, 2 miesięcy i 3 dni oraz nieskładkowe w wymiarze 1 roku, 7 miesięcy i 23 dni, czyli łącznie 21 lat, 9 miesięcy i 26 dni. Jednocześnie do stażu w <br/>szczególnych warunkach uwzględnił 13 lat, 5 miesięcy i 17 dni.</p> <p>W zaskarżonej decyzji z 15 lutego 2019 r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do spornego świadczenia, ponieważ na dzień 1 stycznia 1999 r. nie udowodnił on co najmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.</p> <p>Od powyższej decyzji ubezpieczony wniósł odwołanie, które zainicjowało niniejsze postępowanie.</p> <p>Według Sądu Okręgowego przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostawało ustalenie, czy ubezpieczony spełnia przesłanki do nabycia emerytury z obniżonego wieku w związku z wykonywaniem pracy górniczej.</p> <p>Zatem Sąd ten, przytaczając przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184;art. 184 ust. 1;art. 184 ust. 2;art. 39;art. 27;art. 27 ust. 1;art. 27 ust. 1 pkt. 2)">art. 184 ust. 1 i 2, art. 39 oraz art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu <br/>Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1270 – dalej jako ustawa emerytalna), podniósł, że jednym z niezbędnych warunków prawa do emerytury z art. 39 <br/>ustawy emerytalnej jest posiadanie na dzień 1 stycznia 1999 r. dwudziestopięcioletniego <br/>okresu składkowego i nieskładkowego. Sąd Okręgowy podkreślił przy tym, że do <br/>opisanego okresu składkowego i nieskładkowego nie wlicza się dniówek w wymiarze półtorakrotnym, albowiem jest to okres liczony do uprawnień do emerytury górniczej (art. <br/>50 d ustawy emerytalnej), a nie ustalenia okresów składkowych czy nieskładkowych przy ustalaniu prawa do emerytury, na podstawie art. 39 ustawy emerytalnej (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6 sierpnia 2015 r., III AUa 1545/14). Jednocześnie – <br/>zdaniem tegoż Sądu - bez znaczenia pozostaje fakt, że ubezpieczony w latach 1976-1977 <br/>pracował w gospodarstwie rolnym rodziców, gdyż nawet ewentualne uwzględnienie tego <br/>okresu nie skutkowałoby zmianą rozstrzygnięcia, bowiem w dalszym ciągu nie zostałaby spełniona przesłanka 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Skoro zaś <br/>ubezpieczony nie spełnił jednej z koniecznych przesłanek prawa do emerytury, to nie <br/>przysługuje mu prawo do dochodzonego świadczenia.</p> <p>W takiej sytuacji bez znaczenia – w ocenie tegoż Sądu - pozostaje czy <br/>ubezpieczony spełnia pozostałe przesłanki prawa do emerytury. Gdy ubezpieczony nie <br/>spełnia jednego z kumulatywnych warunków uzasadniających przyznanie emerytury, sąd zwolniony jest od badania pozostałych warunków, gdyż te w ostatecznym rozrachunku nie doprowadzą i tak do przyznania ubezpieczonemu świadczenia.</p> <p>Sąd Okręgowy stwierdził także, iż ubezpieczony nie spełnia warunków do <br/>przyznania emerytury na podstawie art. 46 w związku z art. 39 ustawy emerytalnej.</p> <p>Otóż bowiem wskazać należy, iż art. 184 i art. 46 ustawy emerytalnej stanowią autonomiczne i odrębne względem siebie podstawy nabycia prawa do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r. <br/>(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt I UK 151/15). <br/>Przepisy te w odmienny sposób normują prawo do emerytury w obniżonym wieku i nie <br/>zawierają odesłania jeden do drugiego, zatem nie mogą być stosowane łącznie i wybiórczo <br/>co do poszczególnych przesłanek. Przepis art. 46 ustawy emerytalnej ma niejako charakter przejściowy w tym sensie, że dotyczy wąskiej grupy ubezpieczonych, gwarantując im <br/>prawo do wcześniejszej emerytury, mimo że prawo to nie jest przewidziane przez nowy <br/>system emerytalno-rentowy.</p> <p>Ubezpieczony nie spełnia wszystkich przesłanek, o których mowa w art. 46 w <br/>związku z art. 39 ustawy emerytalnej. Aby zaś ubezpieczony mógł otrzymać emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym w oparciu o art. 46, musiałaby spełnić wszystkie <br/>przesłanki z art. 39 ustawy emerytalnej na dzień 31 grudnia 2008 r. Zdaniem Sądu <br/>Okręgowego ubezpieczony nie spełnia warunków do emerytury na podstawie art. 46 <br/>albowiem nie osiągnął wieku obniżonego z tytułu pracy górniczej, czyli 53 lata i 6 <br/>miesięcy na dzień 31 grudnia 2008 r. (powszechny wiek emerytalny obniżony według <br/>algorytmu z art. 39 o 6 miesięcy za każdy rok pracy górniczej, czyli łącznie o 6 lat i 6 <br/>miesięcy). Ubezpieczony <span class="anon-block">w dniu (...) ukończył 48 lat</span>, natomiast przepis art. <br/>46 ustawy emerytalnej daje prawo do emerytury tym ubezpieczonym, którzy wszystkie <br/>warunki określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 29;art. 32;art. 33;art. 37 a)">art. 29,32,33 i 37 a</a> zatem również wiek emerytalny spełnili do dnia <br/>31 grudnia 2008 r. Tym samym ubezpieczony nie nabył również prawa do emerytury na podstawie art. 46 w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 39)">art. 39 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu <br/>Ubezpieczeń Społecznych</a>.</p> <p>Mając na uwadze przedstawione okoliczności, Sąd Okręgowy, na podstawie <br/> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477^{<!-- -->14} § 1 k.p.c.</a>, oddalił odwołanie.</p> <p>W apelacji od zaprezentowanego rozstrzygnięcia ubezpieczony, zarzucając Sądowi pierwszej instancji błędna ocenę uprawnienia do emerytury górniczej w obniżonym wieku, <br/>wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania.</p> <p>Skarżący domagał się obniżenia wieku emerytalnego o każde 6 miesięcy z tytułu zatrudnienia pod ziemią oraz zaliczenie dniówek w wymiarze półtorakrotnym do pracy <br/>górniczej w obniżonym wieku. Ponadto wniósł o ustalenie ewentualnych uprawnień <br/>emerytalnych po ukończeniu 60 roku życia.</p> <p>Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:</p> <p>Przyjmując ustalenia poczynione przez sąd pierwszej instancji jako własne, uznał, <br/>że apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Na wstępie rozważań należy wskazać, iż Sąd Apelacyjny, w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 listopad 2019 r. w sprawach <br/>połączonych C-585/18; C-624/18 oraz C-625/18 oraz wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia <br/>5 grudnia 2019 r., II PO 7/18 oraz nominacją w dniu 16 października 2019 r. Sędziego <br/>Beaty Torbus do pełnienia stanowiska sędziego w Sądzie Apelacyjnym w Katowicach, bezpośrednio poprzedzonej stałą (bezterminową) delegacją do orzekania w Sądzie <br/>Apelacyjnym na podstawie decyzji Ministra Sprawiedliwości od dnia 1 listopada 2015 r. <br/>na czas nieokreślony, stwierdza, że skład wyznaczony do rozpoznania niniejszej sprawy <br/>jest prawidłowo obsadzony i nie zachodzą przesłanki określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 4)">art. 379 pkt 4 k.p.c.</a> </p> <p>Odnosząc się zaś do zarzutów apelacji podnieść trzeba, że ubezpieczony we <br/>wniosku z dnia 22 października 2018 r. , domagał się emerytury górniczej, w związku <em> <!-- -->z obniżeniem wieku emerytalnego o 6 miesięcy za każdy przepracowany rok pracy pod <br/>ziemią</em>, przy uwzględnieniu, iż <em> <!-- -->na dzień 31 grudnia 1998 r. wnioskodawca osiągnął <br/>wymagany staż emerytalny wynoszący 25 lat i 10 miesięcy razem z zaliczanymi czterema <br/>latami półtorakrotności zaliczanymi do pracy górniczej.</em> </p> <p>W decyzji z dnia 15 lutego 2019 r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń <br/> Społecznych Oddział w <span class="anon-block">C.</span> odmówił ubezpieczonemu prawa od – opisanej treścią działając <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184;art. 39)">art. 184 i art. 39 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach <br/>z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> – emerytury w obniżonym wieku.</p> <p>Tak więc, skoro zarzuty apelacji skierowane są również na ustalenie ewentualnych uprawnień emerytalnych przez ubezpieczonego po ukończeniu 60 roku życia (co nastąpi w <br/>lipcu 2020 r.), a w związku z tym, że przedmiotem zaskarżonej decyzji była wyłącznie <br/>ocena uprawnień emerytalnych na datę tejże decyzji, to zarzuty te nie mogą wywrzeć w <br/>niniejszej sprawie zamierzonego przez skarżącego skutku. Otóż bowiem w postępowaniu sądowym, wywołanym odwołaniem od decyzji organu rentowego, zgodnie z systemem <br/>orzekania w sprawach z tego zakresu, sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji. <br/>Sąd nie działa w zastępstwie organu rentowego, w związku z czym nie ustala kwestii <br/>nieobjętych zakresem decyzji i jego rozstrzygnięcie odnosi się wyłącznie do zaskarżonej <br/>decyzji. Należy przy tym powtórzyć za Sadem Najwyższym, iż przeniesienie sprawy na <br/>drogę sądową przez wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego ogranicza się do okoliczności uwzględnionych w decyzji, a między stronami spornych. Poza tymi <br/>okolicznościami spór sądowy nie może zaistnieć. Przed sądem ubezpieczony może żądać <br/>jedynie korekty stanowiska zajętego przez organ rentowy i wykazywać swoją rację, <br/>odnosząc się do przedmiotu sporu objętego zaskarżoną decyzją, natomiast nie może żądać <br/>czegoś, o czym organ rentowy nie decydował (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 <br/>września 2017 r., II UK 413/16). Zatem kontrolna rola sądu musi korespondować z <br/>zakresem rozstrzygnięcia dokonanego w decyzji administracyjnej, bowiem sąd rozstrzyga <br/>o prawidłowości zaskarżonej decyzji w granicach jej treści i przedmiotu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2010 r., II UK 309/09).</p> <p>Odnosząc się zaś do materii sporu wynikającej z wniosku i zaskarżonej decyzji <br/>podnieść trzeba, że w sprawie bezsporne jest, iż ubezpieczony <span class="anon-block">B. D.</span>, urodzony <span class="anon-block">(...)</span> <br/> <span class="anon-block">(...)</span>r., nie posiada prawa do emerytury górniczej opisanej treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 50 a)">art. 50a ustawa z <br/>dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>. Jak <br/>zaś wskazuje Sąd Najwyższym, ustawa emerytalna zawiera w swej treści prawo do <br/>obniżenia powszechnego wieku emerytalnego z tytułu wykonywania pracy górniczej dla <br/>osób, które nie spełniają warunków do nabycia prawa do emerytury górniczej, na <br/>podstawie art. 50a ustawy emerytalnej. Jednakże, z obniżenia wieku emerytalnego z tytułu wykonywania określonej pracy górniczej różne grupy ubezpieczonych (w zależności od <br/>daty urodzenia) mogą skorzystać po spełnieniu różnych przesłanek. I tak urodzeni przed <br/>dniem 1 stycznia 1949 r. korzystają z tego prawa wyłącznie na zasadach określonych w art. <br/>39 ustawy emerytalnej. Natomiast ubezpieczeni urodzeni – tak jak ubezpieczony - po 31 <br/>grudnia 1948 r. mogą skorzystać z tego prawa na zasadach wynikających z art. 184 ust. 1 <br/>w związku z art. 39 ustawy emerytalnej, po spełnieniu warunków określonych w art. 184 <br/>ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy (na dzień wejścia w życie ustawy emerytalnej, czyli na dzień 1 <br/>stycznia 1999 r.). Wreszcie, ubezpieczeni urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed <br/>dniem 1 stycznia 1969 r., którzy nie spełniają warunków wynikających z art. 184 ustawy emerytalnej mogą skorzystać z uprawnienia, o którym mowa w art. 39 ustawy emerytalnej <br/>po spełnieniu dodatkowych warunków z art. 46 tej ustawy (por. wyrok Sądu Najwyższego <br/>z dnia 10 kwietnia 2018 r., I UK 63/17).</p> <p>Jak trafnie zatem wskazał Sąd Okręgowy zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184)">art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> ubezpieczonym urodzonym <br/>po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w <br/>art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:</p> <p>1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku <br/>niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz;</p> <p>2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (w przypadku <br/>mężczyzn 25 lat).</p> <p>Ubezpieczony nie spełnił warunku dysponowania na dzień 1 stycznia 1999 r. <br/>łącznym stażem ubezpieczeniowym w wymiarze 25 lat.</p> <p>Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, podnieść trzeba za Sądem Najwyższym, iż |<br/>przy ustalaniu prawa do emerytury na podstawie art. 39 w związku z art. 184 ustawy <br/>emerytalnej, okresów pracy górniczej wymienionej w art. 50d tej ustawy nie zalicza się <br/>w wymiarze półtorakrotnym. Taki uprzywilejowany sposób uwzględniania okresów pracy górniczej możliwy jest jedynie przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury. <br/>Rekonstrukcja przesłanek warunkujących uzyskanie prawa do emerytury na podstawie przepisu art. 39 emerytalnej, nie jest możliwa bez uwzględnienia stażu składkowego i <br/>nieskładkowego oraz wieku emerytalnego określonego w art. 27 pkt 1 ustawy emerytalnej <br/>(por. postanowienie Sądu najwyższego z dnia 24 kwietnia 2018 r., I UK 278/17). Ponadto <br/>wypada dodać, że Relacja zachodzącą między art. 27 pkt 1 i art. 39 ustawy emerytalnej, <br/>polega na tym, że pierwszy z nich przewiduje, że prawo do emerytury przysługuje ubezpieczonemu mężczyźnie, z chwilą ukończenia wskazanego wieku (pkt 1), gdy <br/>legitymuje się co najmniej 25-letnim stażem składkowym i nieskładkowym (pkt 2). <br/>Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy podkreślić, że w dniu złożenia wniosku 1 lutego 2019 r. ubezpieczony miał udokumentowane, na dzień 1 <br/>stycznia 1999 r. 21 lat, 9 miesięcy i 26 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym <br/>13 lat, 5 miesięcy i 17 dni pracy górniczej. Tym samym, warunek posiadania 25-letniego <br/>stażu ubezpieczeniowego nie został spełniony.</p> <p>Ponadto, Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, iż do nabycia prawa do emerytury <br/>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 46)">art. 46</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 39)">art. 39 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i <br/>rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> niezbędne jest spełnienie wszystkich <br/>warunków określonych w tym ostatnim przepisie do 31 grudnia 2008 r., w tym również <br/>również osiągnięcie obniżonego wieku emerytalnego, dla ubezpieczonego wynoszącego: <br/>53 lata i 6 miesięcy, w sytuacji, gdy do dnia 31 grudnia 2008 r., ubezpieczony osiągnął <br/>wiek 48 lat.</p> <p>Konkludując, Sąd drugiej instancji uznał apelację za bezzasadną i na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 <br/>k.p.c.</a>, orzekł o jej oddaleniu.</p> <p>/-/Jolanta Pietrzak /-/Marek Procek (ref.) /-/Beata Torbus</p> <p>(Sędzia) (Sędzia) (Sędzia)</p> </div>