V SA/Wa 492/11

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Cezary Kosterna, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2011 r. sprawy ze skargi K. F. wspólnika Spółki cywilnej [...] w [...] na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Kierownika [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. oddala skargę UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Kierownik Biura Wsparcia Inwestycyjnego [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformował [...] Spółkę cywilną R. M., F. K. iż, jej wniosek o dofinansowanie realizacji inwestycji polegającej na modernizacji termicznej budynku będącego siedzibą spółki w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" nie zyskał akceptacji. Odmowa przyznania pomocy nastąpiła z uwagi na okoliczności określone w paragrafie 7.3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach w/w działania objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Zgodnie bowiem z § 7 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw", (Dz. U. Nr 139, poz. 883 z późn. zm.) o pomoc mogą ubiegać się wspólnicy spółki cywilnej jeżeli każdy ze wspólników spełnia warunki wymienione w § 4 pkt 1 lit. b – g i pkt 2 – w przypadku gdy wspólnik jest osobą fizyczną. Z kolei paragraf 4 pkt 1 lit. f w/w rozporządzenia stanowi, że: "o pomoc może ubiegać się osoba fizyczna, która w przypadku podmiotów innych niż podmioty podejmujące lub wykonujące działalność gospodarczą obejmującą świadczenie usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa, ma miejsce zamieszkania w miejscowości należącej do gminy: - wiejskiej lub, - miejsko-wiejskiej z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 tys. mieszkańców lub, - miejskiej z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców, Organ podkreślił, że z wniosku oraz załączonych dokumentów wynika, że jeden ze wspólników Spółki cywilnej [...] – R. M. – na dzień złożenia wniosku zamieszkiwał w gminie miejsko-wiejskiej, w mieście liczącym powyżej 9 tys. mieszkańców ([...] ul. [...]) co jest jednoznaczne z faktem, iż Wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w § 7 pkt 3 w/w rozporządzenia. W związku z powyższym wynik oceny kompletności i poprawności formalnej wniosku o przyznanie pomocy uznany został za negatywny. Skargę na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie z dnia [...] listopada 2010 r. wniosła [...] Spółka cywilna R. M., F. K. podnosząc, że do uzyskania pomocy uprawnione miały być mikroprzedsiębiorstwa, których siedziba lub miejsce zamieszkania przedsiębiorcy oraz w przypadku operacji związanych z budową, przebudową, remontem połączonym z modernizacją, wyposażeniem lub zagospodarowaniem nieruchomości objętych operacją – miejsce położenia nieruchomości znajdować się będzie w miejscowości należącej do gminy: - wiejskiej lub, - miejsko-wiejskiej z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 lub 20 tys. mieszkańców lub, - miejskiej z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców, W przypadku skarżącej tworzone miejsce pracy znajdować się będzie w powiecie [...], w miejscowości [...] liczącej 3500 mieszkańców (gmina miejsko-wiejska 7500 mieszkańców). Poza tym skarżąca spółka zarejestrowana jest od kwietnia 2009 r. w Urzędzie Gminy w [...]. Spółka posiada jeden zakład i jedną siedzibę – przy ul. [...], w tejże miejscowości, zaś wniosek o przyznanie pomocy został wypełniony zgodnie z Instrukcją. Zostały również wypełnione wszystkie wymagane pozycje oraz dołączone załączniki, których niewypełnienie lub niedołączenie do wniosku skutkowałoby, nieprzyznaniem pomocy. Podkreślono, że w przepisach prawa podane zostały następujące, główne kryteria przyznania pomocy w ramach programu "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw": 1) operacja jest uzasadniona pod względem ekonomicznym; 2) operacja spełnia wymagania wynikające z obowiązujących przepisów prawa, które mają zastosowanie do tej operacji; 3) siedziba lub oddział lub miejsce zamieszkania przedsiębiorcy oraz w przypadku operacji związanych z nieruchomością, miejsce położenia nieruchomości, znajdują się: a) w miejscowości należącej do: - gminy wiejskiej lub, - gminy miejsko-wiejskiej z wyłączeniem miast liczących powyżej 5lub 20 tys. mieszkańców lub - gminy miejskiej z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców, Powyższe oznacza, że firma obu wspólników może być podmiotem wsparcia w ramach programu "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". Zgodnie bowiem z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 o pomoc mogą ubiegać się: 1) osoba fizyczna, która w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej, podejmowanej lub też wykonywanej nie dotyczącej świadczenia usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa, ma miejsce zamieszkania w miejscowości należącej do gminy: - wiejskiej lub, -miejsko-wiejskiej z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 lub 20 tys. mieszkańców, lub - miejskiej z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców. 2) osoba prawna której siedziba lub oddział w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej, podejmowanej lub też wykonywanej nie dotyczącej świadczenia usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa, znajduje się w miejscowości należącej do gminy: - wiejskiej lub, - miejsko-wiejskiej z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 lub 20 tys. mieszkańców, lub - miejskiej z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców. 3) wspólnicy spółki cywilnej, jeżeli każdy z nich spełnia warunek zamieszkania w miejscowości należącej do gminy: - wiejskiej lub, - miejsko-wiejskiej z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 lub 20 tys. mieszkańców, lub - miejskiej z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców. 4) spółka prawa handlowego nieposiadająca osobowości prawnej której siedziba lub oddział w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej, podejmowanej lub też wykonywanej nie dotyczącej świadczenia usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa, znajduje się w miejscowości należącej do gminy: - wiejskiej lub, - miejsko-wiejskiej z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 lub 20 tys. mieszkańców, lub - miejskiej z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców. Zdaniem skarżącej dyskryminującym jest w świetle grupy 2 i 4 fakt niewzięcia pod uwagę lokalizacji siedziby lub oddziału spółki cywilnej, a miejsca zameldowania wspólników, tym bardziej gdyż miejscem prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej jest miejscowość leżąca w gminie miejsko-wiejskiej, w miejscowości liczącej niewiele ponad 3 tys. mieszkańców. Ustawodawca rozminął się więc z umiejscowieniem prawnym pojęcia zamieszkania i zameldowania. Zamieszkanie rozumiane jest w myśl przepisów prawa cywilnego jako wybór ośrodka życia codziennego i nie traci swojego statusu nawet w przypadku dłuższego lub krótszego oddalania się od tego miejsca. W związku z tym, obaj wspólnicy spełniają warunek zamieszkania w miejscowości należącej do gminy: - wiejskiej lub, - miejsko-wiejskiej z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 lub 20 tys. mieszkańców lub - miejskiej z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców, Ponadto, kryterium lokalizacji siedziby lub oddziału, jako kwalifikujące do uzyskania wsparcia w myśl ustawodawcy dotyczy każdej innej spółki, zarówno będącej osobą prawną jak i nieposiadającą osobowości prawnej. Dziwi zatem wyłączenie spółek cywilnych z kryterium brania pod uwagę miejsca ich siedziby lub oddziału. Skarżąca zwróciła uwagę także na instrukcję wypełniania wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania 312 "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" PROW na lata 2007-2013 dla wersji PROW_312/10/02 wniosku. Znajdujemy w niej na str. 7 dotyczącej pól we wniosku identyfikujących mikroprzedsiębiorcę w pkt 6, Adres zamieszkania/adres siedziby i oddziału Wnioskodawcy następujące informacje: "W przypadku osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, wspólników spółki cywilnej, należy podać adres siedziby (dla wspólników spółki cywilnej jest to adres wykonywania działalności w ramach spółki cywilnej). Natomiast, jeżeli siedziba nie spełnia kryteriów lokalizacji na obszarze wiejskim, a spełnia je oddział należy na dodatkowej stronie w pkt 1.6 podać adres oddziału postępując zgodnie ze sposobem wskazanym w pkt A.7 instrukcji". Punkt ten jasno precyzuje, jak należy prawidłowo wypełnić tę część wniosku. Prawidłowym rozwiązaniem jest zatem wpisanie adresu siedziby spółki cywilnej. Ponadto na str. 10 można przeczytać, w jaki sposób należy właściwie wypełnić sekcję 5 części I.A wniosku, Adres zamieszkania/adres siedziby i oddziału. W przypadku osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej należy podać adres siedziby. Dodatkowo w przypadku wspólników spółki cywilnej, będących w/w podmiotami, jeżeli siedziba nie spełnia kryteriów lokalizacji na obszarze wiejskim, a spełnia je oddział, należy na dodatkowej stronie podać adres oddziału w pkt I.A.5 postępując zgodnie ze sposobem wskazanym w pkt A.7 niniejszej instrukcji. Analiza powyższego, w tym przypadku zapisów z Instrukcji w świetle przepisów Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, rodzi pytanie na temat spójności tych dwóch dokumentów. Bowiem w Rozporządzeniu faktycznie istnieje literalny zapis stanowiący o tym, że obaj wspólnicy spółki cywilnej muszą posiadać zamieszkanie w miejscowości spełniającej kryteria przyznania płatności, ale z Instrukcji wypełniania wniosku wynika coś zupełnie innego. W ocenie skarżącej niezwykle krzywdzącym jest zapis w/w Rozporządzenia de facto sprzeczny z Instrukcją. Poza tym tylko, jeden wspólnik zameldowany jest w [...], miejscowości położonej 16 km od [...] ale jego głównym ośrodkiem prowadzenia działalności gospodarczej jest właśnie [...]. To w tej miejscowości realizowana jest inwestycja polegająca na modernizacji termicznej budynku, w którym znajduje się siedziba spółki. Ponadto pismu o odmowie przyznania płatności nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. zarzucono niedotrzymanie terminu na rozpatrzenie złożonego przez Spółkę [...] wniosku. Bowiem OR ARiMR ma obowiązek w przypadku wydłużenia procesu rozpatrywania wniosku, (w ciągu 4 miesięcy od dnia jego złożenia), poinformować o fakcie przedłużenia wnioskodawcę. Spółka [...] wniosek złożyła w dniu 9 lipca 2010 r. Termin 4 miesięczny obligujący OR ARiMR do, bądź rozpatrzenia wniosku i wydania decyzji w przedmiocie udzielenia wsparcia bądź poinformowania wnioskodawcy o konieczności przedłużenia postępowania administracyjnego upłynął zatem w dniu 4 listopada 2010 r. Dla skarżącego zaskoczeniem było więc otrzymanie w dniu 18 listopada 2010 r. pisma odmawiającego uzyskanie pomocy, zwłaszcza że spółka zainwestowała znaczną sumę środków w realizację celów operacji. Dodatkowo nieuzyskanie wsparcia grozić będzie poważnymi konsekwencjami dla dalszego funkcjonowania firmy i zwolnień pracowniczych, co z kolei jest wręcz odwrotne do celów będących podstawą programu z którego o wsparcie wnioskowano. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Problem jaki pojawił się w przedmiotowej sprawie sprowadza się do wykładni przepisów Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, z drugiej zaś właściwego rozumienia Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania 312 "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" PROW na lata 2007-2013, dla wersji PROW 312/10/02 wniosku a nadto do wzajemnej współzależności pomiędzy obiema w/w regulacjami. Chodzi w szczególności o § 7 i § 4 w/w rozporządzenia jako, że skarżąca spółka [...] jest spółką cywilną dwóch wspólników z których jeden (co jest niesporne) zamieszkiwał w chwili składania wniosku w miejscowości [...] liczącej powyżej 9 tys. mieszkańców i położonej na terenie gminy miejsko-wiejskiej. Godzi się również przypomnieć, iż spółka wystąpiła z wnioskiem o dofinansowanie inwestycji polegającej na modernizacji termicznej budynku w którym znajduje się siedziba spółki (chodzi o miejscowość [...]). Podkreślenie wymaga również i to że nie jest ona podmiotem podejmującym lub wykonującym działalność gospodarczą obejmującą świadczenie usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa. Ma to istotne znaczenie ze względu na treść § 7 rozporządzenia. Stanowi on że o pomoc mogą ubiegać się wspólnicy spółki cywilnej jeżeli: 1) warunki o których mowa w zaleceniu nr 2003/361/WE są spełnione w odniesieniu do działalności wykonywanej w ramach spółki cywilnej, 2) każdy ze wspólników wykonuje we własnym imieniu działalność gospodarczą jako mikroprzedsiębiorca, 3) każdy ze wspólników spełnia warunki wymienione w § 4 pkt 1 lit. b-g i pkt 2 – w przypadku gdy wspólnik jest osobą fizyczną, 4) każdy ze wspólników spełnia warunki wymienione w § 4 pkt 1 lit. e i pkt 2 oraz § 6 pkt 4, a jego siedziba lub oddział znajduje się w miejscowości o której mowa w § 6 pkt 3 w przypadku gdy wspólnik jest osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, 5) siedziba lub oddział każdego ze wspólników w ramach prowadzonej spółki cywilnej oraz w przypadku operacji związanych z budową przybudową, remontem połączonym z modernizacją wyposażeniem lub zagospodarowaniem nieruchomości objętej operacją – miejsce położenia nieruchomości znajdują się w miejscowości o której mowa w § 5, Z treści kwestionowanego rozstrzygnięcia wynika, iż zdaniem organu wniosek spółki o przyznanie pomocy nie zyskał akceptacji z uwagi na to, że jeden z jej wspólników nie spełniał warunków określonych w § 7 pkt 3 rozporządzenia. Treść tego przepisu przytoczono wyżej. Wynika z niego, że w przypadku gdy wspólnik jest osobą fizyczną musi spełniać warunki wymienione w § 4 pkt 1 lit. b-g i pkt 2 rozporządzenia. Ostatni z wymienionych przepisów stanowi natomiast, że o pomoc może ubiegać się osoba fizyczna która: a) jest obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, b) jest pełnoletnia i nie ukończyła 60 roku życia, c) nie podlega przepisom o ubezpieczeniu rolników w pełnym zakresie, d) nie podlega wykluczeniu z ubiegania się o przyznanie pomocy na podstawie przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), oraz przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia lub przepisów odrębnych których regulacje dotyczą realizacji operacji, e) w przypadku podmiotów innych niż podmioty podejmujące lub wykonujące działalność gospodarczą obejmującą świadczenie usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa, ma miejsce zamieszkania w miejscowości należącej do gminy: - wiejskiej lub -miejsko-wiejskiej z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 lub 20 tys. mieszkańców lub - miejskiej z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców, g) w przypadku podmiotów podejmujących lub wykonujących działalność gospodarczą obejmującą świadczenia usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa ma miejsce zamieszkania w miejscowości należnej do gminy: - wiejskiej lub, - miejsko-wiejskiej z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 lub 20 tys. mieszkańców, lub - miejskiej z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców, Z kolei § 4 pkt 2 rozporządzenia stanowi, że o pomoc może ubiegać się osoba fizyczna której w okresie ostatnich 2 lat poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie pomocy nie przyznano pomocy inwestycyjnej w ramach działania "Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia" objętego Programem Operacyjnym "Kapitał Ludzki 2007-2013". Jak już podkreślono wcześniej organ stoi na stanowisku , że odmowa przyznania pomocy była w przypadku skarżącej spółki uzasadniona albowiem jeden ze wspólników zamieszkiwał na terenie gminy miejsko-wiejskiej w miejscowości liczącej powyżej 5 tys. mieszkańców (art. 4 pkt 1 lit. f rozporządzenia). Skarżąca nie zaprzeczając powyższemu wskazuje jednak na niekonsekwencje jakie wynikają z porównania treści w/w przepisu z treścią instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy oraz prezentuje pogląd, iż owa treść jednoznacznie wskazuje że wniosek skarżącej winien być rozpoznany merytorycznie, albowiem spółka jest podmiotem który zgodnie z wymogami stawianymi przez instrukcję spełnia wymogi formalne kwalifikujące ją do przyznawania pomocy. Skarżący przywołuje w szczególności te fragmenty instrukcji które wskazują że: 1) W przypadku osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, wspólników spółki cywilnej należy podać adres siedziby (dla wspólników spółki cywilnej jest to adres wykonywania działalności w ramach spółki cywilnej). Natomiast jeżeli siedziba nie spełnia kryteriów lokalizacji na obszarze wiejskim, a spełnia je oddział należy na dodatkowej stronie w pkt 1.6 podać adres oddziału postępując zgodnie ze sposobem wskazanym w pkt A.7 instrukcji – str. 7 instrukcji pkt 6. 2) W przypadku osób prawnych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej należy podać adres siedziby. Dodatkowo w przypadku wspólników spółki cywilnej będących w/w podmiotami jeżeli siedziba nie spełnia kryteriów lokalizacji na obszarze wiejskim a spełnia je oddział należy na dodatkowej stronie podać adres oddziału w pkt I.A.5 postępując zgodnie ze sposobem wskazanym w pkt A.7 instrukcji – str. 10 instrukcji pkt 5. Z porównania treści wyżej przytoczonych regulacji, wynika w sposób ewidentny że instrukcja wymaga w przypadku wspólników spółki cywilnej wskazania adresu wykonywania działalności w ramach spółki cywilnej, a jeśli tak to działalność taka jest prowadzona w miejscowości [...] liczącej w momencie składania wniosku 3500 mieszkańców (gmina miejsko-wiejska). Z kolei rozporządzenie w § 7 pkt 3 w zw. § 4 pkt 1 lit. a wskazuje, że o pomoc może ubiegać się spółka cywilna o ile każdy z jej wspólników zamieszkuje na terenie gminy miejsko-wiejskiej i nie zamieszkuje jednoczenie w miejscu liczącym powyżej 5 tys. mieszkańców. Z akt sprawy wynika jednak, że jeden ze wspólników (M. R.) zamieszkuje w mieście [...] które nie spełnia powyższego kryterium, albowiem liczy ponad 9 tys. mieszkańców. W ocenie sądu sprzeczność między przepisami rozporządzenia a wymogami przewidzianymi w instrukcji których istnienie sugeruje skarżący ma charakter pozorny. Obowiązkiem organu jest bowiem ustalenie czy aplikujący dopełnił wymogi stawiane zarówno przez rozporządzenie jak i instrukcję, a te nie są sprzeczne i to niezależnie od tego czy uznamy że obie w/w regulacje są w pełni spójne czy też nie. Powyższe oznacza, iż organowi nie można zarzucić popełnienia błędu w interpretacji prawa który skutkowałby koniecznością uwzględnienia skargi. Podstawą wyroku jest art. 251 p.p.s.a.