II SA/Rz 1131/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2019 r. spraw ze skarg M. C. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego z dnia [...] lipca 22019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego -skargi oddala- UZASADNIENIE Przedmiotem kontroli Sądu są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], utrzymujące w mocy decyzje Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] wydane w przedmiocie odmowy odpowiednio: przyznania zasiłku celowego na zakup opału (węgla) oraz butli z gazem, zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zakup leków oraz biletu kredytowanego. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Wnioskami z dnia: – 10 stycznia 2017 r. MC (dalej: "skarżący") zwrócił się do Wójta Gminy [...] o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału i dwóch butli gazowych, – 6 lutego 2017 r. zwrócił się o przyznanie zasiłku okresowego na zakup żywności i lekarstw, – 24 marca 2017 r. skarżący zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego na zakup lekarstw i biletu kredytowego. Decyzjami z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...], z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], Wójt Gminy odmówił przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup opału i dwóch butli gazowych oraz zasiłku okresowego na zakup lekarstw i biletu kredytowego. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] decyzjami z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] uchyliło decyzje organu I instancji i przekazało sprawy do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniami z dnia 12 maja 2017 r. organ I instancji zawiesił postępowania administracyjne prowadzone w sprawach dotyczących wszystkich wymienionych zasiłków. Podstawą zawieszenia postępowań była informacja o tymczasowym aresztowaniu wnioskodawcy – art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania rozstrzygnięcia (Dz.U. z 2016 r., poz. 2174 z późn. zm.; dalej: "u.p.s."). Postanowieniami z dnia 30 maja 2019 r. organ I instancji podjął zawieszone postępowania, a następnie opisanymi na wstępie decyzjami odmówił przyznania wnioskowanej pomocy, wskazując że skarżący przebywa w Zakładzie Karnym w [....], co w świetle art. 13 ust. 1 u.p.s. pozbawia go prawa do skutecznego ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej. Decyzje te zostały utrzymane w mocy zaskarżonymi do Sądu decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Skarżący w jednobrzmiących skargach zarzucił naruszenie art 6 ust. 1 i art 13 Europejskiej Karty Praw Człowieka, poprzez nieodniesienie się do postawionych w odwołaniu zarzutów i pozbawienie tym samym prawa wniesienia skutecznego środka zaskarżenia. Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że pozbawienie prawa do świadczeń z pomocy społecznej osób odbywających karę pozbawienia wolności wynika z faktu pozostawania na utrzymaniu Państwa. Wobec tych osób, jak podaje organ, ryzyko wystąpienia okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy praktycznie nie występuje i aktualizuje się dopiero po opuszczeniu zakładu karnego. Zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2019 r. Sąd orzekł o połączeniu spraw II SA/Rz 1131/19, II SA/Rz 1132/19 i II SA/Rz 1133/19 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygniecia oraz o prowadzeniu sprawy pod sygn. akt II SA/Rz 1131/19. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.) –dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie legalności w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdza, że argumentacja organów w pełni zasługuje na aprobatę. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.p.s., osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem ust. 1a. Stosownie do art. 13 ust. 1a u.p.s., przepisu ust. 1 nie stosuje się do osób odbywających karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. Z przytoczonych regulacji wynika, że osoba odbywająca karę pozbawienia wolności traci prawo do wszystkich świadczeń pomocowych i nie nabywa uprawnień do świadczeń w czasie przebywania w zakładzie karnym. Przepisy art. 13 mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie mogą być stosowane na zasadzie uznania administracyjnego (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 27 lutego 2014 r. III SA/Gd 35/14, wyrok WSA w Warszawie z 5 marca 2015 r. I SA/Wa 2905/14; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 22 lutego 2012 r. II SA/Go 26/12; wyrok WSA w Bydgoszczy z 4 marca 2008 r. II SA/Bd 48/08; dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli w trakcie postępowania o przyznanie świadczeń okaże się, że osoba zainteresowana odbywa karę pozbawienia wolności, to organ musi wydać decyzję odmawiającą przyznania świadczenia. Skoro skarżący w dniu wydania objętych kontrolą Sądu decyzji odbywał w zakładzie karnym karę pozbawienia wolności, a jak wynika z pisma Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], przewidywany koniec kary przypada na dzień 10 kwietnia 2023 r., to organ miał obowiązek odmówić przyznania skarżącemu wnioskowanych świadczeń pomocy społecznej. Skarżący w dniu rozstrzygania sprawy przez organy obydwu instancji nie był osobą tymczasowo aresztowaną (art. 13 ust. 2 u.p.s.), jak również nie odbywał kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego (art. 13 ust. 1a u.p.s.). Zasadnie zatem Wójt Gminy [...] decyzjami z dnia [...] czerwca 2019 r. odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanych zasiłków celowych iż zasiłku okresowego, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając jako organ odwoławczy, utrzymało w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. Ponadto Sąd stwierdził, że skarżący nie podpisał wniosku z dnia 10 stycznia 2017 r. o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału i dwóch butli gazowych, ani wniosku z dnia 6 lutego 2017 r. o przyznanie zasiłku okresowego z przeznaczeniem na zakup żywności i lekarstw. Organ I instancji nie wezwał skarżącego do uzupełnienia braków wniosków poprzez złożenie własnoręcznego podpisu, niemniej uchybienie to, w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w nadesłanych aktach administracyjnych, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 102 ust. 2 u.p.s., pomoc społeczna może być udzielana również z urzędu. Wymaga podkreślenia, że przepis art. 102 ust. 2 u.p.s., dopuszczający możliwość wszczęcia postępowania z urzędu, nie wprowadza dalszych wymagań i nie wskazuje, w jakich sprawach wszczyna się postępowanie na wniosek, a w jakich z urzędu. Skarżący aktywnie uczestniczył w prowadzonych postępowaniach administracyjnych, podpisał kwestionariusze wywiadów środowiskowych, w których ponawiał wnioski o przyznanie ww. świadczeń oraz wnosił skutecznie środki zaskarżenia od decyzji organu I instancji. Treść pism skarżącego oraz wniosków zawartych w wywiadach środowiskowych nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, że wolą skarżącego było uzyskanie wnioskowanych świadczeń z pomocy społecznej. Zasadnie zatem organ I instancji przyjął do merytorycznego rozpatrzenia wnioski skarżącego. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd skargę oddalił.