III OSK 4256/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski, Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.), po rozpoznaniu w dniu 28 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 września 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 220/20 w sprawie ze skargi T. H. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie nieprzyznania stypendium Rektora 1/ oddala skargę kasacyjną, 2/ zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] na rzecz T. H. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 220/20 po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. H. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie nieprzyznania stypendium Rektora, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego. Sąd I instancji nie zgodził się ze stanowiskiem organu, według którego 6-letni termin uprawniający studenta do pobierania stypendium zaczyna biec z momentem rozpoczęcia studiów. Tym samym z uwagi na fakt, że wnioskodawca studiował łącznie przez 6 lat okres w którym był uprawniony do pobierania stypendium upłynął w roku akademickim 2018/2019. Zdaniem organu dla biegu 6 - letniego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenie i czy je pobiera, a jedynie sama możliwość ubiegania się o nie. Ustawodawca w art. 92 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm.) dalej "p.s.w.n." określając uprawnienia do pobierania świadczenia zastosował termin roczny, a nie miesięczny, podobnie jak w przypadku przyznania świadczenia zastosował rok akademicki, a nie określoną liczbę miesięcy. Sąd I instancji wyjaśnił, iż użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. pojęcie "świadczenie przysługuje" odnosić należy do świadczenia, które zostało studentowi przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. Z uwagi na powyższe 6-letni okres o którym mowa w przywołanym przepisie oraz przepisach Regulaminu odnosić należy do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej i jednocześnie był jej beneficjentem. Skoro pomoc materialna dla studentów przyznawana jest na semestr lub na rok akademicki, to przyjąć należy, że dotyczy ona właśnie takich okresów, a zatem skoro rok akademicki składa się z dwóch semestrów, to w przypadku, gdy student nie korzysta z pomocy stypendialnej w całym roku akademickim – w dwóch semestrach, tylko w jednym z semestrów, to tym samym nie można zaliczyć semestru, w którym student nie otrzymuje pomocy do 6-letniego okresu uprawniającego go do otrzymywania świadczeń. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Odwoławcza Komisja Stypendialna [...], zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dla oceny upływu 6-letniego okresu, o którym mowa w ww. przepisie ma znaczenie, czy student występował o świadczenie oraz, czy zostało ono przyznane, a także poprzez przyjęcie, że w każdym roku upływ 6-letniego okresu to maksymalnie 10 miesięcy, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 92 ust. 1 p.s.w.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu tożsamości pojęć przyznania świadczenia oraz wypłaty świadczenia o których mowa w ww. przepisie. W oparciu o powyższe skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi na decyzję poprzez oddalenie jej w całości, zasądzenie kosztów postępowania oraz zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżący uznając ją za bezzasadną wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny zarzutów kasacyjnych, uznając, że skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione. Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest wykładnia przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w myśl którego świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce (do których zalicza się między innymi stypendium rektora, o jakie ubiegał się skarżący), przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Zdaniem organu, w świetle przywołanego przepisu, stypendium rektora nie może zostać przyznane studentowi, który na studiach pierwszego stopnia, drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich posiada status studenta przez okres dłuższy niż 6 lat. Skoro skarżący posiadał status studenta przez okres ponad 6 lat, w którym mógł otrzymywać stypendium, to jego uprawnienie do uzyskania stypendium wygasło, co skutkowało zastosowaniem ograniczenia z art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. i wydaniem decyzji odmownej. Organ przyjął bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo Sąd I instancji wywiódł, że przez zawarte w tym przepisie pojęcie "przysługują", które powiązano z konkretnymi rodzajami świadczeń należy rozumieć i odnosić do świadczeń, które zostały studentowi przyznane. Świadczenia nie mogą przysługiwać potencjalnie, lecz przysługują realnie i to nie wszystkim studentom, a tylko tym, którym zostały przyznane decyzją właściwego organu po spełnieniu wszystkich kryteriów. Świadczenia nie przysługują z faktu bycia studentem, lecz zgodnie z art. 86 ust. 1 p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium. I tak art. 87 p.s.w.n. wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 p.s.w.n. warunki przyznania zapomogi, art. 91 p.s.w.n. warunki stypendium rektora, a art. 359 p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej. Powyższa wykładnia znajduje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia projektu ustawy w którym wskazano, iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat." Zatem student nie może korzystać ze świadczeń (nawet jeśli spełniałby warunki do ich otrzymywania) dłużej niż przez 6 lat, gdyż zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. nie będą mu już przysługiwać. Sześcioletni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie posiadaniem statusu studenta. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu Sąd I instancji nie uznał, że przysługiwanie świadczenia to zarówno wystąpienie przez studenta o przyznanie świadczeń jak i pobieranie przez studenta tych świadczeń. Z prawidłowych wywodów Sądu wynika, że przysługiwanie świadczenia to pobieranie świadczenia, które mu rzeczywiście przysługiwało. Wywód Sądu wskazuje też na to, że okres 6 lat z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy liczyć od momentu uzyskania świadczenia w postaci stypendium rektora, a skoro jest to świadczenie okresowe, wypłacane co miesiąc, to okres 6 lat upłynie po 72 miesiącach otrzymywania stypendium rektora. Taki sposób liczenia tego okresu wynika z tego, że zgodnie z art. 92 ust. 1 p.s.w.n. stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane przez okres do 10 miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego, student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. Istotne jest też to, że ustawodawca w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. nie posłużył się pojęciem roku akademickiego (jak np. w przepisie art. 92 ust. 1 i 2 p.s.w.n.), tylko kalendarzowego. Zatem zabieg ustawodawcy należy uznać za świadomy. Irrelewantne zatem jest, przez jaki okres wnioskowane stypendium student mógł otrzymywać, bowiem istotne jest to w jakim okresie to stypendium mu przysługiwało i je przyznano oraz, że rzeczywiście je pobrał. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).