II OPP 11/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi T. K. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 131/21 ze skargi T. K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE Skarga T. K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie 10 lutego 2021 r. Zarządzeniem wydanym 11 lutego 2021 r. sprawę zarejestrowano pod sygnaturą II SA/Lu 131/21. Odpisy skargi oraz odpowiedzi organu na skargę zostały przesłane uczestnikom postępowania 15 lutego 2021 r. Zarządzeniem z 12 marca 2021 r. sędzia sprawozdawca przedstawił sprawę Przewodniczącej Wydziału celem rozważenia rozpoznania jej w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zarządzeniem z 15 marca 2021 r. Przewodnicząca Wydziału - w związku z dynamicznym wzrostem zagrożenia epidemicznego na terenie województwa lubelskiego i objęcia całości województwa lubelskiego strefą czerwoną, mając na uwadze, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących - na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy zmieniła tryb rozpoznania sprawy z rozprawy na posiedzenie niejawne w składzie trzech sędziów. O powyższym poinformowano strony postępowania. W dniu 23 marca 2021 r. wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego zawierające uzupełnienie skargi. Odpisy pisma przesłano pozostałym stronom postępowania. Zarządzeniem z 16 sierpnia 2021 r. Przewodnicząca Wydziału uchyliła zarządzenie z 15 marca 2021 r. i skierowała sprawę na rozprawę na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 ww. ustawy, w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090 ze zm.). Termin rozprawy wyznaczono na 16 września 2021 r. Dnia 16 września 2021 r., po przeprowadzeniu rozprawy, WSA w Lublinie wydał wyrok oddalający skargę. Wniosek skarżącego o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem wpłynął 21 września 2021 r. Uzasadnienie zostało zwrócone przez sędziego sprawozdawcę w dniu 5 października 2021 r. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem przesłano pełnomocnikowi skarżącego w dniu 14 października 2021 r. Skarga kasacyjna T. K. wpłynęła do WSA w Lublinie w dniu 21 listopada 2021 r. Zarządzeniem z 24 listopada 2021 r. skierowano sprawę na posiedzenie niejawne w przedmiocie zwrotu nadpłaconej kwoty wpisu sądowego od skargi i wpisu od skargi kasacyjnej. Ponadto zarządzono o doręczeniu odpisów skargi kasacyjnej pozostałym stronom postępowania. Zarządzeniem z 1 grudnia 2021 r. sędzia sprawozdawca postanowił zwrócić skarżącemu nadpłacone wpisy od skargi i od skargi kasacyjnej. Zarządzeniem z tej samej daty wezwano pełnomocnika skarżącego do podania numeru rachunku bankowego, na który może być dokonany zwrot nadpłaconych wpisów. 9 grudnia 2021 r. wpłynęło pismo pełnomocnika, w którym podano żądany numer. 14 grudnia 2021 r. zwrócono się do Głównego Księgowego WSA o zwrot wpisów na podane przez pełnomocnika konto. W dniu 23 grudnia 2021 r. do WSA w Lublinie wpłynęła skarga T. K. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przed tym Sądem bez nieuzasadnionej zwłoki. Wniesiono o stwierdzenie, że nastąpiła przewlekłość postępowania i przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 2000 zł, a także zasądzenie od Skarbu Państwa – WSA w Lublinie na rzecz skarżącego kosztów tego postępowania oraz przeprowadzenie dowodów zawartych w skardze. W uzasadnieniu wskazano, że sprawa zawisła przed WSA w Lublinie 12 stycznia 2021 r. Dnia 16 września 2021 r. Sąd wydał wyrok, którym oddalił skargę. W ocenie skarżącego postępowanie trwa zdecydowanie dłużej niż jest to konieczne dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego też nastąpiło rażące naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Skarżący podniósł, że w działaniach Sądu powinna być logika i ekonomika procesowa. Zwrócił uwagę, że zarządzeniem z 15 lutego 2021 r. określono tryb procedowania, po czym nie podejmowano żadnych czynności aż do 18 sierpnia 2021 r., kiedy zmieniono tryb na rozprawę. Dalsza część argumentacji skupia się wokół kwestionowania wydanego w sprawie wyroku. Skarżący podniósł, że Sąd nie zastosował środków przewidzianych w ustawie, zaś swoje rozstrzygnięcie oparł nie na kryterium zgodności z prawem, ale powołał się na względy celowościowe czy słusznościowe. Zarzucił naruszenie szeregu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawo skarżącego do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie zostało naruszone. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75 ze zm.) dalej zwanej "ustawą" o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki przewlekłość postępowania sądowego występuje, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. W myśl art. 2 ust. 2 tej ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy (por. postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08, z dnia 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08, z dnia 24 lipca 2008 r., II OPP 20/08). Postępowanie w niniejszej sprawie toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie od dnia wpływu skargi do Sądu (10 lutego 2021 r.) do dnia wpływu skargi na przewlekłość postępowania (23 grudnia 2021 r.) 10 miesięcy. Czas trwania postępowania nie przekroczył zatem 12 miesięcy. Przedłużenie postępowania spowodowane było obowiązującym na obszarze Polski od marca 2020 r. (a więc przez cały czas trwania niniejszego postępowania) stanem epidemii COVID-19. Oznaczało to konieczność reorganizacji pracy sądów celem ograniczenia kontaktów między pracownikami do niezbędnego minimum i spowodowało istotne opóźnienia. W trakcie postępowania, w tym w okresie, na który zwrócił uwagę skarżący, dynamicznie zmieniało się zagrożenie epidemiczne, poza tym weszła w życie nowelizacja przepisów ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, określających tryb postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Konieczne było dostosowanie się do zmieniających okoliczności obiektywnych, w tym poprzez dwukrotną zmianę trybu postępowania oraz przeprowadzenie rozprawy z uwzględnieniem wszystkich ograniczeń sanitarnych. Powyższe bez wątpienia mogło spowodować opóźnienia w podejmowanych przez Sąd czynnościach orzeczniczych. Stąd też wydłużony termin rozpoznawania skargi w niniejszej sprawie nie może zostać oceniony negatywnie. Pokreślić przy tym należy, że postępowanie w sprawie w pierwszej instancji zakończyło się w przeciągu siedmiu miesięcy. Natomiast postępowanie międzyinstancyjne przedłużyło się z uwagi na to, że skarżący uiścił wpisy sądowe od skargi i od skargi kasacyjnej w niewłaściwej wysokości i konieczny był zwrot nadpłaconych kwot. Z uwagi na argumentację skargi na przewlekłość postępowania, należy również wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając taką skargę, stosownie do art. 12 ust. 3 zdanie drugie ww. ustawy, nie może wkraczać w zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy, zatem nie ocenia prawidłowości podejmowanych rozstrzygnięć, więc argumenty tego rodzaju podnoszące przez skarżącego nie mogły odnieść zamierzonego skutku (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2021 r., sygn. akt I OPP 20/21). Skarga na przewlekłość postępowania sądowego nie może stanowić polemiki z merytorycznym rozstrzygnięciem w sprawie. Jeśli skarżący nie zgadzał się z wydanym wyrokiem, to miał możliwość zaskarżenia go w drodze skargi kasacyjnej, z której to możliwości skorzystał. Skarga na przewlekłość postępowania nie stanowi dodatkowego środka zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Biorąc pod rozwagę wszystkie opisane wyżej okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wszystkie podjęte w toku postępowania czynności były prawidłowe oraz dokonano ich w rozsądnych terminach, czym nie naruszono zasady sprawności postępowania. Skarga T. K. nie jest zasadna i podlega oddaleniu na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki.