II GZ 357/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 26 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 191/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 191/20 w sprawie ze skargi W.T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji), objętym zażaleniem postanowieniem z 27 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 191/20, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej cyt. jako: p.p.s.a.), odmówił W.T. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gliwicach z 19 sierpnia 2020 r. oddalającego skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS) z [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z 19 sierpnia 2020 r. WSA oddalił skargę strony na opisaną na wstępie decyzję Dyrektora IAS. W terminie ustawowym skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku zapadłego w sprawie. Wyrok z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 14 października 2020 r., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej odpis wyroku z uzasadnieniem. W czasie biegu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, w celu złożenia skargi kasacyjnej. Z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego tego wniosku w postaci niezłożenia go na urzędowym formularzu, referendarz sądowy zarządzeniem z 18 stycznia 2021 r. wniosek strony o przyznanie prawa pomocy pozostawił bez rozpoznania. Zarządzenie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 15 lutego 2021 r., co potwierdza treść zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sądowych. Skarżący nie wniósł sprzeciwu od tego zarządzenia, które uprawomocniło się 23 lutego 2021 r. Pismem z 16 marca 2021 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA z 19 sierpnia 2020 r. wraz ze skargą kasacyjną. Pełnomocnik argumentował, że skarżący nie skontaktował się z nim w terminie z powodu złego stanu zdrowia, bowiem zachorował na grypę, miał wysoką gorączkę i z uwagi na epidemię oraz ryzyko zachorowania na koronawirusa nie wychodził z domu. Jednocześnie skarżący nie dysponuje stosownym zwolnieniem lekarskim, gdyż z uwagi na bardzo złe samopoczucie, nie udał się do lekarza. W tym stanie strona nie mogła wyjść z domu by wysłać pismo lub udzielić pełnomocnictwa, a jego bliscy nie mogli mu pomóc, ponieważ w tym czasie byli nieobecni. Opisanym na wstępie postanowieniem sąd pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazując, że w okolicznościach tej sprawy nie można było przyjąć, że skarżący uprawdopodobnił wystąpienie okoliczności pozwalających na uznanie, że uchybienie terminu nie było przez niego zawinione. WSA stwierdził, że pełnomocnik skarżącego błędnie wskazał datę doręczenia zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji, gdyż nastąpiło to 14 października 2020 r., a nie 1 lutego 2021 r., co oznacza, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął bieg 15 października i upłynął bezskutecznie13 listopada 2020 r. (piątek). Wprawdzie skarżący w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, ale wniosek ten – z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych – pozostawiono bez rozpoznania, co oznacza, że nie mógł on wpłynąć na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Ponadto z uzasadnienia wniosku nie wynika, kiedy skarżący zachorował na grypę, ani kiedy wyzdrowiał, czy też poczuł się na tyle lepiej, że mógł podjąć czynności procesowe. Zaistniałe przeszkody zostały przedstawione w sposób bardzo ogólnikowy, a ponadto nie wskazano konkretnych dat, które pozwoliłyby umiejscowić te przeszkody na określonym etapie postępowania. W zażaleniu skarżący, działający przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżył powyższe postanowienie sądu w całości domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący "przebywał na zwolnieniu lekarskim od 7 października 2021 r. do 19 listopada 2021 r. oraz 19 stycznia 2021 r. do 14 marca 2021 r.", na dowód czego przedłożono dwa zaświadczenia lekarskie wystawione w dniu 8 czerwca 2021 r. W ocenie skarżącego ich treść potwierdza, że nie mógł w terminie wnieść skargi kasacyjnej, z kolei sam fakt złożenia wniosku o przyznanie pomocy prawnej świadczy o podjęciu pewnych czynności mających na celu złożenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA, sąd drugiej instancji), instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas, nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona uprawdopodobnia brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności (zob. np. postanowienie NSA z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 452/18; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powołanego przepisu wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, co – jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym – jest podstawowym warunkiem umożliwiającym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślić też należy, że instytucję przywrócenia terminu uregulowaną w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. stosuje się wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Wniosku o przywrócenie terminu nie można bowiem opierać na twierdzeniu, że termin ten został zachowany, gdyż istotą tej instytucji, jak wskazano wyżej, jest właśnie twierdzenie przeciwne, że termin ten nie został zachowany bez winy strony (np. postanowienie NSA z 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II FZ 893/19). W ocenie sądu drugiej instancji, kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione zażalenie należy uznać za nieuzasadnione. Strona nie wykazała braku swojej winy w uchybieniu terminowi, a zatem uchybiony termin nie mógł zostać przywrócony. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu zażalenia stanowi w przeważającej mierze powielenie treści wniosku o przywrócenie terminu – w części wskazującej na zaistniałą przeszkodę w dopełnieniu czynności procesowych w postaci choroby strony – z tym, że w zakresie uprzednio nieprecyzyjnie wskazanych dat i faktów dotyczących tej choroby, strona powołała nowe dowody, które w istocie zaprzeczają wcześniej podniesionym twierdzeniom. Należy zatem zgodzić się z sądem pierwszej instancji, który trafnie wskazał, że we wniosku skarżący nie podał precyzyjnie ani kiedy zachorował, ani kiedy wyzdrowiał i mógł podjąć czynności procesowe, a biorąc pod uwagę fakt, że dat wskazywanych przez pełnomocnika skarżącego w początkowej części uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie można było dopasować do konkretnych dat odbioru pism sądowych (wyroku sądu pierwszej instancji oraz wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy), trudno też było stwierdzić, czy skarżący chorował na grypę w czasie biegu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, czy też w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Wniosków i ustaleń przyjętych przez sąd pierwszej instancji nie podważa wniesione w tej sprawie zażalenie i przedłożone przy nim dwa zaświadczenia lekarskie. Po pierwsze, zupełnie niezrozumiałe dla sądu jest przedstawienie tych zaświadczeń i wskazanie w treści zażalenia, że skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim w sytuacji, gdy we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ten sam zawodowy pełnomocnik jasno wskazał, że skarżący – mimo że był chory – nie dysponuje zwolnieniem lekarskim, gdyż czuł się tak źle, że nie poszedł do lekarza. Wydaje się to co najmniej niejasne, a pełnomocnik nie wyjaśnił w zażaleniu dlaczego zaprzecza okolicznościom powoływanym uprzednio we wniosku o przywrócenie terminu. Przedłożone zaświadczenia lekarskie, wystawione w dniu 8 czerwca 2021 r., są również mało wiarygodne, gdyż wskazano w nich, że skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim "od 7 października 2021 r. do 19 listopada 2021 r." (k. 93 akt sądowych) oraz "od 19 stycznia 2021 r. do 14 marca 2021 r." (k. 92 akt sądowych). Nawet gdyby przyjąć, że w jednym z zaświadczeń błędnie wskazano datę roczną "2021" zamiast "2020", nie jest dla sądu zrozumiałe, dlaczego skarżący – jeśli faktycznie przebywał na zwolnieniu lekarskim – nie przedstawił np. wydruku z Internetowego Konta Pacjenta, na które można samodzielnie się zalogować i uzyskać potwierdzenie przebywania na zwolnieniu lekarskim, bądź informacji w postaci wydruku e-ZLA (formularz e-zwolnienia lekarskiego), który można uzyskać w każdym oddziale ZUS. Wtedy na pewno uniknąłby ewentualnych pomyłek co do dat przebywania na zwolnieniu lekarskim. Pomimo to, nawet gdyby przyjąć, że doszło do błędnego wskazania daty rocznej na zaświadczeniu lekarskim – okoliczność, że skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim od 7 października do 19 listopada 2020 r. z powodu ciężkiej grypy uniemożliwiającej mu podjęcie jakichkolwiek czynności w sprawie, pozostaje w jawnej sprzeczności z tym, że w aktach sądowych znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru wyroku sądu pierwszej instancji, z którego wynika że przesyłkę sądową zawierającą wyrok WSA z uzasadnieniem odebrał osobiście skarżący w placówce pocztowej w dniu 14 października 2020 r. (k. 46 akt sądowych). Jak słusznie podkreślił sąd pierwszej instancji przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Wniosek o przywrócenie terminu będzie skuteczny, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., sygn. akt II FZ 988/13). Mając na uwadze powyższe, za prawidłową uznać należy ocenę wniosku skarżącego o przywrócenie uchybionego terminu, jakiej dokonał sąd pierwszej instancji stwierdzając, że przedstawione przez stronę okoliczności nie mogą usprawiedliwić braku jej winy w uchybieniu terminu. Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. Oceny tej nie zmienia argumentacja podniesiona w zażaleniu. Nie wskazano bowiem żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu i zakwestionować zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia sądu pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.