VIII Gz 199/23

<p>Sygn. akt VIII Gz 199/23</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 19 stycznia 2024r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący : sędzia Wojciech Wołoszyk</p> <p>Sędziowie : Elżbieta Kala</p> <p>Jacek Wojtycki</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2024 r. w Bydgoszczy</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>w przedmiocie skargi o wznowienie postępowania w zakresie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie upadłościowej <span class="anon-block">I. K.</span> nie prowadzącego działalności gospodarczej</p> <p>na skutek zażalenia pełnomocnika upadłego na postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 3 listopada 2023 r. , sygn. akt XV GUo 59/23</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->postanawia:</span> </strong> </p> <p>oddalić zażalenie.</p> <p>Elżbieta Kala Wojciech Wołoszyk Jacek Wojtycki </p> <p>Sygn. akt VIII Gz 199/23</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 listopada 2023 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy w sprawie o sygn. akt XV GUo 59/23 odrzucił skargę o wznowienie postępowania.</p> <p>W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnik upadłego <span class="anon-block">I. K.</span> złożył skargę o wznowienie postępowania w przedmiocie postanowienia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W skardze pełnomocnik wnosił o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 12 lutego 2020 r. uzupełniającego postanowienie z tego samego dnia o umorzeniu kosztów postępowania upadłościowego , w części dotyczącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej upadłemu z urzędu, poprzez przyznanie ze środków Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Bydgoszczy kwoty 3.600 zł powiększonej o wartość podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( k. 226,227 ).</p> <p>Sąd Rejonowy ustalił, że postanowieniem z dnia 12 lutego 2020 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy przyznał radcy prawnemu <span class="anon-block">K. S.</span> od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Bydgoszczy kwotę 2.214 zł, w tym 414 zł podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej dłużnikowi z urzędu. Sąd I instancji zważył, że stosownie do treści art. 229 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe do postępowania w przedmiocie postępowania upadłościowego stosuje się odpowiednio przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (cz. 1;księga 1)">części pierwszej księgi pierwszej Kodeksu postępowania cywilnego</a>, z wyjątkiem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (księga 1 art. 130)">art. 130</a> ^{<!-- -->1a}, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (księga 1 art. 130(2);księga 1 art. 139(1);księga 1 art. 205(1);księga 1 art. 205(2);księga 1 art. 205(4))">art. 130^{<!-- -->2}, art. 139^{<!-- -->1}, art. 205^{<!-- -->1},art. 205^{<!-- -->2} i art. 205^{<!-- -->4} </a>-205^{<!-- -->12} oraz przepisów o zawieszeniu i wznowieniu postępowania oraz postępowaniu w sprawach gospodarczych , chyba że ustawa stanowi inaczej. Sąd Rejonowy wskazał , że powyższa regulacja wprost wyłącza zastosowanie przepisów o wznowieniu postępowania do postępowania upadłościowego. Dotyczy to także wszelkich postępowań wpadkowych , w tym związanych z przyznaniem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Nadto wskazano, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny oraz orzecznictwa skarga o wznowienie postępowania nie może być wniesiona od prawomocnych postanowień kończących postępowanie pomocnicze lub wpadkowe (np. postanowienia w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych lub ustanowienia adwokata albo radcy prawnego (por. postanowienie SN z dnia 17 stycznia 2001 r., IV CZ 89/00, LEX nr 1166392; uchwałę SN z dnia 4 sierpnia 2006 r., III CZP 51/06, OSNC 2007 , nr 5, poz. 71; Ereciński Tadeusz (red.). Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. tom III. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. V, 2016 r.). W tym stanie skargę o wznowienie postępowania w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej odrzucono jako niedopuszczalną na podstawie art. 229 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe.</p> <p>Powyższe rozstrzygnięcie zażaleniem zaskarżył pełnomocnik wnioskodawcy w całości domagając się jego uchylenia oraz zobowiązania Sądu Rejonowego o orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie od Skarbu Państwa — Sądu Rejonowego w Bydgoszczy radcy prawnemu dr <span class="anon-block">K. S.</span> kosztów w dalszej kwocie 2.214 zł oraz kosztów postępowania skargowego i zażaleniowego.</p> <p>Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mają wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:</p> <p>- art. 35 ustawy Prawo upadłościowe poprzez jego zastosowanie, podczas gdy niedopuszczalność stosowania przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> o wznowieniu postępowania powołana w niniejszym przepisie nie dotyczy przypadku uznania przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z prawem aktu normatywnego - należy zatem respektować wyrok Trybunału Konstytucyjnego;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 416(1))">art. 416^{<!-- -->1} k.p.c.</a>, poprzez jego niezastosowanie, który to przepis stanowi, że w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem mogą być uchylone postanowienia niekończące postępowania w sprawie, jeżeli zostały wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a>, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą. Przepisy o wznowieniu postępowania stosuje się odpowiednio - w świetle prawidłowej wykładni ww. przepisu podstawą zastosowania mogą być również prawomocne nie-wyroki, czyli postanowienia merytoryczne rozstrzygające sprawę co do istoty, w tym również postępowanie w przedmiocie ogłoszenia tzw. upadłości konsumenckiej.</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 399;art. 399 § 2)">art. 399 § 2 k.p.c.</a> poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 399;art. 399 § 2)">art. 399 § 2 k.p.c.</a> na podstawie określonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 401(1))">art. 401^{<!-- -->1} kpc</a> postępowanie może być wznowione również w razie zakończenia go postanowieniem.</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 401(1))">art. 401^{<!-- -->1} k.p.c</a>- zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a>, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie — poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy przepis ten nie doznaje żadnych ograniczeń wynikających z regulacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 35)">art. 35 prawa upadłościowego</a>;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 403;art. 403 § 4)">art. 403 § 4 k.p.c.</a> poprzez jego niezastosowanie, a przepis ten brzmi, że można żądać wznowienia, jeżeli na treść wyroku miało wpływ postanowienie niekończące postępowania w sprawie, wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a>, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, uchylone lub zmienione zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 416(1))">art. 416^{<!-- -->1} k.p.c.</a>.</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</span> </strong> </p> <p>Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.</p> <p>Środek zaskarżenia dotyczy odrzucenia skargi o wznowienie postępowania w przedmiocie postanowienia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wydanego w postępowaniu upadłościowym. Tymczasem, na co słusznie wskazał Sąd I instancji, ustawodawca ( vide art. 229 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe) wyłączył expresis verbis możliwość wznowienia postępowania upadłościowego ( tzw. właściwego postępowania upadłościowego , toczącego się już po ogłoszeniu upadłości ). Błędny był przy tym zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 35)">art. 35 Prawa upadłościowego</a> , gdyż dotyczy on postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości.</p> <p>Wskazana wyżej regulacja wprost wyłącza zastosowanie przepisów o wznowieniu postępowania do tego typu postępowania. Niewątpliwie częścią postępowania upadłościowego może być rozstrzygnięcie co do kosztów tego postępowania, jak i w zakresie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Skarżący powołuje się tymczasem na przepisy dotyczące wznowienia postępowania ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (dział 6)">Dział VI. Kodeksu postępowania cywilnego</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 399;art. 400;art. 401;art. 402;art. 403;art. 404;art. 405;art. 406;art. 407;art. 408;art. 409;art. 410;art. 411;art. 412;art. 413;art. 414;art. 415;art. 416)">art. 399- 416^{<!-- -->1}k.p.c.</a>), tj. na normy wyrażone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 399;art. 399 § 2)">art. 399 § 2 k.p.c.</a>, 401^{<!-- -->1} <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a>, 403 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 4)">§ 4 k.p.c.</a> oraz 416^{<!-- -->1} ^{<!-- -->} <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a>, które zdaniem wnioskodawcy winny znaleźć zastosowanie w sprawie, a Sąd I instancji ich nie zastosował, a są to niewątpliwie przepisy o wznowieniu postępowania nie podlegające stosowaniu w sprawach upadłościowych. Już z tego względu zasadnie Sąd I instancji skargę o wznowienie postępowania odrzucił jako niedopuszczalną w przedmiotowej sprawie ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 410;art. 410 § 2)">art. 410 § 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 229;art. 229 ust. 1)">art. 229 ust. 1 Prawa upadłościowego</a>). Nadto – odnosząc się do uregulowania w zakresie możliwości wznowienia postępowania w razie zakończenia go postanowieniem ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 399;art. 399 § 2)">art. 399 § 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 401(1))">art. 401^{<!-- -->1}k.p.c.</a>) należy podzielić jako słuszny zaprezentowany w doktrynie i judykaturze pogląd ( przytoczony również przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ), że skarga o wznowienie postępowania jest niedopuszczalna od prawomocnych postanowień kończących postępowania pomocnicze lub wpadkowe, a zatem nie będących postępowaniami „w sprawie” w rozumieniu procesowym (np. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, ustanowienia pełnomocnika z urzędu etc.) oraz postanowień załatwiających incydentalne kwestie procesowe w toku postępowania (np. postanowienia dowodowe, postanowienie o skazaniu świadka na grzywnę) oraz zarządzeń przewodniczącego ( vide m.in. post. SN z 17.1.2001 r., IV CZ 89/00, Legalis ; post. SN z 19.9.2019 r., I CZ 69/19, Legalis; uchw. SN z 4.8.2006 r., III CZP 51/06, Legalis; K. Weitz, w: Gudowski, System, t. III, cz. 2, 2013, s. 1178–1179. ). W zakresie zaś zarzutu naruszenia normy z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 416(1))">art. 416^{<!-- -->1}k.p.c.</a> dodatkowo należy zauważyć, że skarżący złożył niewątpliwie skargę o wznowienie postępowania ( vide treść skargi o wznowienie postępowania z 1 sierpnia 2023 r., k. 226,227 akt ) i Sąd I instancji wobec tego w tym przedmiocie wydał orzeczenie, nie rozstrzygając w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 359;art. 359 § 1)">art. 359 § 1 k.p.c.</a> </p> <p>Mając powyższe na uwadze zażalenie podlegało oddaleniu, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <span class="underline"> <!-- -->3</span>97 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 3)">§ 3 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 229)">art. 229 ustawy – Prawo upadłościowe</a>.</p> <p>Elżbieta Kala Wojciech Wołoszyk Jacek Wojtycki </p> </div>