IV SA/Po 597/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Józef Maleszewski WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie dostępu informacji publicznej oddala skargę w całości. UZASADNIENIE Prezes Sądu decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 § 1 i 2, art. 105 § 1 i art. 138 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020, poz. 256 – dalej jako: k.p.a.) uchylił decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] kwietnia 2021 r. i umorzył postępowanie w przedmiocie odmowy udostępnienia R. S. informacji publicznej poprzez doręczenie kopii wyroków z uzasadnienia, w sprawach które zostały zakończone w 2020 r. w repertorium C pod symbolem 325. Powyższe decyzje zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Pismem z dnia [...] marca 2021 r. (k. 7 akt adm.) R. S. (dalej również jako: "Skarżący") zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w Kole z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2020 zarejestrowanych w repertorium C, pod symbolem 325. We wniosku wskazano, że "żądane informacje mają być przekazane na płycie CD/DVD". Prezes Sądu Rejonowego w K. działając na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępnie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020, poz. 2176) decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. odmówił R. S. udostępnienia informacji publicznej żądanej we wniosku z dnia [...] marca 2021 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes Sądu Rejonowego w Kole wyjaśnił, że Skarżący nadużywa prawa do informacji, przy czym na poparcie swojego stanowiska przedstawił dotychczasową swoją korespondencję ze Skarżącym, który, jak podano, od grudnia 2019 r. już dziewięć razy otrzymywał informację publiczną od tego organu. W uzasadnieniu szczegółowo opisano kiedy Skarżący składał wnioski do Prezesa Sądu Rejonowego w K. , czego one dotyczyły i jakich odpowiedzi udzielano. W przewidzianym prawem terminie Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Prezesa Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] kwietnia 2021 r. , w którym wskazał, że jako osoba pozbawiona wolności jest on "systemowo pozbawiony prawa dostępu do orzeczeń publikowanych w BIP", zatem nie ma możliwości zapoznania się z tymi orzeczeniami. R. S. podkreślił, że obowiązkiem organu jest udostępnić mu żądaną informację publiczną (k.2 akt adm.). Prezes Sądu w korespondencji mailowej z Kierownikiem Sekretariatu Wydziału C. Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] maja 2021 r. ustalił, że wszystkie wyroki wskazane we wniosku R. S. z dnia [...] marca 2021 r. wraz z uzasadnieniami zostały w dniu [...] maja 2021 r. umieszczone w portalu orzeczeń tego sądu (k. 10 akt adm.). Prezes Sądu decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] uchylił decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] kwietnia 2021 r. i umorzył postępowanie w przedmiocie odmowy udostępnienia R. S. informacji publicznej. Uzasadniając swoje stanowisko Prezes Sądu wskazał, że na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, które z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Prezes Sądu wskazał, że taka przyczyna wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem informacja publiczna w żądanym zakresie została z dniem [...] maja 2021 r. udostępniona w portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego w Kole, stanowiącym Biuletyn Informacji Publicznej, co na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępnie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020, poz. 2176) wyłączało obowiązek ponownego udostępnienia ich na wniosek. Pismem z dnia [...] czerwca 2021 R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Prezesa Sądu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Skarżący podkreślił, że udostępnienie wnioskowanej informacji w BIP nastąpiło już po złożeniu przez niego wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału. Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 – dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, w skrócie "u.d.i.p.") oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020, poz. 256 – dalej jako: k.p.a.). Na podstawie art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Podkreślić również należy, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek możliwe jest tylko wówczas, gdy informacja publiczna nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.).Oznacza to, że adresat wniosku zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, jeżeli została ona ujawniona w BIP lub centralnym repozytorium, a zakres żądania sformułowanego we wniosku i zakres informacji znajdujący się w BIP pozwala na stwierdzenie, że są one identyczne. W tej sytuacji w przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, podmiot zobowiązany zawiadamia wnioskodawcę o braku możliwości zastosowania trybu wnioskowego w związku z ujawnieniem żądanej informacji w BIP. W okolicznościach badanej sprawy poza sporem pozostaje, że - do realizacji celu u.d.i.p. - tj. udostępnienia informacji publicznej wskazanej we wniosku R. S. z dnia [...] marca 2021 r. doszło już po złożeniu przez Skarżącego wniosku w tym zakresie. Kwestią bezsporną pozostaje, że wnioskowane informacje, w dniu [...] maja 2021 r., zostały udostępnione w BIP Sądu Rejonowego w Kole. W sprawie bezsporne pozostaje ponadto, że R. S. domagał się kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami, wydanych w roku 2020 zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 325. W ocenie Sądu, skoro na etapie postępowania odwoławczego od decyzji Prezesa Sądu Rejonowego w K. , wszystkie wyroki wskazane we wniosku R. S. wraz z uzasadnieniami umieszczone zostały w portalu orzeczeń tego sądu, stanowiącym Biuletyn Informacji Publicznej, to prawidłowo Prezes Sądu decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] uchylił decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] kwietnia 2021 r. odmawiającą Skarżącemu udostępnienia informacji publicznej i umorzył postępowanie w tej sprawie. Trafnie, bowiem Prezes Sądu przyjął, że skoro doszło do udostępnienia informacji w BIP, to cel ustawy o dostępie do informacji publicznej został osiągnięty, a postępowanie wywołane wnioskiem R. S. z [...] marca 2021 r. stało się w tej sytuacji bezprzedmiotowe. Analiza argumentacji skargi wskazuje jednak, że istota sporu w badanej sprawie dotyczy de facto nie dostępu - w rozumieniu u.d.i.p. - ale sposobu "dostarczenia" Skarżącemu żądanej informacji publicznej. Skarżący we wniosku z dnia [...] marca 2021 r. wskazał, że "żądane informacje mają być przekazane na płycie CD/DVD", a w odwołaniu od decyzji organu I instancji podnosił, że jako osoba osadzona nie ma swobodnego dostępu do BIP. Dokonując oceny zasadności złożonej skargi Sąd doszedł do przekonania o jej bezzasadności. Mając na uwadze istotę sporu, należy zauważyć, że z woli samego ustrojodawcy wyrażonej w art. 61 Konstytucji RP prawo do informacji może być realizowane w różnych formach (por. W. Skrzydło [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. VII, Warszawa 2013, art. 61.). Trzeba też zaakcentować, że ustawa o dostępie do informacji ma służyć określonemu celowi - istotą dostępu do informacji publicznej i regulacji dotyczących tej kwestii jest zapewnienie transparentności działania władzy publicznej i zapewnienie obywatelom środków zmierzających do realizacji tego celu. Z uwzględnieniem tak rozumianych celów należy interpretować przepisy u.d.i.p. W badanej sprawie, Skarżący osadzony w areszcie śledczym, wniósł o dostarczenie kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami we wskazanych sprawach zarejestrowanych w 2020 r., przy czym zażądał aby informacje te udostępnić na CD albo DVD. Jak wynika z akt, na etapie postępowania odwoławczego wywołanego odwołaniem Skarżącego złożonym od odmownej decyzji Prezesa Sądu Rejonowego w Kole wyroki wskazane we wniosku Skarżącego wraz z uzasadnieniami zostały udostępnione w BIP. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Skarżącego poinformowano o braku stosowania trybu wnioskowego w związku z ujawnieniem żądanej informacji w BIP oraz podano mu precyzyjny adres internetowy, pod którym znajduje się wskazana w jego wniosku z dnia [...] marca 2021 r. informacja publiczna. Te ustalenia pozostają bezsporne. Zaakcentować trzeba, że rozpoznając sprawę Sąd miał na uwadze fakt, że Skarżący przebywa w areszcie śledczym, gdzie dostęp do Internetu z natury rzeczy podlega ograniczeniom. Należy jednak też zauważyć, że celem ustawy o dostępie do informacji publicznej jest określenie zasad i trybu dostępu do informacji publicznej. Problem możliwości zapoznania się z - udostępnionymi - informacjami i dostępu osób osadzonych do stron internetowych był przedmiotem rozstrzygnięcia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który w wyroku z dnia 19 stycznia 2016 r. skarga nr 17429/10 w sprawie Kalda przeciwko Estonii zwrócił uwagę, że osadzenie nieuchronnie pociąga za sobą szereg ograniczeń komunikacji więźniów ze światem zewnętrznym, w tym ich możliwości otrzymywania informacji, a w świetle art. 10 Konwencji, państwa-strony Konwencji o prawach człowieka nie mają obowiązku przyznawania więźniom dostępu do Internetu. ETPC stanął na stanowisku, że prawo do informacji nie może być interpretowane jako nałożenie na państwo pozytywnych obowiązków w zakresie gromadzenia i rozpowszechniania informacji z urzędu. Sąd sprawę niniejszą rozpoznający argumentację tę podziela. Należy zauważyć, że u.d.i.p. nie reguluje zasad - dostarczania udostępnionej - informacji publicznej, ale zasady - dostępu - do informacji. Ustawodawca nie nałożył na podmioty zobowiązane do udostępniania informacji, obowiązków w zakresie sposobu ich rozpowszechniania. Kierując się wskazówkami zawartymi w wyroku ETCP w sprawie Kalda przeciwko Estonii, Sąd wziął pod uwagę charakter wskazanej we wniosku R. S. informacji (kopie - wszystkich - wyroków wydanych w SR w K. w 2020 r. o symbolu 325 wraz z uzasadnieniami). Mając na uwadze - konkretne - okoliczności badanej sprawy Sąd stwierdził, że co do zasady, u.d.i.p. na równi w tym zakresie (tj. w zakresie "dostarczania" informacji) traktuje zarówno osoby osadzone, jak i inne osoby, które choćby z uwagi np. na wiek, wykluczenie cyfrowe, czy inne ograniczenia nie są w stanie samodzielnie dotrzeć do informacji - dostępnych - w BIP. Nawet w takich przypadkach ustawodawca nie wprowadza wyjątku od zasady, że tryb wnioskowy jest przewidziany dla informacji, których nie zamieszczono w BIP lub w centralnym repozytorium. Rozpoznając niniejszą sprawę należało mieć też na uwadze, że celem u.d.i.p. nie jest zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb, w postaci uzyskiwania informacji dotyczących wprawdzie kwestii publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych czy też na potrzeby toczących się postępowań sądowych. Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, utrwalił się wobec tego pogląd, iż wnioski o udostępnienie informacji publicznej składane przez podmioty, których interesów dotyczą nie są wnioskami o udzielenie informacji publicznej, nie odnoszą się bowiem do "sprawy publicznej". Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie (zob. wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r., I OSK 918/14; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2015 r., I OSK 430/14; wyrok NSA z dnia 30 października 2012 r., I OSK 1696/12; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2015 r., I OSK 617/14; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2014 r., I OSK 2496/14; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 769/12) i literaturze (por. P. Szustakiewicz, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1638/14, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2016, nr 4, s. 171 i nast.; I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 25, 68; M. Jabłoński, Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym, Wrocław 2009, s. 151). Stanowisko to również w całości podziela Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą. Podkreślić trzeba szczególnie, że w badanej sprawie fakt udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, w całości, jest niesporny. Informacje objęte żądaniem wniosku Skarżącego pozostają udostępnione w BIP Sądu Rejonowego w Kole i są - powszechnie - dostępne. Cel u.d.i.p. został zatem bezspornie zrealizowany. Odrębną kwestię stanowi możliwość pozyskania - przez Skarżącego - udostępnionych w BIP informacji. Należy jednak podkreślić, że celem u.d.i.p. nie jest zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb. Natomiast Skarżący jako osoba osadzona musi liczyć się z konsekwencjami jakie niesie za sobą odosobnienie. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego - które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Z tych też przyczyn Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości.