I SPP/Go 99/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.M. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 99/20 wydanego w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za styczeń, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2018 r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE J.M., reprezentowany przez pełnomocnika, złożył skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. W nadesłanym formularzu PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu oświadczył, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, jednak zyski nie są wystarczające na pokrycie bieżących zobowiązań. Ma na utrzymaniu bezrobotną żonę i ponad roczne dziecko. Mieszkają z teściami. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności i wartościowych przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Posiada udziały w C sp. z o.o. i J spółka jawna - "brak dochodów na ten moment". Oświadczył, że z własnej działalności uzyskuje dochód netto 1.200-1.500 zł. Do zobowiązań zaliczył opłaty miesięczne 500 zł i kredyty 1.400 zł. Analogiczny wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący złożył w sprawie o sygn. akt I SPP/Go 100/20. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do złożenia dodatkowych dokumentów, w piśmie z dnia [...] listopada 2020 r. skarżący oświadczył, że posiada 95% udziałów w C sp. z o.o., 50% udziałów w J sp. z o.o. oraz 50% udziałów w spółce jawnej J, zaś jego żona - 50% udziałów w R sp. z o.o. Ww. spółki nie uzyskują dochodów. Nie posiada żadnych pojazdów. Dodał, że z Centrum Pomocy Rodzinie otrzymuje na dziecko świadczenie 500+. Zamieszkuje wraz z rodziną u teściów, nie ponosząc kosztów utrzymania. Przedłożył podsumowanie księgi przychodów i rozchodów swojej działalności gospodarczej za okres [...].08.2020-[...].10.2020, kopie deklaracji VAT-7 za miesiące sierpień-październik 2020 r., zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu M.M. zatrudnionej w okresie [...].07.2020-[...].09.2020, elektroniczne zestawienie operacji na własnym rachunku w [...] S.A. oraz wyciąg z rachunku bankowego małżonki w [...] S.A. za okres [...].07.2020-[...].10.2020, a także zaświadczenie o posiadaniu pożyczki/kredytu wraz z historią spłat od [...] listopada 2019r. do [...] listopada 2020r. Postanowieniem z 3 grudnia 2020 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa. Podkreślił, że to, iż skarżący zanotował stratę w prowadzonej działalność gospodarczej za okres sierpień-październik 2020 r., nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności. Wskazał, że jak wynika z przedłożonych deklaracji VAT-7 w okresie ostatnich trzech miesięcy, skarżący regularnie dokonywał dostaw ale też nabywał towary i usługi, co prowadzi zaś do wniosku, że posiadał środki na ten cel. Ponadto, z analizy wyciągu rachunku bankowego małżonki skarżącego – M.M. prowadzonego przez [...] S.A. (nr [...]) wynika, że dokonano wiele operacji przelewów własnych, zarówno zasilających ten rachunek, jak i przelewów wychodzących. Powyższe świadczy o tym, że wskazany rachunek bankowy nie jest jedynym rachunkiem posiadanym przez małżonkę skarżącego. Co więcej, że na innych, nie ujawnionych w niniejszym postępowaniu, posiada ona ulokowane zasoby finansowe. Jak bowiem ustalono, w okresie lipiec-październik 2020 r. na rachunek nr [...] M.M. dokonała przelewów własnych na łączną kwotę 1.820 zł. Tymczasem wezwanie z dnia 10 listopada 2020r. skierowane na podstawie art. 255 P.p.s.a. obligowało skarżącego do przedłożenia wydruków historii wszystkich rachunków bankowych i lokat własnych oraz żony. Na wskazanym rachunku bankowym małżonki skarżącego odnotowano ponadto liczne wpłaty gotówkowe "wpłata własna - wpłatomat", na różne kwoty: w lipcu 2020r. - 500 zł, w sierpniu 2020r. - 4.000 zł, we wrześniu na łączną kwotę 2.210 zł, a w październiku 2020r. - 3.500 zł, co sugeruje posiadanie nieujawnionego źródła dochodów bądź oszczędności, poza systemem bankowym. Referendarz wskazał również na wątpliwości co do posiadanych udziałów w spółkach. W formularzu PPF skarżący wskazał bowiem, że posiada udziały jedynie w spółkach C sp. z o.o. i J sp. jawna. Z kolei, w piśmie z dnia [...] listopada 2020 r., skarżący podał, że posiada 95% udziałów w C sp. z o.o., 50% udziałów w J sp. z o.o. oraz 50% udziałów w spółce jawnej J, zaś jego żona - 50% udziałów w R sp. z o.o. Tymczasem – jak podkreślił referendarz - z rejestru przedsiębiorców KRS wynika, że skarżący posiada ponadto 33 udziały w B sp. z o.o. (KRS nr: [...]), 91 udziałów w S sp. z o.o. (KRS nr: [...]) oraz 95 udziałów w M sp. z o.o. (KRS nr: [...]). Wartości te wielokrotnie przewyższają wysokość wpisu w niniejszej sprawie, a także w obu sprawach zainicjowanych przed tut. Sądem. W rezultacie – zdaniem referendarza - nie było możliwe zweryfikowanie zasadności przedmiotowego wniosku, co w konsekwencji skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżący przedłożył wyciąg z konta żony o nr [...] wskazując, że z przeoczenia nie przedłożył go wcześniej. Podkreślił, że jeżeli jakiekolwiek większe wpłaty istnieją na koncie małżonki, to są to transakcje na prośbę rodziny np. [...].10.2020 r. – przelew od kuzynki na poczet zakupu olejku zdrowotnego dla Babci. Wskazał również, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa. Podniósł, że nie jest mu znane, by posiadał udziały w spółkach: S sp. z o.o., B sp. z o.o., czy też M sp. z o.o. i nie zna tych podmiotów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z regulacją art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – a więc w takim o jaki wnioskuje skarżący - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w art. 246 zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt I GZ 173/08). Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające ze składanych przez skarżącego dokumentów oraz złożonego sprzeciwu Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia. Słusznie skarżący zakwestionował przyjęcie przez referendarza sadowego, że posiada udziały w spółkach: S sp. z o.o., B sp. z o.o., ,M sp. z o.o. Analiza rejestru przedsiębiorców KRS prowadzi do wniosku, że skarżący nie posiada udziałów w ww. spółkach. Nie zmienia to jednak w ocenie Sądu tego, że skarżący nie przedstawił w niniejsze sprawie w sposób nie budzący wątpliwości, jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa. Słusznie referendarz sądowy wskazał bowiem, że skarżący pomimo tego, że był zobowiązany do przedłożenia wyciągów ze wszystkich rachunków własnych oraz żony, nie wywiązał się z tego zobowiązania. Z przedłożonego na etapie rozpoznawania wniosku przez referendarza sądowego wyciągu z rachunku bankowego żony - M.M. prowadzonego przez [...] S.A. (nr [...]) wynika, że dokonano wiele operacji przelewów własnych, zarówno zasilających ten rachunek, jak i przelewów wychodzących. Powyższe świadczy o tym, że wskazany rachunek bankowy nie jest jedynym rachunkiem posiadanym przez małżonkę skarżącego. Wynika z niego, że żona skarżącego posiada również inne rachunki bankowe, choćby rachunek o nr [...], czy też o nr [...]. W załączeniu do sprzeciwu skarżący przedłożył natomiast wyciąg z kolejnego rachunku bankowego żony prowadzonego przez [...] o nr [...]. Zarówno na rachunku o nr [...], jak i na rachunku o nr [...] odnotowano wpłaty własne M.M. na różne kwoty. Na pierwszym z nich odnotowano wpłaty: w lipcu 2020r. - 500 zł, w sierpniu 2020r. - 4.000 zł, we wrześniu na łączną kwotę 2.210 zł, a w październiku 2020r. - 3.500 zł. Z kolei na rachunku o nr [...], odnotowano m.in. wpłaty gotówkowe w dniu [...].12.2020 r. na kwotę 7. 210 zł oraz 1 000,00 zł, co sugeruje posiadanie nieujawnionego źródła dochodów bądź oszczędności, poza systemem bankowym. Powyższe dowodzi również, że skarżący nie ujawnił rzeczywistych zdolności płatniczych własnych oraz małżonki. Nie zmienia tego fakt, skarżący wraz z małżonką posiadają w małżeństwie rozdzielność majątkową, na co się powołuje w sprzeciwie. Ugruntowane jest już bowiem stanowisko orzecznictwa, iż przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy wziąć pod uwagę wynikający art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek małżonków do wzajemnej pomocy. Z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04). Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z nich, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalałaby na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy również dostrzec za referendarzem, że z przedłożonych deklaracji VAT -7 za okres sierpień – październik 2020 r. wynika, że skarżący nie tylko regularnie dokonywał dostaw ale też nabywał towary i usługi, co prowadzi do wniosku, że posiadał środki na ten cel. Z kolei strata w prowadzonej działalności gospodarczej – na którą powołuje się strona - jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje konieczności udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienia NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, LEX nr 479125, oraz z 8 maja 2014 r., II GZ 191/14, LEX nr 1467686). Końcowo należy podkreślić, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 935/14). W rezultacie, przyjąć należy, że skarżący nie udowodnił w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwał na jakiekolwiek dofinansowanie z budżetu państwa. Niedostarczenie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych, uniemożliwiło bowiem dokonanie pełnej analizy oraz rzetelnej oceny sytuacji finansowej skarżącego i jego małżonki, a także ich zdolności płatniczych, wykluczając tym samym przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 260 P.p.s.a, postanowił jak w sentencji.